plantkunde en inleiding tot de medicinale planten
Deel I - systematiek
1. wat is plantenbiologie?
1.1 Diversiteit van plantenstudies
→ plantenanatomie:
= interne structuren en opbouw van planten
bv. Malpighi beschreef verschillende weefsels van stengels en wortels
bv. Grew beschreef de structuur van hout als de beste
toegepast om gebeurtenissen uit het verleden te verklaren
bv. dendrochronologie (aan de hand van jaarringen de omstandigheden bepalen zoals
temperatuur, vochtigheid...)
bv. paleobotanie (bestuderen van plantenfossielen)
bv. forensische toepassingen (sporen van planten op kleren of handen als bewijs)
→ plantenfysiologie:
= houdt zich bezig met de functies van planten
bv. modern het gebruik van genen uit cellen en proberen uit te vissen hoe
deze genen bijdragen aan de vorming van plantorganen etc.
= gesticht door Helmont (1577-1644), hij toonde als eerste aan dat planten
andere nutritionele noden hebben dan dieren
bv. het feit dat zonnebloemen zich naar de zon draaien, dat wortels naar beneden groeien, etc.
→ taxonomie en systematiek
= het beschrijven, benoemen en classificeren van organismen (taxonomie)
= het onderverdelen van deze organismen in groepen (systematiek)
Linnaeus’ boek species plantarum (1753)
Er zijn nog steeds vele organismen die moeten ontdekt en beschreven worden. Te bestuderen in
verband met bv. medicinale eigenschappen!
→ plantengeografie en plantenecologie
= bestudeert hoe en waarom planten over de hele wereld verspreid zijn
= onderzoekt hoe planten met elkaar en de omgeving interageren
bv. onderzoeken van effecten van de klimaatopwarming op het voorkomen en verspreiding van
plantensoorten
→ plantenmorfologie
= studie van de vorm en functie van planten; bestudeert de vorm en levenscycli van planten
= beschrijvend
→ plantengenetica
= studie van erfelijkheid tussen planten
bv. genetische engineering: genen tussen planten uitwisselen om planten te kweken met
een specifieke hogere weerstand, hogere droogteresistentie etc. (genetische
modificatie)
, → celbiologie
= houdt zich bezig met celstructuur en functie
= hoe cellen zich delen en hoe verschillende celonderdelen functioneren
→ economische plantkunde en etnobotanie
= over het praktisch gebruik van planten en plantaardige producten
bv. voor voedsel, kleding, medicinale toepassingen, meubelen, etc.
1.3 plantennamen en classificatie
Een correcte wetenschappelijke naam zodat er een uniforme naamgeving is voor alle talen. Dit duidt
ondubbelzinnig een bepaalde soort aan.
Het eerste woord van het latijnse zinnetje gaf aan tot welke genus het organisme behoort. Op dat
moment begon linnaeus de benamingen van planten te verbeteren. In zijn boek species plantarum, dat
later het belangrijkste naslagwerk werd voor plantennamen en classificaties, limiteerde hij het aantal
woorden in de latijnse zinnetjes tot 12 en voorzag hij in de kantlijn één woord dat de plant het best
beschreef. Dit ene woord werd dan achter het genus geplaatst. Aangezien er twee woorden nodig
zijn om de planten te benoemen, spreken we van het binomiale systeem van de nomenclatuur. Dit
wordt vervolgd door de naam van de wetenschapper die het organisme voor de eerste keer
beschreven heeft.
bv. Genus soort W. : Mentha spicata L. (met L voor Linnaeus)
De binomiale naamgeving van Linnaeus werd overgenomen door de dierkundigen en geldt vandaag als
standaard.
Linnaeus probeerde in zijn boek ook voor de eerste keer planten in 24 klassen te plaatsen,
gebaseerd op het aantal meeldraden.
1.4 het koninkrijk-concept
De eerste indeling was het planten-en dierenrijk.
Hierna kwam het rijk van de protoctista. Dit rijk werd dan verder opgesplitst en de naam Monera
werd gegeven aan alle eencellige prokaryote cellen. Dit was ook nog niet optimaal dus de protoctista
werden onderverdeeld in de protista en de fungi (schimmels). Later werd de monera nog
onderverdeeld in de archaea en de bacteria.
monera monera archaea
bacteria
protoctista protoctista protista protista
fungi fungi
planten planten planten planten planten
dieren dieren dieren dieren dieren
Sinds linnaeus zijn er tussen de rijken en de genera verschillende onderafdelingen aangebracht.
