Samenvatting “zes psychologische stromingen, één cliënt” van Alie Weerman
In het boek “Zes psychologische stromingen, één cliënt” wordt een beeld gegeven van
zes verschillende benaderingen bij dezelfde cliënt: Marianne. Achtereenvolgens worden
de volgende benaderingen besproken: de psychoanalytische, de cognitief-
gedragstherapeutische, de cliëntgerichte, de lichaamsgerichte, de systeemtheoretische
en de oplossingsgerichte benadering.
Psychoanalytische benaderingen:
Deze benaderingen stammen af van de theorie van Sigmund Freud. Het is de bedoeling
dat de patiënt gevoelens en conflicten uit het verleden, die nu nog actief zijn, leert toe te
laten zodat hij ze opnieuw beleeft. Zo leert hij de gevoelens te benoemen, te begrijpen
en ze alsnog te verwerken of hanteren. De patiënt krijgt tot op zekere hoogte vat op
onbewuste, onbenoemde krachten en leert zich enigszins te bevrijden uit de
onbegrijpelijke ban van het verleden. Ook symptomen van een stoornis hebben volgens
deze visie een betekenis. Volgens Freud is niets toevallig. Zelfs versprekingen en
vergissingen verwijzen naar onbewuste psychische processen.
Binnen de psychoanalyse zijn vier soorten therapie. Als eerste is er het driftmodel,
waarbij het accent ligt op verdrongen problemen uit de kindertijd die terug te voeren zijn
op seksuele (levensdrift) en agressieve driften (‘es’). De seksuele en agressieve
behoeften die we willen bevredigen, geven ons energie. Als we ze te vaak moeten
blokkeren en als onze behoeften te vaak verwaarloosd worden, raken we gefrustreerd,
ziek of gestoord. Als behoeften op jonge leeftijd miskend zijn, kan dat leiden tot een
blijvend onbevredigd gevoel dat tot in de volwassenheid een rol blijft spelen. Een goed
functionerend mens is in staat zijn behoeftebevrediging uit te stellen, rekening te houden
met de werkelijkheid en met anderen (‘ego’). Het ‘superego’ binnen onze persoonlijkheid
bevat geboden, verboden en ideaalbeelden die onderdeel van onszelf zijn geworden.
Kortom: Het ‘es’ wil bevrediging, het ‘ego moet dat regelen. Het ‘superego’ wil aan
allerlei eisen voldoen en ook dit moet het ‘ego’ regelen. Onbewuste conflicten kunnen
worden opgeroepen doordat ze worden overgedragen op een zich neutraal opstellende
therapeut, of doordat er woorden aan gegeven worden.
Het tweede model is het objectrelatiemodel. Hierbij ligt de nadruk minder op de innerlijke
driften en meer op de eerste relaties in de vroege kindertijd. Het beschrijft het proces en
de bijbehorende problemen van ‘separatie-individuatie’ waarbij het kind moet leren
omgaan met gescheidenheid en het een eigen identiteit moet gaan ontwikkelen. De
eerste relaties hebben veel invloed op de manier waarop we in het leven staan. Ze zijn
een deel van ons geworden en vormen schema’s over hoe relaties in elkaar zitten. Het
kind leert, door de dagelijkse wisselingen heen, dat het leven toch voldoende
voorspelbaar en vertrouwd is. Als het kind geen grip krijgt op het wisselende gedrag van
de mensen en situaties om zich heen, kan de separatie-individuatie gebrekkig verlopen.
Het vindt geen houvast en ontwikkelt geen basisvertrouwen. Het blijft dan op een
extreme manier zoeken naar duidelijkheid en splitst situaties en personen in helemaal
‘goed’ en helemaal ‘slecht’. Het krijgt problemen in de ontwikkeling van een eigen
identiteit en met de zelfstandigheid. Omdat het ‘ego’ niet goed ontwikkeld is, werkt het
krijgen van inzicht niet. Er moet eerst een basisvertrouwen groeien door middel van een
emotioneel corrigerende ervaring. De therapeut helpt bij het opbouwen van een gevoel
van veiligheid.
