Klinische biologie
1. AUTISME
Normaal ?
‘zoals het vaakste voorkomt, zoals de meeste mensen doen’
‘allerdaags, gemiddeld, niet afwijkend’
Niet normaal ?
‘niet gewoon, afwijkend, apart’
DSM-V:
1. Blijvende tekorten in de sociale communicatie en interactie
2. Beperkte zich herhalende gedragspatronen, beperkte interesses en activiteiten
3. Aanwezigheid vanaf de vroegste kindertijd
4. Veroorzaken klinisch significante lijdensdruk of beperkingen
In gesprek met anderen:
Mensen voelen zich anders en ervaren een unief perspectief
Voorspelbaarheid biedt rust
Herhaling geeft rust en controle
Overprikkeld, intense ervaringen
Moeite met filterten van de info, alles wordt verwerkt
Vermoeidehid als gevolg van dit
Misvattingen:
Mensen met autisme hebben net veel empathie, maar moeite met communiceren
hierover, ze tonen het op een andere manier
Wel zoeken naar sociale relaties, maar ervaren dit soms als vermoeiend waardoor
het anders overkomt
Het sociale brein:
Cerebellum
Grote hersengebied voor motorische gedrag
Soepelende verloop en vloeiende coordinatie van gedrag
Snelle verwerkingscapaciteit!
Sociaal, cognitief, executieve F
Alle gebieden zijn verbonden en communiceren met elkaar!
proces
1. Je krijgt info doorgestuurd van corticale gebieden & opslaan in interne actiemodellen
waar de info wordt verwerkt
2. Die verwerkte info wordt teruggestuurd naar hoger liggende corticale gebieden
waardoor gedrag soepelder kan worden uitgevoerd
3. Als hier een fout is gemaakt wordt er feedback gegeven “deze info klopt niet” en het
cerebellum zal zorgen dat de interne modellen worden aangepast, hierdoor wordt op
de duur info op de juiste manier uitgevoerd
1
,Functies
Automatisch sociaal gedrag bv leren sarcasme
Flexibel gedrag bv aanpassen
Adequaat reageren op onverwachte situaties
Voorspellen van situaties
Sociale actiesequenties bv logische acties die gecoordineerd moeten worden
Neurobiologie van autisme
1) Anatomisch structureel
Verminderde microstructurele integriteit in de cerebellaire peduncles
(superior CP die info van cerebellum gaat communiceren naar hoger liggende
hersengebieden -> hier zien we probleem !! = vrminderde microstructuur)
verminderd aantal purkinje cellen
(dienen om info door te geven van cerebellum naar andere gebieden ->
belangrijk voor communicatie)
gereduceerd volume
lobules
minder grijze stof
2) Neurobiologisch
Oxidatieve stress (stofwisseling: moet stabiel blijven, zo niet -> afsterven)
Glutamaat (zorgt voor actie)
GABA (zorgt voor rust)
Glutamaat en GABA moeten in balans zijn
Neuroinflammatie (ontsteking van zenuwweefsel, autoimmuum, lichaam calt
eigen aan)
3) Connectiviteit
Verminderde connectiviteit met cerebrale gebieden
Excitatie/inhibitie inbalans
Excitatie: stimulatie van neuronale signalen
Inhibitie: tegenhouden van neuronale signalen
Kinderen vs volwassenen
Kinderen: hyperconnectiviteit
Volwassenen: hypoconnectiviteit
Cerebello-cerebrale connecties
Moeite emotieregulatie
Moeite motoriek
Moeite taal, mentaliseren, sociaal
2
, Ontwikkeling
Protracted development
Één van de eerste gebieden dat begint te ontwikkelen, en de laatste waarbij
ontwikkeling volledig is
Autism disconnection hypothesis
Hypoconnectie tussen hersengebieden met grotere afstand
Hyperconnectie tussen hersengebieden met kleinere afstand
Intense world theory
Extreme versnelde ontwikkeling van de hersenen
Glutamaterge hyper functionaliteit leidt dan tot
Cortex: hyper-perceptie, hyper-aandacht, hyper-geheugen
Limbisch systeem: hyper-emotionaliteit
Premature hersenontwikkeling = versnel proces: zeer intens perceptie van omgeving
De hersenen willen ontsnappen van deze intensiteit door het actief vermijden van
extreme stimuli en onverwachte situaties en soms via een overdreven respons op
stimuli
Kwetsbaarheid voor (epi)genetische nefaste invloeden
Langdurige hoge koorst van de moeder bij zwangerschap
Zuurstoftekort tijdens geboorte
Bloedingen of fysieke letsels na geboorte
Vroege kenmerken
Taalafwijkingen (trage of net heel snelle ontwikkeling)
Repitief gedrag (spullen op een rij zetten, veel dezelfde beweging maken)
Obsessies, extreme of vreemde interesses (verkeersborden)
Genen
SHANK3
Speelt een rol in het functioneren van synapsen (connectiviteit)
Speelt een rol in het vormen van dendrieten
Hoofdomtrek?
Niet universeel:
maar bij kinderen met een grotere hoofdomtrek: predictief voor ernst van
autisme later in het leven
Machine learning en rsMRI
Resting state MRI, typisch geactiveerd in rust en belangrijke rol in sociale cognitie
Biomarkers nuttig?
Kan misschien een snellere screening opleveren MAAR
Heteranamnese is steeds nodig
Op welke vlakken hebben mensen met autisme het moeilijk?
