Scheikunde hoofdstuk 5
Scheikunde §5.1
In Binas tabel 45A kun je zien of een zout goed, slecht of matig oplosbaar is. De letter s bij
een combinatie van ionen betekent ook dat als die 2 soorten ionen bij elkaar komen er een
vaste stof ontstaat. Een neerslag ontstaat wanneer samengevoegde ionsoorten een slecht
oplosbaar zout vormen.
Als 2 zoutoplossingen worden samengevoegd, noem je de gevormde vaste stof een
neerslag. De reactie die plaatsvindt heet dan een neerslagreactie. Om te weten welke
reactie er is verlopen, maak je een klein oplosbaarheidstabelletje van de ionen. In tabel 45A
zoek je op welke letters je bij de vier combinaties van ionen zet. Je ziet dat één van de vier
combinaties de letter s staat. Dit betekent dat deze twee ionsoorten niet naast elkaar in één
oplossingen kunnen voorkomen. Ze zullen dus met elkaar reageren. De vergelijking van de
reactie tussen de ionen heet een neerslagvergelijking. Bij K+ en NO3- -ionen staat steeds de
letter g. Dat betekent dat deze twee ionsoorten ongehinderd in de oplossing kunnen blijven.
Oplossing lood(II)nitraat + oplossing kaliumjodide
Lood(II) = Pb2+
No3- I-
Nitraat = No3- geeft Pb2+ (aq) + 2 I- (aq) → PbI2
+ Pb2+ g s
Kalium = K K+ g g
Jood = I-
Bij slecht en matig oplosbare zouten geldt dat er altijd nog ionen in de oplossing
achterblijven. Na het bezinken van het neergeslagen zout gaan er per tijdseenheid evenveel
ionen vanuit het neergeslagen zout de oplossing neerslaan. De concentratie van de ionen in
de oplossing blijft constant. Hier is dus sprake van een dynamisch evenwicht. Omdat het hier
om twee omkeerbare reacties gaat, noem je het een chemisch evenwicht. Bevinden de
stoffen die deelnemen aan het evenwicht zich niet allemaal in dezelfde toestand:
heterogeen evenwicht. Bevinden de stoffen zich wel in dezelfde toestand: homogeen
evenwicht.
Oplossing calciumnitraat + oplossing natriumsulfaat
Calcium = Ca2+
NO3- SO42-
Nitraat = No3- geeft CaSO4 (s) → Ca2+ (aq) + SO42- (aq)
Ca2+ g m
Natrium = Na +
Na+ g g
Sulfaat = So42-
Scheikunde §5.2
Om een ionsoort te verwijderen moet je dit ion combineren met een ion met tegengestelde
lading, zodat er een slecht oplosbaar zout kan neerslaan.
Kwik verwijderen uit de stof:
Kwik = Hg2+
Co32-
Natrium = Na+ geeft Hg2+ (aq) + Co32- (aq) → HgCO3 (s)
2- Hg 2+
s
Carbonaat = Co3 Na+ g
Als je een bepaald zout nodig hebt kun je het zelf maken.
Koperfosfaat maken:
Oplossing met koperionen en een oplossing met fosfaationen samenvoegen.
3 Cu2+ (aq) + 2 PO43- (aq) → Cu3(PO4)2 (s) NO3- PO43-
Gevormde neerslag wordt gefiltreerd, nagespoeld met water en gedroogd. Cu2+ g s
Wil je een goed oplosbaar zout maken, dan kun je het filtraat indampen. Na+ g g
Na+ (aq) + NO3- (aq) → NaNO3 (s)
Belangrijk is dat er geen overmaat aan koper- of fosfaationen wordt gebruikt omdat
één van deze ionsoorten dan in het filtraat aanwezig is. Bij het indampen ontstaan er
dan ook andere zouten.
Als je een stof hebt waarvan je weet dat het bijvoorbeeld natriumsulfiet of natriumsulfaat is,
dan kan je te weten komen welke van de 2 het is.
