FUNCTIONELE ANATOMIE
GLENOHUMERAAL GEWRICHT IS EEN INTRINSIEK INSTABIEL GEWRICHT
STABILISATOREN
STATISCHE STABILISATOREN
Structuren die een puur bindende functie hebben en nauw met elkaar in contact staan: ligament, labrum en kapsel
1) Ligamenten
* Coracohumeraal en superieur glenohumeraal ligament
- Controle inferieure translatie humeruskop
- Wanneer de humerus naar onder dreigt weg te zakken, zijn het de structuren die aan de bovenkant
liggen die deze beweging tegenhouden
* Inferieur glenohumeraal ligament (IGHL)
- In abductie
- Controle inferieure translatie humeruskop
- Meer actief in combinatie met mediaal glenohumeraal gewricht
* Mediaal glenohumeraal ligament
- In exorotatie
- Controle anterieure translatie humeruskop
* Anterieur IGHL + posterieur IGHL + axillaire pouch
- Connectie met labrum
- AIGHL à controle anterieure translatie
- PIGHL à controle posterieure translatie
- Superieur deel AIGHL hecht aan op fossa glenoidalis (2 uur positie) à preventie subluxatie tijdens
abductie/exorotatie (subluxatie zal voornamelijk naar anterieur geneigd zijn)
- Posterieure versteviging bij abductie/endorotatie of anteflexie
- Moest de pouch er niet zijn zou je helemaal niet zo ver kunnen bewegen met je arm à pouch zorgt
voor een grotere bewegingsmogelijkheid
1
,2) Labrum
* Fibreus weefsel
* Aanhechting glenoidale rim à het glenoid in oppervlakte en diameter vergroten zodat er meer contact is
tussen glenoid en humeruskop
- Sup-inf diameter + 75%
- Ant-post diameter + 50%
* Belangrijke buffer bij bepaalde rotatie en compressie bewegingen
* Doordat het labrum veel krachten moet opvangen is het een relatief kwetsbare structuur wat betreft
structurele veranderingen (labrumscheur is eerder een teken van gebruik dan van pathologie)
* Aanhechtingsplaats voor ligamenten en bicepspees
3) Kapsel
* Aflijning gewricht
* Synoviale laag (productie synoviaal vocht)
* Interactie met kraakbeen
DYNAMISCHE STABILISATOREN
1) Rotator cuff
* Supraspinatus, infraspinatus subscapularis, teres minor
* Vrij lokale functie, korte hefbomen
* Stabiliseert de zuignapfunctie van humerus in glenoid
* Belangrijk krachtenkoppel tussen supraspinatus en deltoideus:
- Deltoideus heeft de neiging een kracht naar superieur te ontwikkelen
- Supraspinatus geeft een meer intern gerichte kracht
- Samen hebben ze een mooie katrol werking om de humerus te
centreren in het glenoid
* Subscapularis en infraspinatus moeten ook goed samenwerken om de
humeruskop gecentreerd te houden
2) Scapulo/thoraco/humeraal
* Trapezius, seratus anterior, rhomboidei, levator scapulae, pectoralis minor
* Meer uitgebreide functie
Bij dominantie of disfunctie van een van de twee systemen krijg je een slechte werking van het gewricht.
ROL VAN DE SCAPULA
De scapula moet tijdens een beweging continu het glenoid mooi aanbieden aan de humeruskop zodat deze
gecentreerd blijft.