3
1. AUTISME
Normaal ?
‘zoals het vaakste voorkomt, zoals de meeste mensen doen’
‘allerdaags, gemiddeld, niet afwijkend’
Niet normaal ?
‘niet gewoon, afwijkend, apart’
DSM-V:
1. Blijvende tekorten in de sociale communicatie en interactie
2. Beperkte zich herhalende gedragspatronen, beperkte interesses en activiteiten
3. Aanwezigheid vanaf de vroegste kindertijd
4. Veroorzaken klinisch significante lijdensdruk of beperkingen
In gesprek met anderen:
Mensen voelen zich anders en ervaren een unief perspectief
Voorspelbaarheid biedt rust
Herhaling geeft rust en controle
Overprikkeld, intense ervaringen
Moeite met filterten van de info, alles wordt verwerkt
Vermoeidehid als gevolg van dit
Misvattingen:
Mensen met autisme hebben net veel empathie, maar moeite met communiceren
hierover, ze tonen het op een andere manier
Wel zoeken naar sociale relaties, maar ervaren dit soms als vermoeiend waardoor
het anders overkomt
Het sociale brein:
Cerebellum
Grote hersengebied voor motorische gedrag
Soepelende verloop en vloeiende coordinatie van gedrag
Snelle verwerkingscapaciteit!
Sociaal, cognitief, executieve F
Alle gebieden zijn verbonden en communiceren met elkaar!
proces
1. Je krijgt info doorgestuurd van corticale gebieden & opslaan in interne actiemodellen
waar de info wordt verwerkt
2. Die verwerkte info wordt teruggestuurd naar hoger liggende corticale gebieden
waardoor gedrag soepelder kan worden uitgevoerd
3. Als hier een fout is gemaakt wordt er feedback gegeven “deze info klopt niet” en het
cerebellum zal zorgen dat de interne modellen worden aangepast, hierdoor wordt op
de duur info op de juiste manier uitgevoerd
1
,Functies
Automatisch sociaal gedrag bv leren sarcasme
Flexibel gedrag bv aanpassen
Adequaat reageren op onverwachte situaties
Voorspellen van situaties
Sociale actiesequenties bv logische acties die gecoordineerd moeten worden
Neurobiologie van autisme
1) Anatomisch structureel
Verminderde microstructurele integriteit in de cerebellaire peduncles
(superior CP die info van cerebellum gaat communiceren naar hoger liggende
hersengebieden -> hier zien we probleem !! = vrminderde microstructuur)
verminderd aantal purkinje cellen
(dienen om info door te geven van cerebellum naar andere gebieden ->
belangrijk voor communicatie)
gereduceerd volume
lobules
minder grijze stof
2) Neurobiologisch
Oxidatieve stress (stofwisseling: moet stabiel blijven, zo niet -> afsterven)
Glutamaat (zorgt voor actie)
GABA (zorgt voor rust)
Glutamaat en GABA moeten in balans zijn
Neuroinflammatie (ontsteking van zenuwweefsel, autoimmuum, lichaam calt
eigen aan)
3) Connectiviteit
Verminderde connectiviteit met cerebrale gebieden
Excitatie/inhibitie inbalans
Excitatie: stimulatie van neuronale signalen
Inhibitie: tegenhouden van neuronale signalen
Kinderen vs volwassenen
Kinderen: hyperconnectiviteit
Volwassenen: hypoconnectiviteit
Cerebello-cerebrale connecties
Moeite emotieregulatie
Moeite motoriek
Moeite taal, mentaliseren, sociaal
2
, Ontwikkeling
Protracted development
Één van de eerste gebieden dat begint te ontwikkelen, en de laatste waarbij
ontwikkeling volledig is
Autism disconnection hypothesis
Hypoconnectie tussen hersengebieden met grotere afstand
Hyperconnectie tussen hersengebieden met kleinere afstand
Intense world theory
Extreme versnelde ontwikkeling van de hersenen
Glutamaterge hyper functionaliteit leidt dan tot
Cortex: hyper-perceptie, hyper-aandacht, hyper-geheugen
Limbisch systeem: hyper-emotionaliteit
Premature hersenontwikkeling = versnel proces: zeer intens perceptie van omgeving
De hersenen willen ontsnappen van deze intensiteit door het actief vermijden van
extreme stimuli en onverwachte situaties en soms via een overdreven respons op
stimuli
Kwetsbaarheid voor (epi)genetische nefaste invloeden
Langdurige hoge koorst van de moeder bij zwangerschap
Zuurstoftekort tijdens geboorte
Bloedingen of fysieke letsels na geboorte
Vroege kenmerken
Taalafwijkingen (trage of net heel snelle ontwikkeling)
Repitief gedrag (spullen op een rij zetten, veel dezelfde beweging maken)
Obsessies, extreme of vreemde interesses (verkeersborden)
Genen
SHANK3
Speelt een rol in het functioneren van synapsen (connectiviteit)
Speelt een rol in het vormen van dendrieten
Hoofdomtrek?
Niet universeel:
maar bij kinderen met een grotere hoofdomtrek: predictief voor ernst van
autisme later in het leven
Machine learning en rsMRI
Resting state MRI, typisch geactiveerd in rust en belangrijke rol in sociale cognitie
Biomarkers nuttig?
Kan misschien een snellere screening opleveren MAAR
Heteranamnese is steeds nodig
Op welke vlakken hebben mensen met autisme het moeilijk?
3
