1 Toxicologisch onderzoek
Primaire taken van toxicologie
Beheer van kennis en inzicht over giftige eigenschappen van een stof
Onderzoek doen om kennis te vermeerderen
Kennis te dienste stellen van de maatschappij
9 Schade aan gezondheid mens en milieu beperken of voorkomen
9 Schadepreventie met betrekking tot nieuwe stoffen
9 Terugdringen van gevaren van stoffen die reeds in gebruik zijn, die
molieuverontreiniging of van nature voorkomen
(GM, voedseladditieven, bestrijdingsmiddelen, industriële stoffen,…)
Onderzoek geeft een antwoord op:
Hoe werkt de stof? (kwalitatief)
Welke orgaansystemen worden aangetast?
Wat is het verband tussen dosis, werking en tijd? (kwantitatief)
Wat gebeurt er met de stof in het milieu?
Aan welke dosis worden organismen/receptoren blootgesteld?
component ( welke metabolieten worden gevormd?)
biologische verstooring beoordelen
effecten op het lichaam, dosis in Vitro bepalen
dosis/respons analyse
In de mens bepalen, blootstelling, populatie studies
richtlijnen voor de mens bepalen
Binnen toxische onderzoeken onderscheidt men 4 types:
Toxiciteitsonderzoek
9 Onderzoek naar de giftigheid van stofffen
9 Vermogen om vergiftiging te veroorzaken
Epidemiologisch – toxicologisch onderzoek
9 Onderzoek naar de aanwezigheid en werking van stoffen binnen populaties
(mens/dier)
Fundamenteel toxicologisch onderzoek
9 Onderzoek naar werkingsmechanisme
Onderzoek naar het lot van stoffen in het milieu
1.1 Toxiciteitsonderzoek
Giftigheid van chemische stoffen worden uitgevoerd met behulp van
9 Een serie gestandaardiseerde dierenproeven
9 Testen met celkweeksystenen en micro-organismen
(GM, voedingsadditieven, bestrijdingsmiddelen,…)
RAT
, Fysiologisch en anatomisch grote overeenkomst met de mens
9 Functie en bouw van de meeste organen zijn bijna identiek
9 Meeste biochemische processen en processen voor fysiologische functies zijn
gelijk
Kwalitatieve en kwantitatieve verschillen:
Kwalitatieve Kwantitatieve
- Placenta: structuur en functie - Hogere groeisnelheid
- Galblaas: afwezig - Activiteit biotransformatie – enzymen hoger of
- Vitamine C: lager
9 essentieel nutriënt voor mens - Minder gevoelig voor … stoffen:
9 Neurotoxische
9 Sensibiliserende
9 Teratogene
KIP, CAVIA EN KONIJN
Voor neurotoxische, sensibiliserende en teratogene eigenschappen In vivo testen: met
proefdieren
De testen worden regelmatig aangepast Vitro: MO, celkweek,..
Men gaat alternatieve methodes zoeken om niet meer in vivo te testen: rekening houden
met de 3 V(R)’s
Vermindering van het aantal proefdieren
Vervaning van proefdieren door alternatieve methoden (in vitro, in silico,…)
Verfijning van de testmethoden
9 Meer informatie uit minder proefdieren, proefdieren minder lijden
(Reduce, Replace, Refine)
Nieuwe methoden moeten eerst officieel gevalideerd worden voor ze als testmethoden
geaccepteerd worden
Opmerking:
Volledige vervaning van proefdieren zal geen sprake kunnen zijn
9 Bepaalde werkinstypen en relatie tussen dosis, tijd en werking enkel bij
intacte dieren kunnen bestudeerd worden
Voorbeeld
Zeebravis wordt veel gebruikt
Enkel de larven < 7 dagen wordt gebruikt (doorzichtig)
Meer overeenkomsten dan een fruitvlieg (begin ontwikkeling van de mens)
1.1.1 Acute toxiciteitsstudies in vivo (p.64 pdf: p.71)
Acuut: 1 keer toedienen ( extra pp) Mortaliteit <-> morbiliteit
Dood <-> bijna dood
(in slechte staat)
humane wijzen doden
1.1.1.1 Acute toxic class method (ATC)
Gebruik van 1 diersoort van 1 geslacht (vrouwelijke rat gevoeliger)
Start met 3 dieren bij 1 dosis ( 5, 50, 300 of 2000 mg/kg)
Primaire taken van toxicologie
Beheer van kennis en inzicht over giftige eigenschappen van een stof
Onderzoek doen om kennis te vermeerderen
Kennis te dienste stellen van de maatschappij
9 Schade aan gezondheid mens en milieu beperken of voorkomen
9 Schadepreventie met betrekking tot nieuwe stoffen
9 Terugdringen van gevaren van stoffen die reeds in gebruik zijn, die
molieuverontreiniging of van nature voorkomen
(GM, voedseladditieven, bestrijdingsmiddelen, industriële stoffen,…)
Onderzoek geeft een antwoord op:
Hoe werkt de stof? (kwalitatief)
Welke orgaansystemen worden aangetast?
