LOKALE EN REGIONALE
BELASTINGEN
Inhoud
lokale en regionale belastingen.............................................................................. 1
deel 1: lokale belastingen....................................................................................... 8
1. Inleiding.............................................................................................................. 8
Fusies..................................................................................... 8
Afslanking Vlaamse provincies in 2018..................................9
Financiering lokale bevoegdheden.......................................10
2. Oorsprong fiscale autonomie............................................................................14
2.1. Grondwettelijke oorsprong................................................................14
2.1.1. Oorsprong fiscale autonomie in art. 41, 162 en 170 GW........15
2.1.2. Discussie................................................................................ 15
implicaties............................................................................15
Conclusie.............................................................................. 17
2.2. Wettelijke oorsprong.........................................................................17
3. Soorten heffingen............................................................................................. 18
3.1. Opcentiemen, opdeciemen en aanvullende belastingen...................18
3.1.1. Voorbeelden...........................................................................18
3.1.2. Gemiddelde aanslagvoeten in Vlaanderen.............................20
3.2. Contant- en kohierbelastingen..........................................................20
3.3. Directe en indirecte belastingen.......................................................21
3.3.1. Directe belastingen................................................................21
3.3.2. Indirecte belastingen..............................................................21
3.4. Personele en zakelijke belastingen....................................................21
3.5. Aandeel en omslagbelastingen.........................................................22
1
, 3.6. De met patent gelijkgestelde belastingen.........................................22
3.7. De octrooibelastingen.......................................................................22
3.8. De verhaalbelastingen......................................................................23
3.9. Retributies......................................................................................... 27
3.9.1. Geleverde prestatie................................................................28
3.9.2. Billijke vergoeding..................................................................28
3.9.3. Vrijwillig gebruik.....................................................................29
3.9.4. Individueel voordeel...............................................................29
4. De bevoegdheidsbeperkignen..........................................................................31
4.1. Beperkingen ten gevolge van rechtsbegrip belastingen...................31
4.1.1. Vereiste fiscaal doel...............................................................32
4.2. Grondwettelijke bevoegdheidsbeperkingen......................................33
4.2.1. Gelijkheidsbeginsel................................................................33
Oorsprong............................................................................ 34
Objectief............................................................................... 34
Kennelijk en redelijkerwijze relevant....................................35
Aard en doel van de belasting..............................................35
Gevolgen belasting, evenredigheid en vergelijkbaarheid... .37
Verplichte motivering...........................................................37
casus.................................................................................... 39
Belasting op tweede verblijven............................................40
Belasting op masten en pylonen..........................................42
Belasting op vertoningen en vermakelijkheden...................43
4.2.2. Territorialiteitsbeginsel..........................................................43
Afbakening territorium gemeenten......................................44
4.2.3. Fiscaal legaliteitsbeginsel......................................................45
Strikte interpretatie..............................................................46
4.3. Wettelijke bevoegdheidsbeperkingen...............................................46
4.3.1. Het niet-retroactiviteitsbeginsel.............................................46
2
, Tijdstip inwerkingtreding belastingreglement (2)................47
Tijdstip voltrekking belastbaar feit.......................................48
Non-retroactiviteit................................................................51
4.3.2. Het eenjarigheidsbeginsel......................................................52
4.3.3. De fiscale bevoegdheidsbeperking in het WIB.......................54
4.3.3.1. Verbod inzake belastingen op inkomen..................54
4.3.3.2. Verbod inzake belastingen op vee..........................61
4.3.3.3. Aanvullende gemeentebelasting op de
personenbelasting................................................................61
4.3.4. De fiscale bevoegdheidsbeperking in het WIGB en VCF.........62
3.3.4.1. Verbod verkeersbelasting.......................................62
3.3.4.2. Verbod belasting inverkeerstelling..........................63
3.3.4.3. verbod belasting op spelen en weddenschappen. . .64
3.3.4.4. verbod op belasting op automatische
ontspanningstoestellen........................................................64
4.3.5. Verbod op octrooibelastingen................................................64
Voorbeelden rechtspraak.....................................................65
4.3.6. Andere wettelijke verbodsbepalingen....................................65
Voorbeelden rechtspraak.....................................................66
4.3.7. De wettelijk gereglementeerde belastingen..........................67