Rijk - phylum - klasse - orde - familie - genus - species
Deel I - systematiek
1. wat is plantenbiologie?
1.1 Diversiteit van plantenstudies
→ plantenanatomie:
= interne structuren en opbouw van planten
bv. Malpighi beschreef verschillende weefsels van stengels en wortels
bv. Grew beschreef de structuur van hout als de beste
toegepast om gebeurtenissen uit het verleden te verklaren
bv. dendrochronologie (aan de hand van jaarringen de omstandigheden bepalen zoals
temperatuur, vochtigheid...)
bv. paleobotanie (bestuderen van plantenfossielen)
bv. forensische toepassingen (sporen van planten op kleren of handen als bewijs)
→ plantenfysiologie:
= houdt zich bezig met de functies van planten
bv. modern het gebruik van genen uit cellen en proberen uit te vissen hoe
deze genen bijdragen aan de vorming van plantorganen etc.
= gesticht door Helmont (1577-1644), hij toonde als eerste aan dat planten
andere nutritionele noden hebben dan dieren
bv. het feit dat zonnebloemen zich naar de zon draaien, dat wortels naar beneden groeien, etc.
→ taxonomie en systematiek
= het beschrijven, benoemen en classificeren van organismen (taxonomie)
= het onderverdelen van deze organismen in groepen (systematiek)
Linnaeus’ boek species plantarum (1753)
Er zijn nog steeds vele organismen die moeten ontdekt en beschreven worden. Te bestuderen in
verband met bv. medicinale eigenschappen!
→ plantengeografie en plantenecologie
= bestudeert hoe en waarom planten over de hele wereld verspreid zijn
= onderzoekt hoe planten met elkaar en de omgeving interageren
bv. onderzoeken van effecten van de klimaatopwarming op het voorkomen en verspreiding van
plantensoorten
→ plantenmorfologie
= studie van de vorm en functie van planten; bestudeert de vorm en levenscycli van planten
= beschrijvend
→ plantengenetica
= studie van erfelijkheid tussen planten
bv. genetische engineering: genen tussen planten uitwisselen om planten te kweken met
een specifieke hogere weerstand, hogere droogteresistentie etc. (genetische
modificatie)
, → celbiologie
= houdt zich bezig met celstructuur en functie
= hoe cellen zich delen en hoe verschillende celonderdelen functioneren
→ economische plantkunde en etnobotanie
= over het praktisch gebruik van planten en plantaardige producten
bv. voor voedsel, kleding, medicinale toepassingen, meubelen, etc.
1.3 plantennamen en classificatie
Een correcte wetenschappelijke naam zodat er een uniforme naamgeving is voor alle talen. Dit duidt
ondubbelzinnig een bepaalde soort aan.
Het eerste woord van het latijnse zinnetje gaf aan tot welke genus het organisme behoort. Op dat
moment begon linnaeus de benamingen van planten te verbeteren. In zijn boek species plantarum, dat
later het belangrijkste naslagwerk werd voor plantennamen en classificaties, limiteerde hij het aantal
woorden in de latijnse zinnetjes tot 12 en voorzag hij in de kantlijn één woord dat de plant het best
beschreef. Dit ene woord werd dan achter het genus geplaatst. Aangezien er twee woorden nodig
zijn om de planten te benoemen, spreken we van het binomiale systeem van de nomenclatuur. Dit
wordt vervolgd door de naam van de wetenschapper die het organisme voor de eerste keer
beschreven heeft.
bv. Genus soort W. : Mentha spicata L. (met L voor Linnaeus)
De binomiale naamgeving van Linnaeus werd overgenomen door de dierkundigen en geldt vandaag als
standaard.
Linnaeus probeerde in zijn boek ook voor de eerste keer planten in 24 klassen te plaatsen,
gebaseerd op het aantal meeldraden.
1.4 het koninkrijk-concept
De eerste indeling was het planten-en dierenrijk.
Hierna kwam het rijk van de protoctista. Dit rijk werd dan verder opgesplitst en de naam Monera
werd gegeven aan alle eencellige prokaryote cellen. Dit was ook nog niet optimaal dus de protoctista
werden onderverdeeld in de protista en de fungi (schimmels). Later werd de monera nog
onderverdeeld in de archaea en de bacteria.
monera monera archaea
bacteria
protoctista protoctista protista protista
fungi fungi
planten planten planten planten planten
dieren dieren dieren dieren dieren
Sinds linnaeus zijn er tussen de rijken en de genera verschillende onderafdelingen aangebracht.
Rijk - phylum - klasse - orde - familie - genus - species