Wat is het verband tussen dosis, werking en tijd? (kwantitatief)
Wat gebeurt er met de stof in het milieu?
Aan welke dosis worden organismen/receptoren blootgesteld?
component ( welke metabolieten worden gevormd?)
biologische verstooring beoordelen
effecten op het lichaam, dosis in Vitro bepalen
dosis/respons analyse
In de mens bepalen, blootstelling, populatie studies
richtlijnen voor de mens bepalen
Binnen toxische onderzoeken onderscheidt men 4 types:
Toxiciteitsonderzoek
9 Onderzoek naar de giftigheid van stofffen
9 Vermogen om vergiftiging te veroorzaken
Epidemiologisch – toxicologisch onderzoek
9 Onderzoek naar de aanwezigheid en werking van stoffen binnen populaties
(mens/dier)
Fundamenteel toxicologisch onderzoek
9 Onderzoek naar werkingsmechanisme
Onderzoek naar het lot van stoffen in het milieu
1.1 Toxiciteitsonderzoek
Giftigheid van chemische stoffen worden uitgevoerd met behulp van
9 Een serie gestandaardiseerde dierenproeven
9 Testen met celkweeksystenen en micro-organismen
(GM, voedingsadditieven, bestrijdingsmiddelen,…)
RAT
, Fysiologisch en anatomisch grote overeenkomst met de mens
9 Functie en bouw van de meeste organen zijn bijna identiek
9 Meeste biochemische processen en processen voor fysiologische functies zijn
gelijk
Kwalitatieve en kwantitatieve verschillen:
Kwalitatieve Kwantitatieve
- Placenta: structuur en functie - Hogere groeisnelheid
- Galblaas: afwezig - Activiteit biotransformatie – enzymen hoger of
- Vitamine C: lager
9 essentieel nutriënt voor mens - Minder gevoelig voor … stoffen:
9 Neurotoxische
9 Sensibiliserende
9 Teratogene
KIP, CAVIA EN KONIJN
Voor neurotoxische, sensibiliserende en teratogene eigenschappen In vivo testen: met
proefdieren
De testen worden regelmatig aangepast Vitro: MO, celkweek,..
Men gaat alternatieve methodes zoeken om niet meer in vivo te testen: rekening houden
met de 3 V(R)’s
Vermindering van het aantal proefdieren
Vervaning van proefdieren door alternatieve methoden (in vitro, in silico,…)
Verfijning van de testmethoden
9 Meer informatie uit minder proefdieren, proefdieren minder lijden
(Reduce, Replace, Refine)
Nieuwe methoden moeten eerst officieel gevalideerd worden voor ze als testmethoden
geaccepteerd worden
Opmerking:
Volledige vervaning van proefdieren zal geen sprake kunnen zijn
9 Bepaalde werkinstypen en relatie tussen dosis, tijd en werking enkel bij
intacte dieren kunnen bestudeerd worden
Voorbeeld
Zeebravis wordt veel gebruikt
Enkel de larven < 7 dagen wordt gebruikt (doorzichtig)
Meer overeenkomsten dan een fruitvlieg (begin ontwikkeling van de mens)
1.1.1 Acute toxiciteitsstudies in vivo (p.64 pdf: p.71)
Acuut: 1 keer toedienen ( extra pp) Mortaliteit <-> morbiliteit
Dood <-> bijna dood
(in slechte staat)
humane wijzen doden
1.1.1.1 Acute toxic class method (ATC)
Gebruik van 1 diersoort van 1 geslacht (vrouwelijke rat gevoeliger)
Start met 3 dieren bij 1 dosis ( 5, 50, 300 of 2000 mg/kg)