4.3.7.1. De activeringsheffing..............................................68
4.3.7.4. De leegstandsbelasting...........................................72
4.3.8. Subjectgerichte bevoegdheidsbeperkingen...........................72
4.3.9. Beperkingen door Europese en supranationale normen........73
4.3.10. Beperkingen door gemeenschappen en gewesten...............73
4.3.10.1. Beperkingsbevoegdheid........................................73
4.3.10.2. Beperkingen lokale belastingbevoegdheid............74
4.4. Beperkingen door algemene rechtsbeginselen.................................80
4.4.1. Beginselen van behoorlijke regelgeving.................................81
3
, 4.4.1.1. Beginsel van de economische en monetaire unie...81
4.4.1.2. Gelijkheidsbeginsel.................................................81
4.4.1.3. Het evenredigheidsbeginsel....................................81
4.4.1.4. Het rechtszekerheidsbeginsel.................................82
4.4.1.5. Juiste en bevoegde orgaan......................................83
4.4.1.6. Duidelijke doelstelling.............................................83
4.4.1.7. Non bis in idem.......................................................85
4.4.2. Beginselen behoorlijk bestuur................................................89
4.5. Beperkingen door administratief toezicht.........................................90
4.5.1. Algemeen............................................................................... 90
Motivering door toezichthouder...........................................90
4.5.2. Administratief toezicht in Vlaanderen....................................91
4.5.3. Administratief toezicht in Brussels Hoofdstedelijk Gewest.....92
4.5.4. Administratief toezicht in Wallonië.........................................93
4.6. Besluit............................................................................................... 94
formeel recht lokale belastingen..........................................................................94
1. Wettelijk kader................................................................................................. 95
2. Wettelijk kader: in concreto.............................................................................. 97
3. Vestiging van de belastingen.........................................................................100
3.1. Verplichtingen belastingplichtige....................................................100
3.1.1. Aangifte................................................................................ 101
3.2. Onderzoeksbevoegdheden lokale overheden..................................103
Wie kan controleren?.........................................................103
Wie kan gecontroleerd worden?.........................................103
Hoe kan gecontroleerd worden?........................................103
3.3. Bewijslast- en middelen...................................................................104
Voorbeelden rechtspraak:..................................................105
3.4. Vestiging belasting door lokale overheid: termijn...........................105
4
BELASTINGEN
Inhoud
lokale en regionale belastingen.............................................................................. 1
deel 1: lokale belastingen....................................................................................... 8
1. Inleiding.............................................................................................................. 8
Fusies..................................................................................... 8
Afslanking Vlaamse provincies in 2018..................................9
Financiering lokale bevoegdheden.......................................10
2. Oorsprong fiscale autonomie............................................................................14
2.1. Grondwettelijke oorsprong................................................................14
2.1.1. Oorsprong fiscale autonomie in art. 41, 162 en 170 GW........15
2.1.2. Discussie................................................................................ 15
implicaties............................................................................15
Conclusie.............................................................................. 17
2.2. Wettelijke oorsprong.........................................................................17
3. Soorten heffingen............................................................................................. 18
3.1. Opcentiemen, opdeciemen en aanvullende belastingen...................18
3.1.1. Voorbeelden...........................................................................18
3.1.2. Gemiddelde aanslagvoeten in Vlaanderen.............................20
3.2. Contant- en kohierbelastingen..........................................................20
3.3. Directe en indirecte belastingen.......................................................21
3.3.1. Directe belastingen................................................................21
3.3.2. Indirecte belastingen..............................................................21
3.4. Personele en zakelijke belastingen....................................................21
3.5. Aandeel en omslagbelastingen.........................................................22
1
, 3.6. De met patent gelijkgestelde belastingen.........................................22
3.7. De octrooibelastingen.......................................................................22
3.8. De verhaalbelastingen......................................................................23
3.9. Retributies......................................................................................... 27
3.9.1. Geleverde prestatie................................................................28
3.9.2. Billijke vergoeding..................................................................28
3.9.3. Vrijwillig gebruik.....................................................................29
3.9.4. Individueel voordeel...............................................................29
4. De bevoegdheidsbeperkignen..........................................................................31
