1.Wat is psychologie?
Psychiaters zien een duidelijk verband tussen de psychische problemen van vandaag en de
wereld waarin wij leven.
Algemene psychologie: Algemene psychologie is de wetenschappelijke kijk op het brede
veld van de psychologie.
De achtergrond van algemene psychologie vindt plaats bij meer gespecialiseerde
opleidingsonderdelen zoals bv: klinische psychologie
1.1 Een definitie van psychologie
Psychologie: Psychologie is een wetenschap waarbij het gedrag bestudeerd wordt en
waarbij die gedragsevidentie gebruikt wordt om interne processen te begrijpen die aan dat
gedrag ten grondslag liggen.
Wat is psychologie wat doet een psycholoog?
• Janda: onderzoek: hoe moeilijk is dit beroep?
o Psychologie is niet moeilijk, het is mensenkennis, iedereen is vanzelf een
goeie psycholoog.
Psychologen proberen menselijk gedrag te begrijpen. Ze observeren gedrag systematisch en
kijken hoe gedrag beïnvloed wordt door de omgeving en bepaald gebeurtenissen. Na het
observeren zullen ze het geobserveerde gedrag proberen te begrijpen. (Waarom, welke
processen, in hoever is het menselijk gedrag gelijk of verschillend aan dat van dieren? ,…)
Observeerbaar is een relatief begrip in de wetenschap: Wat men nu niet kan waarnemen kan
men misschien later wel waarnemen.
Psychologisch onderzoek boekt voortdurend vooruit gang omdat men altijd op zoek gaat hoe
ze gedrag en mentale processen op een zo nauwkeurige manier kunnen registreren. De
vooruitgang wordt geboekt door hun beter technieken ,methodes en omdat ze een beter
inzicht krijgen in de onzichtbare processen. Hierdoor kunnen ze voorspellen wat ze in
bepaalde omstandigheden moeten vaststellen.
De psychologie heeft een lange weg afgelegd. (Stond stil tot in de 20 ste eeuw.)
Mensen hebben zich wel altijd afgevraagd hoe hun geest werkt en wat het gedrag bepaald.
Alleen onderzochten ze dit anders dan de manier waarop psychologie dit aanbeveelt.
De negatieve visie op psychologie
• Populariteit van de pseudowetenschappen
o Pseudowetenschap: geen echte wetenschap, maar waarvan aanhangers toch
beweren of suggereren dat het om wetenschap gaat.
o De pseudowetenschappen kunnen voor problemen zorgen
o (voor een goede psycholoog is een echte wetenschappelijke kennis vereist.)
o Veel mensen die zichzelf psycholoog noemen en geen diploma hebben (fnac
boeken psychologie)
• Stereotypering uit films
o Psychologen=Vreemde types
• Tegenspraak van gerechtsdeskundigen (vb. bij zaak van Kim De Gelder)
, o Is hij mentaal gezond = toerekeningsvatbaar -> psychologie is wetenschap,
o maar kan het niet eens worden over zijn toestand, leugendetector werkt niet.
• Wetsvoorstel Duncan Scott 1996 (New Mexico)
o Parodie -> gebrek aan wetenschap in psychologie beu zijn.
o Wetvoorstel nooit goedgekeurd.
Positief samenleving gaat meer en meer aandacht besteden aan psychologie
• Onderwijs
o Psychische problemen zoals ADHD komen steeds meer en meer voor in het
onderwijs. Kleuters krijgen vanaf hun 3j al labels opgeplakt terwijl het vaak
gewoon drukke kinderen zijn.