Het zelfpsychologische model is de derde vorm. Hierbij gaat de aandacht naar tekorten
uit de kindertijd die leiden tot een zwakke identiteit of zwak zelfgevoel. Het gaat om
patiënten die zichzelf voortdurend gespiegeld willen zien in de bewonderende ogen van
In het boek “Zes psychologische stromingen, één cliënt” wordt een beeld gegeven van
zes verschillende benaderingen bij dezelfde cliënt: Marianne. Achtereenvolgens worden
de volgende benaderingen besproken: de psychoanalytische, de cognitief-
gedragstherapeutische, de cliëntgerichte, de lichaamsgerichte, de systeemtheoretische
en de oplossingsgerichte benadering.
Psychoanalytische benaderingen:
Deze benaderingen stammen af van de theorie van Sigmund Freud. Het is de bedoeling
dat de patiënt gevoelens en conflicten uit het verleden, die nu nog actief zijn, leert toe te
laten zodat hij ze opnieuw beleeft. Zo leert hij de gevoelens te benoemen, te begrijpen
en ze alsnog te verwerken of hanteren. De patiënt krijgt tot op zekere hoogte vat op
onbewuste, onbenoemde krachten en leert zich enigszins te bevrijden uit de
onbegrijpelijke ban van het verleden. Ook symptomen van een stoornis hebben volgens
deze visie een betekenis. Volgens Freud is niets toevallig. Zelfs versprekingen en
vergissingen verwijzen naar onbewuste psychische processen.
Binnen de psychoanalyse zijn vier soorten therapie. Als eerste is er het driftmodel,
waarbij het accent ligt op verdrongen problemen uit de kindertijd die terug te voeren zijn
op seksuele (levensdrift) en agressieve driften (‘es’). De seksuele en agressieve
behoeften die we willen bevredigen, geven ons energie. Als we ze te vaak moeten
blokkeren en als onze behoeften te vaak verwaarloosd worden, raken we gefrustreerd,
ziek of gestoord. Als behoeften op jonge leeftijd miskend zijn, kan dat leiden tot een
blijvend onbevredigd gevoel dat tot in de volwassenheid een rol blijft spelen. Een goed
functionerend mens is in staat zijn behoeftebevrediging uit te stellen, rekening te houden
met de werkelijkheid en met anderen (‘ego’). Het ‘superego’ binnen onze persoonlijkheid
bevat geboden, verboden en ideaalbeelden die onderdeel van onszelf zijn geworden.
Kortom: Het ‘es’ wil bevrediging, het ‘ego moet dat regelen. Het ‘superego’ wil aan
allerlei eisen voldoen en ook dit moet het ‘ego’ regelen. Onbewuste conflicten kunnen
worden opgeroepen doordat ze worden overgedragen op een zich neutraal opstellende
therapeut, of doordat er woorden aan gegeven worden.
Het tweede model is het objectrelatiemodel. Hierbij ligt de nadruk minder op de innerlijke
driften en meer op de eerste relaties in de vroege kindertijd. Het beschrijft het proces en
de bijbehorende problemen van ‘separatie-individuatie’ waarbij het kind moet leren
omgaan met gescheidenheid en het een eigen identiteit moet gaan ontwikkelen. De
eerste relaties hebben veel invloed op de manier waarop we in het leven staan. Ze zijn
een deel van ons geworden en vormen schema’s over hoe relaties in elkaar zitten. Het
kind leert, door de dagelijkse wisselingen heen, dat het leven toch voldoende
voorspelbaar en vertrouwd is. Als het kind geen grip krijgt op het wisselende gedrag van
de mensen en situaties om zich heen, kan de separatie-individuatie gebrekkig verlopen.
Het vindt geen houvast en ontwikkelt geen basisvertrouwen. Het blijft dan op een
extreme manier zoeken naar duidelijkheid en splitst situaties en personen in helemaal
‘goed’ en helemaal ‘slecht’. Het krijgt problemen in de ontwikkeling van een eigen
identiteit en met de zelfstandigheid. Omdat het ‘ego’ niet goed ontwikkeld is, werkt het
krijgen van inzicht niet. Er moet eerst een basisvertrouwen groeien door middel van een
emotioneel corrigerende ervaring. De therapeut helpt bij het opbouwen van een gevoel
van veiligheid.
Het zelfpsychologische model is de derde vorm. Hierbij gaat de aandacht naar tekorten
uit de kindertijd die leiden tot een zwakke identiteit of zwak zelfgevoel. Het gaat om
patiënten die zichzelf voortdurend gespiegeld willen zien in de bewonderende ogen van
