Hoorcollege 10 disfunctionerende oogleden
Ptosis: hangend bovenooglid. Doordat de spier die het bovenooglid omhoogtrekt niet goed
functioneert, blijft het bovenooglid lager hangen dan normaal. Hierdoor is maar een klein deel
van het oog te zien.
Blepharochalasis: (verlies van spierspanning) een gevolg van het slapper worden van de
huid rondom het oog. Soms gaat dit samen met het uitpuilen van vetweefsel in de oogkas,
waardoor de huid naar voren wordt geduwd en gaat plooien of een bolling boven het oog
laat zien.
Ectropion: is een naar buiten gedraaide rand van het onderooglid. De afwijking veroorzaakt
klachten en is cosmetisch storend omdat de rode binnenzijde van het ooglid zichtbaar is. Het
slijmvlies van het onderooglid kan verdikt raken.
Entropion: een naar binnen gedraaide rand van het onderooglid. De oogharen rollen met het
onderooglid mee naar binnen toe. Hierdoor kunnen de oogharen tegen het hoornvlies aan
schuren en het hoornvlies beschadigen.
Exophthalmus (protusio bulbi of proptosis): verschijnsel naar voren geplaatste oogbol. Dit duidt
in alle gevallen op een ruimte-innemend proces in de orbita. Dikwijls zal daarbij het oog niet
alleen in de voor-achterwaartse lijn maar ook in de horizonalen en (of) verticale richting
verplaatst zijn.
Madarosis: verlies van wenkbrauwen of wimpers, dit gebeurt als gevolg van een aandoening of
syndroom, maar eveneens door medicatiegebruik.
Dermatochalasis: (veel huid) ooglid gaat hangen doordat de huid slapper is geworden. Dit is
normaal bij het ouder worden. Dermatochalasis of huidteveel kan voorkomen in de
bovenoogleden, maar ook in de onderoogleden. Dit is cosmetisch storend en kan zelfs het
gezicht beperken.
Chalazion: een zwelling in een talgkliertje aan de binnenzijde van het ooglid. Een chalazion bij
het oog doet geen pijn. Het voelt al een bobbeltje in het ooglid en wordt daarom ook wel hagel
of gerstekorrel genoemd. Wordt het bultje erg groot, kan het op het hoornvlies drukken.
Cellulitis: is een actue, subacute of chronische ontsteking van de huid en onderhuids vet en
bindweefsel. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door bacteriën.
GPC: giant papillary conjuctivitis , het slijpvlies heft een hobbelig oppervlak onder het
bovenooglid. Bij ernstige vormen ziet men een soort cobble stones op het slijmvlies. Deze lijken
op grote platte keien, dit wordt een giant papillaire conjuctivitis genoemd.
Vernale conjunctivitis: ontsteking in het blindvlies.
Marcus Gunn jaw-winking syndroom: is een aandoening waarbij kinderen tijdens het bewegen
van de kaak bijvoorbeeld door drinken en/of eten gaan knipperen met één oog.
Horner syndrome: een aandoening waarbij het ooglid van een oog wat naar beneden hangt, de
pupil van dat oog heel klein is en de huid rondom het oog niet meer zweet en daardoor droog
is.
47
, Myogene ptosis (congenitale ptosis): Ptosis door een verslapte spier kan ontstaan door een
aangeboren afwijking (congenitale ptosis) of spierziekte (myogene ptosis).
Aponeurogene of involutionele ptosis: Bij ouderen is dit de meest voorkomende vorm van
ptosis. Bij deze aandoening functioneert de spier wel goed, maar is de pees van de levatorspier
verslapt (de levatorpees is de verbinding tussen de levatorspier en het ooglid). Een hangend
ooglid (‘ptosis’) dat op volwassen leeftijd ontstaat, is meestal het gevolg van:
– het losraken van de aanhechting van deze spier in het ooglid of
– het uitrekken en verslappen van het pezige deel van de levatorspier.
Men ziet vaak een ptosis (laagstand), een hoge huidplooi en een diepe kuil boven het ooglid
(diepe sulcus superior). Deze diepe sulcus ontstaat door vermindering van vetweefsel
waardoor het tussenschot (dat loopt van de oogkasrand naar het ooglid) verplaatst naar
achteren of naar boven. Dit tussenschot wordt het septum orbitale genoemd.
Myogene ptosis: is er sprake van een vermindering van de functie van de levatorspier. Dit kan
congenitaal optreden, maar ook secundair aan spierziekten.
Neurogene ptosis: hierbij werkt de zenuw die de levatorspier aanstuurt (de 3de hersenzenuw)
niet goed. Hierdoor is het oog meestal gesloten. Er kunnen meerdere afwijkingen zijn zoals een
afwijkende oogstand en wijde pupil.
Mechanische ptosis: ontstaat doordat er gewicht op het bovenste ooglid drukt waardoor deze
zakt. Hierdoor wordt het ooglid minder mobiel. Dit kan bijvoorbeeld worden veroorzaakt door
littekens, vochtophoping in oogleden of ooglidgezwel. De operatie vindt onder lokale verdoving
plaats.
De stand van de oogleden kunnen veranderen door de leeftijd, infectie, door
mechanisch/neurologische redenen;
- Leeftijd: duid op een dematochalasis
- Infectie: duidt op een chalazion of een hordeolum
- Mechanisch/neurologisch: Horner syndroom of NIII parese
48
Ptosis: hangend bovenooglid. Doordat de spier die het bovenooglid omhoogtrekt niet goed
functioneert, blijft het bovenooglid lager hangen dan normaal. Hierdoor is maar een klein deel
van het oog te zien.