• Tv
o Programma’s over psychische problemen, ook De bleekweid, mental coaches
• Kranten, tijdschriften
o Vb. artikels over zelfmoord, psychische kwetsbaarheid
• Jobs
o Burn-out, consulting
• Pathologie
o Stress, ADHD, hoogbegaafdheid,…
Psychologie is overal, maar op de verkeerde manier (als kwakzalverij en pseudowetenschap)
1.2 Ontwikkelingen die de psychologie mogelijk gemaakt hebben
Rede, intuïtie en geloof
Filosofie in het oude Griekenland:
Griekse filosofen Plato en Aristoteles: Vragen over het universum en plaats mens erin. De
oorsprong van het antwoord op deze vraag vond plaats binnenin de mens.
Volgens Plato: (428-347 v.C.)
• Onderscheid tussen ware en onzichtbare wereld en zichtbare, veranderlijke wereld
die volmaakte afspiegeling is ware wereld.
• Menselijk ziel deel van de ware ideale wereld.
• Observatie werd niet als belangrijk gezien want enkel zichtbare, veranderlijke wereld
te observeren + zaken die mensen waarnamen zoals dromen,…
Volgens Aristoteles: (384-322 v.C.)
• Meer belang aan observatie dan Plato, maar ook voor hel werd zijn ware kennis niet
op observatie gebaseerd.
• Echte kennis: uitgaan van onwrikbare uitgangspunten (=axioma’s)
• Axioma’s herkennen noemde hij een ‘demonstraties’.
, o Vb. demonstraties: Aarde en water willen spontaan naar het centrum van de
wereld. Terwijl lucht en vuur naar de maan streefden. Voorwerpen bewogen
niet spontaan horizontaal en hadden hiervoor een drijvende kracht nodig.
Inleiding – definitie
• intuïtie/rede, geen observatie (sofa science), eigene van de mens = ziel,
gehoorzaamt andere niet-aardse wetmatigheden ~ gelooft geen wetenschappelijke
studie gedrag / mentale processen, géén observatie, axioma’s.
• Tot theorieën en modellen komen om gedrag beter te maken zodat mensen zich
gelukkiger voelen.
• Bèta wetenschappen = exacte wetenschappen (niet meer over appels die vallen van
boom en Newton, maar over deeltjes die botsen).
• Alfa wetenschappen = humane wetenschappen.
• Verschuiving: vroeger had de psychologie geen tools om gedrag te bestuderen (denk
zetel, Freud, coke) -> vandaag gaan ook psychologen meten (bv. depressies:
concentratie van stof in hersenen meten met scanner om uitspraak te kunnen doen
over gedrag.
• Psychologie doet directe uitspraken over dingen die we zien in het gedrag terwijl
fysica dingen onderzoekt die je niet kan zien.
2008: neurowetenschappen:
Niet enkel naar gedrag kijken, maar ook naar de link met de hersenen.
De kerk:
• Rooms-katholieke kerke belangrijkste hoeder van kennis in de westerse wereld.
• Vertaalden geschriften van Plato en Aristoteles naar kerkelijke leer.
• Plato’s onveranderlijke, ideale wereld was idem aan de hemel.
• Demonstraties Aristoteles werden gezien als goddelijke ingeving.
• Voor gelovigen waren kerkvaders de meest betrouwbare bron.
• Gebaseerd op nadenken, intuïtief aanvoelen en goddelijke ingevingen.
De kerk zei hoe je moest leven en hoe mens en ziel in elkaar zat.
De wetenschappelijke revolutie
16e – 17e eeuw Europa
Nieuwe manier van denken
Wetenschappelijke revolutie: De wetenschappelijke revolutie is het idee van ware kennis
gebaseerd op systematische observatie en actief ingrijpen in de wereld.
Kerk Europa
Ware kennis= intuïtief, nadenken. Is Ware kennis= systematische observatie
Gebaseerd op systematische observatie en
actief ingrijpen in de wereld.
Goddelijke ingevingen Actief ingrijpen in de wereld
, De copernicaanse revolutie
Was een belangrijke revolutie voor de psychologie.
Vastelling dat kalender niet klopt: De Juliaanse kalender van gemaakt door Julius Caesar
telde 365 dagen en om de 4j een schrikkeljaar. Onderschatte een jaar met 11 minuten.