Scheikunde §5.1
In Binas tabel 45A kun je zien of een zout goed, slecht of matig oplosbaar is. De letter s bij
een combinatie van ionen betekent ook dat als die 2 soorten ionen bij elkaar komen er een
vaste stof ontstaat. Een neerslag ontstaat wanneer samengevoegde ionsoorten een slecht
oplosbaar zout vormen.
Als 2 zoutoplossingen worden samengevoegd, noem je de gevormde vaste stof een
neerslag. De reactie die plaatsvindt heet dan een neerslagreactie. Om te weten welke
reactie er is verlopen, maak je een klein oplosbaarheidstabelletje van de ionen. In tabel 45A
zoek je op welke letters je bij de vier combinaties van ionen zet. Je ziet dat één van de vier
combinaties de letter s staat. Dit betekent dat deze twee ionsoorten niet naast elkaar in één
oplossingen kunnen voorkomen. Ze zullen dus met elkaar reageren. De vergelijking van de
reactie tussen de ionen heet een neerslagvergelijking. Bij K+ en NO3- -ionen staat steeds de
letter g. Dat betekent dat deze twee ionsoorten ongehinderd in de oplossing kunnen blijven.
Oplossing lood(II)nitraat + oplossing kaliumjodide
Lood(II) = Pb2+
No3- I-
Nitraat = No3- geeft Pb2+ (aq) + 2 I- (aq) → PbI2
+ Pb2+ g s
Kalium = K K+ g g
Jood = I-
Bij slecht en matig oplosbare zouten geldt dat er altijd nog ionen in de oplossing
achterblijven. Na het bezinken van het neergeslagen zout gaan er per tijdseenheid evenveel
ionen vanuit het neergeslagen zout de oplossing neerslaan. De concentratie van de ionen in
de oplossing blijft constant. Hier is dus sprake van een dynamisch evenwicht. Omdat het hier
om twee omkeerbare reacties gaat, noem je het een chemisch evenwicht. Bevinden de
stoffen die deelnemen aan het evenwicht zich niet allemaal in dezelfde toestand:
heterogeen evenwicht. Bevinden de stoffen zich wel in dezelfde toestand: homogeen
evenwicht.
Oplossing calciumnitraat + oplossing natriumsulfaat
Calcium = Ca2+
NO3- SO42-
Nitraat = No3- geeft CaSO4 (s) → Ca2+ (aq) + SO42- (aq)
Ca2+ g m
Natrium = Na +
Na+ g g
Sulfaat = So42-
Scheikunde §5.2
Om een ionsoort te verwijderen moet je dit ion combineren met een ion met tegengestelde
lading, zodat er een slecht oplosbaar zout kan neerslaan.
Kwik verwijderen uit de stof:
Kwik = Hg2+
Co32-
Natrium = Na+ geeft Hg2+ (aq) + Co32- (aq) → HgCO3 (s)
2- Hg 2+
s
Carbonaat = Co3 Na+ g
Als je een bepaald zout nodig hebt kun je het zelf maken.
Koperfosfaat maken:
Oplossing met koperionen en een oplossing met fosfaationen samenvoegen.
3 Cu2+ (aq) + 2 PO43- (aq) → Cu3(PO4)2 (s) NO3- PO43-
Gevormde neerslag wordt gefiltreerd, nagespoeld met water en gedroogd. Cu2+ g s
Wil je een goed oplosbaar zout maken, dan kun je het filtraat indampen. Na+ g g
Na+ (aq) + NO3- (aq) → NaNO3 (s)
Belangrijk is dat er geen overmaat aan koper- of fosfaationen wordt gebruikt omdat
één van deze ionsoorten dan in het filtraat aanwezig is. Bij het indampen ontstaan er
dan ook andere zouten.
Als je een stof hebt waarvan je weet dat het bijvoorbeeld natriumsulfiet of natriumsulfaat is,
dan kan je te weten komen welke van de 2 het is.