4.1. Beperkingen ten gevolge van rechtsbegrip belastingen...................31
4.1.1. Vereiste fiscaal doel...............................................................32
4.2. Grondwettelijke bevoegdheidsbeperkingen......................................33
4.2.1. Gelijkheidsbeginsel................................................................33
Oorsprong............................................................................ 34
Objectief............................................................................... 34
Kennelijk en redelijkerwijze relevant....................................35
Aard en doel van de belasting..............................................35
Gevolgen belasting, evenredigheid en vergelijkbaarheid... .37
Verplichte motivering...........................................................37
casus.................................................................................... 39
Belasting op tweede verblijven............................................40
Belasting op masten en pylonen..........................................42
Belasting op vertoningen en vermakelijkheden...................43
4.2.2. Territorialiteitsbeginsel..........................................................43
Afbakening territorium gemeenten......................................44
4.2.3. Fiscaal legaliteitsbeginsel......................................................45
Strikte interpretatie..............................................................46
4.3. Wettelijke bevoegdheidsbeperkingen...............................................46
4.3.1. Het niet-retroactiviteitsbeginsel.............................................46
2
, Tijdstip inwerkingtreding belastingreglement (2)................47
Tijdstip voltrekking belastbaar feit.......................................48
Non-retroactiviteit................................................................51
4.3.2. Het eenjarigheidsbeginsel......................................................52
4.3.3. De fiscale bevoegdheidsbeperking in het WIB.......................54
4.3.3.1. Verbod inzake belastingen op inkomen..................54
4.3.3.2. Verbod inzake belastingen op vee..........................61
4.3.3.3. Aanvullende gemeentebelasting op de
personenbelasting................................................................61
4.3.4. De fiscale bevoegdheidsbeperking in het WIGB en VCF.........62
3.3.4.1. Verbod verkeersbelasting.......................................62
3.3.4.2. Verbod belasting inverkeerstelling..........................63
3.3.4.3. verbod belasting op spelen en weddenschappen. . .64
3.3.4.4. verbod op belasting op automatische
ontspanningstoestellen........................................................64
4.3.5. Verbod op octrooibelastingen................................................64
Voorbeelden rechtspraak.....................................................65
4.3.6. Andere wettelijke verbodsbepalingen....................................65
Voorbeelden rechtspraak.....................................................66
4.3.7. De wettelijk gereglementeerde belastingen..........................67
4.3.7.1. De activeringsheffing..............................................68
4.3.7.4. De leegstandsbelasting...........................................72
4.3.8. Subjectgerichte bevoegdheidsbeperkingen...........................72
4.3.9. Beperkingen door Europese en supranationale normen........73
4.3.10. Beperkingen door gemeenschappen en gewesten...............73
4.3.10.1. Beperkingsbevoegdheid........................................73
4.3.10.2. Beperkingen lokale belastingbevoegdheid............74
4.4. Beperkingen door algemene rechtsbeginselen.................................80
4.4.1. Beginselen van behoorlijke regelgeving.................................81
3
, 4.4.1.1. Beginsel van de economische en monetaire unie...81
4.4.1.2. Gelijkheidsbeginsel.................................................81
4.4.1.3. Het evenredigheidsbeginsel....................................81
4.4.1.4. Het rechtszekerheidsbeginsel.................................82
4.4.1.5. Juiste en bevoegde orgaan......................................83
4.4.1.6. Duidelijke doelstelling.............................................83
4.4.1.7. Non bis in idem.......................................................85
4.4.2. Beginselen behoorlijk bestuur................................................89
4.5. Beperkingen door administratief toezicht.........................................90
4.5.1. Algemeen............................................................................... 90
Motivering door toezichthouder...........................................90
4.5.2. Administratief toezicht in Vlaanderen....................................91
4.5.3. Administratief toezicht in Brussels Hoofdstedelijk Gewest.....92
4.5.4. Administratief toezicht in Wallonië.........................................93
4.6. Besluit............................................................................................... 94
formeel recht lokale belastingen..........................................................................94
1. Wettelijk kader................................................................................................. 95
2. Wettelijk kader: in concreto.............................................................................. 97
3. Vestiging van de belastingen.........................................................................100
3.1. Verplichtingen belastingplichtige....................................................100
3.1.1. Aangifte................................................................................ 101
3.2. Onderzoeksbevoegdheden lokale overheden..................................103
Wie kan controleren?.........................................................103
Wie kan gecontroleerd worden?.........................................103
Hoe kan gecontroleerd worden?........................................103
3.3. Bewijslast- en middelen...................................................................104
Voorbeelden rechtspraak:..................................................105
3.4. Vestiging belasting door lokale overheid: termijn...........................105
4