Resultaat hiervan om de 134 dagen miste men een jaar.
Juliaanse kalender werd vervanger door gregoriaanse kalender.
Copernicaanse revolutie: inzicht dat aarde niet centrum vormde voor heelal.
Nieuwe kennis komt voort uit observatie en experimenten, niet uit het bestuderen van oude
meesters.
Ook op andere vlakken heeft men meer neiging om observatie te gebruiken om dingen te
kunnen ontdekken.
Het werd ook duidelijk dat nieuwe ontdekkingen niet altijd volgden uit passief observeren
maar uit experimenteren en de gevolgen van experimenten te bestuderen.
Dit leidde in 18e -19e eeuw tot ingrijpende maatschappelijke veranderingen:
• Industriële revolutie
• Verhuizen van platteland naar de stad
• Stijgende welvaart
• Verplicht onderwijs
De groeiende macht van de wetenschappen en het ontstaan van 2 culturen
Wetenschap en macht
/
De 2 culturen
Start 2 culturen:
• Klassieke humanistische cultuur (Alfa)
• Natuurwetenschappelijke cultuur (Bèta)
Deze 2 culturen wedijver tot de dag van vandaag met elkaar. Vb. over het onderscheid
tussen de alfa- (geestwetenschappen) en de bètawetenschappen (natuurwetenschappen) in
het onderwijs.
Volgens Snow hebben beide culturen zeer weinig contact met elkaar en weten ze weinig
over elkaar.
1.3 Het ontstaan van de psychologie
Ontwikkelingen binnen de filosofie
Descartes
17de eeuw
Was een filosoof (natuurfilosoof)
Descartes: dualisme, rationalisme, nativisme en mechanische kijk op de wereld.
Platonische Dualisme: Dualisme verwijst naar de overtuiging dat mensen 2 uit
onafhankelijke elementen bestaan: lichaam en geest.
Psychiaters zien een duidelijk verband tussen de psychische problemen van vandaag en de
wereld waarin wij leven.
Algemene psychologie: Algemene psychologie is de wetenschappelijke kijk op het brede
veld van de psychologie.
De achtergrond van algemene psychologie vindt plaats bij meer gespecialiseerde
opleidingsonderdelen zoals bv: klinische psychologie
1.1 Een definitie van psychologie
Psychologie: Psychologie is een wetenschap waarbij het gedrag bestudeerd wordt en
waarbij die gedragsevidentie gebruikt wordt om interne processen te begrijpen die aan dat
gedrag ten grondslag liggen.
Wat is psychologie wat doet een psycholoog?
• Janda: onderzoek: hoe moeilijk is dit beroep?
o Psychologie is niet moeilijk, het is mensenkennis, iedereen is vanzelf een
goeie psycholoog.
Psychologen proberen menselijk gedrag te begrijpen. Ze observeren gedrag systematisch en
kijken hoe gedrag beïnvloed wordt door de omgeving en bepaald gebeurtenissen. Na het
observeren zullen ze het geobserveerde gedrag proberen te begrijpen. (Waarom, welke
processen, in hoever is het menselijk gedrag gelijk of verschillend aan dat van dieren? ,…)
Observeerbaar is een relatief begrip in de wetenschap: Wat men nu niet kan waarnemen kan
men misschien later wel waarnemen.
Psychologisch onderzoek boekt voortdurend vooruit gang omdat men altijd op zoek gaat hoe
ze gedrag en mentale processen op een zo nauwkeurige manier kunnen registreren. De
vooruitgang wordt geboekt door hun beter technieken ,methodes en omdat ze een beter
inzicht krijgen in de onzichtbare processen. Hierdoor kunnen ze voorspellen wat ze in
bepaalde omstandigheden moeten vaststellen.
De psychologie heeft een lange weg afgelegd. (Stond stil tot in de 20 ste eeuw.)