Blepharochalasis: (verlies van spierspanning) een gevolg van het slapper worden van de
huid rondom het oog. Soms gaat dit samen met het uitpuilen van vetweefsel in de oogkas,
waardoor de huid naar voren wordt geduwd en gaat plooien of een bolling boven het oog
laat zien.
Ectropion: is een naar buiten gedraaide rand van het onderooglid. De afwijking veroorzaakt
klachten en is cosmetisch storend omdat de rode binnenzijde van het ooglid zichtbaar is. Het
slijmvlies van het onderooglid kan verdikt raken.
Entropion: een naar binnen gedraaide rand van het onderooglid. De oogharen rollen met het
onderooglid mee naar binnen toe. Hierdoor kunnen de oogharen tegen het hoornvlies aan
schuren en het hoornvlies beschadigen.
Exophthalmus (protusio bulbi of proptosis): verschijnsel naar voren geplaatste oogbol. Dit duidt
in alle gevallen op een ruimte-innemend proces in de orbita. Dikwijls zal daarbij het oog niet
alleen in de voor-achterwaartse lijn maar ook in de horizonalen en (of) verticale richting
verplaatst zijn.
Madarosis: verlies van wenkbrauwen of wimpers, dit gebeurt als gevolg van een aandoening of
syndroom, maar eveneens door medicatiegebruik.
Dermatochalasis: (veel huid) ooglid gaat hangen doordat de huid slapper is geworden. Dit is
normaal bij het ouder worden. Dermatochalasis of huidteveel kan voorkomen in de
bovenoogleden, maar ook in de onderoogleden. Dit is cosmetisch storend en kan zelfs het
gezicht beperken.
Chalazion: een zwelling in een talgkliertje aan de binnenzijde van het ooglid. Een chalazion bij
het oog doet geen pijn. Het voelt al een bobbeltje in het ooglid en wordt daarom ook wel hagel
of gerstekorrel genoemd. Wordt het bultje erg groot, kan het op het hoornvlies drukken.
Cellulitis: is een actue, subacute of chronische ontsteking van de huid en onderhuids vet en
bindweefsel. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door bacteriën.
GPC: giant papillary conjuctivitis , het slijpvlies heft een hobbelig oppervlak onder het
bovenooglid. Bij ernstige vormen ziet men een soort cobble stones op het slijmvlies. Deze lijken
op grote platte keien, dit wordt een giant papillaire conjuctivitis genoemd.
Vernale conjunctivitis: ontsteking in het blindvlies.
Marcus Gunn jaw-winking syndroom: is een aandoening waarbij kinderen tijdens het bewegen
van de kaak bijvoorbeeld door drinken en/of eten gaan knipperen met één oog.
Horner syndrome: een aandoening waarbij het ooglid van een oog wat naar beneden hangt, de
pupil van dat oog heel klein is en de huid rondom het oog niet meer zweet en daardoor droog
is.
47
, Myogene ptosis (congenitale ptosis): Ptosis door een verslapte spier kan ontstaan door een
aangeboren afwijking (congenitale ptosis) of spierziekte (myogene ptosis).
Aponeurogene of involutionele ptosis: Bij ouderen is dit de meest voorkomende vorm van
ptosis. Bij deze aandoening functioneert de spier wel goed, maar is de pees van de levatorspier
verslapt (de levatorpees is de verbinding tussen de levatorspier en het ooglid). Een hangend
ooglid (‘ptosis’) dat op volwassen leeftijd ontstaat, is meestal het gevolg van:
– het losraken van de aanhechting van deze spier in het ooglid of
– het uitrekken en verslappen van het pezige deel van de levatorspier.
Men ziet vaak een ptosis (laagstand), een hoge huidplooi en een diepe kuil boven het ooglid
(diepe sulcus superior). Deze diepe sulcus ontstaat door vermindering van vetweefsel
waardoor het tussenschot (dat loopt van de oogkasrand naar het ooglid) verplaatst naar
achteren of naar boven. Dit tussenschot wordt het septum orbitale genoemd.
Myogene ptosis: is er sprake van een vermindering van de functie van de levatorspier. Dit kan
congenitaal optreden, maar ook secundair aan spierziekten.
Neurogene ptosis: hierbij werkt de zenuw die de levatorspier aanstuurt (de 3de hersenzenuw)
niet goed. Hierdoor is het oog meestal gesloten. Er kunnen meerdere afwijkingen zijn zoals een
afwijkende oogstand en wijde pupil.
Mechanische ptosis: ontstaat doordat er gewicht op het bovenste ooglid drukt waardoor deze
zakt. Hierdoor wordt het ooglid minder mobiel. Dit kan bijvoorbeeld worden veroorzaakt door
littekens, vochtophoping in oogleden of ooglidgezwel. De operatie vindt onder lokale verdoving
plaats.
De stand van de oogleden kunnen veranderen door de leeftijd, infectie, door
mechanisch/neurologische redenen;
- Leeftijd: duid op een dematochalasis
- Infectie: duidt op een chalazion of een hordeolum
- Mechanisch/neurologisch: Horner syndroom of NIII parese
48
