Beroepsgerelateerde wetgeving samenvatting

H1: wils- en handelingsbekwaamheid
Bekwaamheid van een persoon
Feitelijke bekwaamheid

= feitelijk in staat zijn om iets te doen = over de capaciteiten beschikken

2 vormen

Toerekeningsvatbaarheid

= feitelijk bekwaam om schuld te hebben bij bepaalde gedragingen

Wilsbekwaam

= feitelijk bekwaam zijn om vrij en weldoordacht zijn wil te vormen en die te uiten

Men is in staat om:

 Info te begrijpen en toe te passen op een concrete situatie
 Voor- en nadelen van keuzemogelijkheden af te wegen
 Keuze te communiceren

Beslissing gebeurt IN CONCRETO (= beslissing per beslissing)

 Hangt af van ernst van impact
 Arts beslist bij medische handelingen of pt wilsbekwaam is

Rechtsbekwaamheid

= over mogelijkheid beschikken om rechten en plichten te hebben

 Niet iedereen beschikt over dezelfde rechten en plichten (bv. vreemdelingen hebben geen
stemrecht)

 Er bestaan specifieke en gedeeltelijke rechtsonbekwaamheden die zich tot verhouding met iemand
anders bevinden (bv. niet huwen met bloed- en aanverwanten, niet erven als arts van pt waar je laatste
zorgen aan hebt gegeven)

Handelingsbekwaamheid

= over mogelijkheid beschikken om rechten die men heeft zelf en zelfstandig uit te voeren

Rechter/wetgever kan iemand handelingsonbekwaam verklaren

In principe  iedereen handelingsbekwaam

Volledige handelingsONbekwaamheid

 Persoon mag geen rechten of plichten uitvoeren
 Heeft vertegenwoordiger nodig

Beperkte handelingsONbekwaamheid

 Mag rechten en plichten zelf uitvoeren, maar niet zelfstandig
 Geen vertegenwoordiger nodig, wel technieken:
o Bijstand (rechtshandelingen worden bijgestaan door vertegenwoordiger)
o Toestemming (voorafgaandelijk toestemming van ander krijgen om rechtshandeling uit
te voeren)
o Verzet (ander kan verzet aantekenen na uitgevoerde rechtshandeling van betrokkene)

Rechtshandelingen waar iemand handelingsonbekwaam voor kan zijn

, In abstracto = alle rechtshandelingen of een groep rechtshandelingen



2 groepen rechtshandelingen:

 Met betrekking tot vermogen (bv. huren, schenken, testament opstellen)
 Met betrekking tot personen (bv. huwen, scheiden, adoptie)

Onbekwame meerderjarige persoon
In principe  alle meerderjarigen handelingsbekwaam

Door bv. geestelijke ziekte, kan iemand uit omgeving naar rechter stappen met verzoek om persoon
onder “privaatrechtelijk beschermingsstatuut” te plaatsen

Vroegere situatie privaatrechtelijk beschermingsstatuut

1) Voorlopig bewind
a. Als persoon niet in staat is om goederen te beheren door gezondheidstoestand
b. Voorlopige bewindvoerder aanstellen door vrederechter
c. Volledig handelingsonbekwaam, maar enkel mbt vermogen
2) Verlengde minderjarigheid
a. Als persoon met geestelijke achterstand is of zo geboren is
b. Uitgesproken door rechtbank van eerste aanleg
c. Ouderlijk gezag na 18 jaar
d. Volledig handelingsonbekwaam, zowel mbt personen als vermogen
3) Gerechtelijk onbekwaamheidsverklaring
4) Toevoeging van gerechtelijke raadsman

Kritiek

 Bevoegdheidsversnippering
 Ingewikkelde procedure en onbruik
 Veel gevolgen

Oplossing

 1 globaal beschermingsstatuut voor meerderjarigen

Krachtlijnen van globaal beschermingsstatuut:

 Vrederechter mag hierover oordelen
 Door gezondheidstoestand niet meer in staat zijn om belangen te beheren
 Verzoek mag door pt, familie, belanghebbende, procureur
 Vertrouwenspersoon

Verschilpunten met voorlopig bewind:

 subsidiariteit
 proportionaliteit
 beperkt/volledige
 zowel voor vermogen en/of personen kan bewindvoerder aangesteld worden
 rechtshandelingen die nooit onder bevoegdheid vallen
 voorafgaandelijke machtiging nodig van vrederechter vooraleer hij mag optreden

Pt die handelingsonbekwaam zijn, zijn meestal ook wilsonbekwaam

Pt die wilsonbekwaam zijn, zijn niet per se handelingsonbekwaam  als pt voor bepaalde periode niet
wilsbekwaam is gaat de familie niet meteen verzoek indienen voor beschermingsstatuut

, Uitoefening patiënten rechten van onbekwame meerderjarigen: Wie?

Handelingsonbekwame en wilsonbekwame pt

 Mag patiëntenrechten niet zelf uitvoeren

 vertegenwoordiger aangeduid voor pt wilsonbekwaam was
 geen vertegenwoordigere aangeduid:
o bewindvoerder aangesteld
o informele vertegenwoordiger volgens cascaderegeling
 voogd/ouders bij verlengde minderjarige

Handelingsonbekwame pt

 Mag patiëntenrechten zelf en zelfstandig uitvoeren zolang pt wilsbekwaam is

Handelingsbekwame, maar wilsonbekwame pt

 Mag patiëntenrechten niet zelfstandig uitvoeren

 vertegenwoordiger aangeduid voor pt wilsonbekwaam was
 geen vertegenwoordiger aangeduid:
o informele vertegenwoordiger volgens cascaderegeling

Uitoefening patiënten rechten van onbekwame meerderjarige: Hoe?

 Op zelfde wijze en zelfde mate als patiënt zelf zijn rechten zou uitoefenen

 Er kunnen wel grenzen gesteld worden in bevoegdheid van vertegenwoordiger:

 Recht op inzage of afschrift (beroepsbeoefenaar kan dit weiger, tenzij het in wilsverklaring staat
dat vertegenwoordiger hier wel recht op heeft )
 Recht op toestemming (beroepsbeoefenaar heeft recht om af te wijken van toestemming van
vertegenwoordiger, tenzij in wilsverklaring van pt staat dat vertegenwoordiger hier wel recht
op heeft  Kan ook in wilsverklaring staan dat er weigering van welbepaalde behandeling is)



Minderjarige zorgontvanger
Bekwaamheid van minderjarigen

 In principe is elke minderjarige handelingsonbekwaam (hebben vertegenwoordiger nodig, vaak zijn
dat ouders/voogd)

Wilsbekwaamheid = groeiproces= enen kind is sneller ‘rijp’ om belangen te beoordelen met kennis van
zaken

Uitoefenen van patiëntenrechten bij minderjarigen

 Ze worden vertegenwoordigd door ouders

Uitzonderingen:

 Wilsbekwame minderjarige: kind is in staat om redelijke beoordeling te doen van zijn belangen
o Specifieke handelingsonbekwaamheid
 Wilsonbekwame minderjarige: kind is niet in staat om redelijke beoordeling te doen van zijn
belangen
o Rechten worden met betrekking van kind uitgeoefend door ouder/voogd

 Wet van patiëntenrechten: handelingsbekwaamheid hangt af van wilsbekwaamheid