Mensen hebben zich wel altijd afgevraagd hoe hun geest werkt en wat het gedrag bepaald.
Alleen onderzochten ze dit anders dan de manier waarop psychologie dit aanbeveelt.
De negatieve visie op psychologie
• Populariteit van de pseudowetenschappen
o Pseudowetenschap: geen echte wetenschap, maar waarvan aanhangers toch
beweren of suggereren dat het om wetenschap gaat.
o De pseudowetenschappen kunnen voor problemen zorgen
o (voor een goede psycholoog is een echte wetenschappelijke kennis vereist.)
o Veel mensen die zichzelf psycholoog noemen en geen diploma hebben (fnac
boeken psychologie)
• Stereotypering uit films
o Psychologen=Vreemde types
• Tegenspraak van gerechtsdeskundigen (vb. bij zaak van Kim De Gelder)
, o Is hij mentaal gezond = toerekeningsvatbaar -> psychologie is wetenschap,
o maar kan het niet eens worden over zijn toestand, leugendetector werkt niet.
• Wetsvoorstel Duncan Scott 1996 (New Mexico)
o Parodie -> gebrek aan wetenschap in psychologie beu zijn.
o Wetvoorstel nooit goedgekeurd.
Positief samenleving gaat meer en meer aandacht besteden aan psychologie
• Onderwijs
o Psychische problemen zoals ADHD komen steeds meer en meer voor in het
onderwijs. Kleuters krijgen vanaf hun 3j al labels opgeplakt terwijl het vaak
gewoon drukke kinderen zijn.
• Tv
o Programma’s over psychische problemen, ook De bleekweid, mental coaches
• Kranten, tijdschriften
o Vb. artikels over zelfmoord, psychische kwetsbaarheid
• Jobs
o Burn-out, consulting
• Pathologie
o Stress, ADHD, hoogbegaafdheid,…
Psychologie is overal, maar op de verkeerde manier (als kwakzalverij en pseudowetenschap)
1.2 Ontwikkelingen die de psychologie mogelijk gemaakt hebben
Rede, intuïtie en geloof
Filosofie in het oude Griekenland:
Griekse filosofen Plato en Aristoteles: Vragen over het universum en plaats mens erin. De
oorsprong van het antwoord op deze vraag vond plaats binnenin de mens.
Volgens Plato: (428-347 v.C.)
• Onderscheid tussen ware en onzichtbare wereld en zichtbare, veranderlijke wereld
die volmaakte afspiegeling is ware wereld.
• Menselijk ziel deel van de ware ideale wereld.
• Observatie werd niet als belangrijk gezien want enkel zichtbare, veranderlijke wereld
te observeren + zaken die mensen waarnamen zoals dromen,…
Volgens Aristoteles: (384-322 v.C.)
• Meer belang aan observatie dan Plato, maar ook voor hel werd zijn ware kennis niet
op observatie gebaseerd.
• Echte kennis: uitgaan van onwrikbare uitgangspunten (=axioma’s)
• Axioma’s herkennen noemde hij een ‘demonstraties’.
, o Vb. demonstraties: Aarde en water willen spontaan naar het centrum van de
wereld. Terwijl lucht en vuur naar de maan streefden. Voorwerpen bewogen
niet spontaan horizontaal en hadden hiervoor een drijvende kracht nodig.
Inleiding – definitie
• intuïtie/rede, geen observatie (sofa science), eigene van de mens = ziel,
gehoorzaamt andere niet-aardse wetmatigheden ~ gelooft geen wetenschappelijke
studie gedrag / mentale processen, géén observatie, axioma’s.
• Tot theorieën en modellen komen om gedrag beter te maken zodat mensen zich
gelukkiger voelen.
• Bèta wetenschappen = exacte wetenschappen (niet meer over appels die vallen van
boom en Newton, maar over deeltjes die botsen).
• Alfa wetenschappen = humane wetenschappen.
• Verschuiving: vroeger had de psychologie geen tools om gedrag te bestuderen (denk
zetel, Freud, coke) -> vandaag gaan ook psychologen meten (bv. depressies:
concentratie van stof in hersenen meten met scanner om uitspraak te kunnen doen
over gedrag.
• Psychologie doet directe uitspraken over dingen die we zien in het gedrag terwijl
fysica dingen onderzoekt die je niet kan zien.
2008: neurowetenschappen:
Niet enkel naar gedrag kijken, maar ook naar de link met de hersenen.
De kerk:
• Rooms-katholieke kerke belangrijkste hoeder van kennis in de westerse wereld.
• Vertaalden geschriften van Plato en Aristoteles naar kerkelijke leer.
• Plato’s onveranderlijke, ideale wereld was idem aan de hemel.
• Demonstraties Aristoteles werden gezien als goddelijke ingeving.
• Voor gelovigen waren kerkvaders de meest betrouwbare bron.
• Gebaseerd op nadenken, intuïtief aanvoelen en goddelijke ingevingen.
De kerk zei hoe je moest leven en hoe mens en ziel in elkaar zat.
De wetenschappelijke revolutie
16e – 17e eeuw Europa
Nieuwe manier van denken
Wetenschappelijke revolutie: De wetenschappelijke revolutie is het idee van ware kennis
gebaseerd op systematische observatie en actief ingrijpen in de wereld.
Kerk Europa
Ware kennis= intuïtief, nadenken. Is Ware kennis= systematische observatie
Gebaseerd op systematische observatie en
actief ingrijpen in de wereld.
Goddelijke ingevingen Actief ingrijpen in de wereld
, De copernicaanse revolutie
Was een belangrijke revolutie voor de psychologie.
Vastelling dat kalender niet klopt: De Juliaanse kalender van gemaakt door Julius Caesar
telde 365 dagen en om de 4j een schrikkeljaar. Onderschatte een jaar met 11 minuten.
Resultaat hiervan om de 134 dagen miste men een jaar.
Juliaanse kalender werd vervanger door gregoriaanse kalender.
Copernicaanse revolutie: inzicht dat aarde niet centrum vormde voor heelal.
Nieuwe kennis komt voort uit observatie en experimenten, niet uit het bestuderen van oude
meesters.
Ook op andere vlakken heeft men meer neiging om observatie te gebruiken om dingen te
kunnen ontdekken.
Het werd ook duidelijk dat nieuwe ontdekkingen niet altijd volgden uit passief observeren
maar uit experimenteren en de gevolgen van experimenten te bestuderen.
Dit leidde in 18e -19e eeuw tot ingrijpende maatschappelijke veranderingen:
• Industriële revolutie
• Verhuizen van platteland naar de stad
• Stijgende welvaart
• Verplicht onderwijs
De groeiende macht van de wetenschappen en het ontstaan van 2 culturen
Wetenschap en macht
/
De 2 culturen
Start 2 culturen:
• Klassieke humanistische cultuur (Alfa)
• Natuurwetenschappelijke cultuur (Bèta)
Deze 2 culturen wedijver tot de dag van vandaag met elkaar. Vb. over het onderscheid
tussen de alfa- (geestwetenschappen) en de bètawetenschappen (natuurwetenschappen) in
het onderwijs.
Volgens Snow hebben beide culturen zeer weinig contact met elkaar en weten ze weinig
over elkaar.
1.3 Het ontstaan van de psychologie
Ontwikkelingen binnen de filosofie
Descartes
17de eeuw
Was een filosoof (natuurfilosoof)
Descartes: dualisme, rationalisme, nativisme en mechanische kijk op de wereld.
Platonische Dualisme: Dualisme verwijst naar de overtuiging dat mensen 2 uit
onafhankelijke elementen bestaan: lichaam en geest.