2
,Q&A
* De schouder is inherent een zeer stabiel gewricht: fout
* Welke structuur wordt bij een klassieke schouder-luxatie bijna steeds (deels) gekwetst: ligament
* Welk krachtenkoppel is de basis dynamische stabilisator binnen de schouder: rotator cuff en deltoideus
* Scapulier dyskinesie is altijd een functioneel probleem: fout
3
, KLINISCH ONDERZOEK
BASIS FUNCTIE-ONDERZOEK
SUBACROMIALE PROVOCATIE-TESTEN
HAWKINS-KENNEDY TEST
* Arm van patiënt wordt in 90° abductie gebracht met de elleboog in
90° flexie
* Nadien wordt de arm in inwendige rotatie gebracht
* Positief indien pijn bij inwendige rotatie optreedt (impingement)
NEER SIGN
* Onderzoeker stabiliseert het schouderblad met één hand
* Onderzoeker brengt de arm van de patiënt met de andere hand in
* maximale elevatie
* Positief indien pijn optreedt
PAINFUL ARC SIGN
* Patiënt wordt gevraagd de gestrekte arm in abductie te brengen
doorheen de hele range of motion
* Positief indien pijn optreedt tussen 60° en 100°
* Rotator cuff in subacromiale ruimte wordt geïrriteerd, zeker wanneer de
hefboom groter wordt
YOCUM TEST
* Patiënt plaatst de hand van de zijde van de aangedane
schouder op zijn contralaterale schouder
* Patiënt brengt de elleboog omhoog tegen de weerstand van de
onderzoeker
* Positief indien pijn optreedt
ROTATOR CUFF FUNCTIE-TESTEN
SUPRASPINATUS: FULL CAN TEST
* Patiënt staat met de armen geheven op schouderniveau in het
scapulaire vlak met de duimen omhoog wijzend
* Patiënt wordt gevraagd om weerstand te geven tegen de
neerwaartse kracht van de onderzoeker
* Positief indien pijn, spierzwakte of beide optreden (functie wordt
ook getest)
* Proberen achterhalen of het door pijn of door zwakte is wanneer de patiënt wegzakt à aan de hand van
impingement testen à wanneer pijn meevalt bij impingement testen en men toch wegzakken bij de
functionele testen, ligt het probleem bij spierzwakte
4
GLENOHUMERAAL GEWRICHT IS EEN INTRINSIEK INSTABIEL GEWRICHT
STABILISATOREN
STATISCHE STABILISATOREN
Structuren die een puur bindende functie hebben en nauw met elkaar in contact staan: ligament, labrum en kapsel
1) Ligamenten
* Coracohumeraal en superieur glenohumeraal ligament
- Controle inferieure translatie humeruskop
- Wanneer de humerus naar onder dreigt weg te zakken, zijn het de structuren die aan de bovenkant
liggen die deze beweging tegenhouden
* Inferieur glenohumeraal ligament (IGHL)
- In abductie
- Controle inferieure translatie humeruskop
- Meer actief in combinatie met mediaal glenohumeraal gewricht
* Mediaal glenohumeraal ligament
- In exorotatie
- Controle anterieure translatie humeruskop
* Anterieur IGHL + posterieur IGHL + axillaire pouch
- Connectie met labrum
- AIGHL à controle anterieure translatie
- PIGHL à controle posterieure translatie
- Superieur deel AIGHL hecht aan op fossa glenoidalis (2 uur positie) à preventie subluxatie tijdens
abductie/exorotatie (subluxatie zal voornamelijk naar anterieur geneigd zijn)
- Posterieure versteviging bij abductie/endorotatie of anteflexie
- Moest de pouch er niet zijn zou je helemaal niet zo ver kunnen bewegen met je arm à pouch zorgt
voor een grotere bewegingsmogelijkheid
1
,2) Labrum
* Fibreus weefsel
* Aanhechting glenoidale rim à het glenoid in oppervlakte en diameter vergroten zodat er meer contact is
tussen glenoid en humeruskop
- Sup-inf diameter + 75%
- Ant-post diameter + 50%
* Belangrijke buffer bij bepaalde rotatie en compressie bewegingen
* Doordat het labrum veel krachten moet opvangen is het een relatief kwetsbare structuur wat betreft
structurele veranderingen (labrumscheur is eerder een teken van gebruik dan van pathologie)
* Aanhechtingsplaats voor ligamenten en bicepspees
3) Kapsel
* Aflijning gewricht
* Synoviale laag (productie synoviaal vocht)
* Interactie met kraakbeen
DYNAMISCHE STABILISATOREN
1) Rotator cuff
* Supraspinatus, infraspinatus subscapularis, teres minor
* Vrij lokale functie, korte hefbomen
* Stabiliseert de zuignapfunctie van humerus in glenoid
* Belangrijk krachtenkoppel tussen supraspinatus en deltoideus:
- Deltoideus heeft de neiging een kracht naar superieur te ontwikkelen
- Supraspinatus geeft een meer intern gerichte kracht
- Samen hebben ze een mooie katrol werking om de humerus te
centreren in het glenoid
* Subscapularis en infraspinatus moeten ook goed samenwerken om de
humeruskop gecentreerd te houden
2) Scapulo/thoraco/humeraal
* Trapezius, seratus anterior, rhomboidei, levator scapulae, pectoralis minor
* Meer uitgebreide functie
Bij dominantie of disfunctie van een van de twee systemen krijg je een slechte werking van het gewricht.
ROL VAN DE SCAPULA
De scapula moet tijdens een beweging continu het glenoid mooi aanbieden aan de humeruskop zodat deze
gecentreerd blijft.
2
,Q&A
* De schouder is inherent een zeer stabiel gewricht: fout
* Welke structuur wordt bij een klassieke schouder-luxatie bijna steeds (deels) gekwetst: ligament
* Welk krachtenkoppel is de basis dynamische stabilisator binnen de schouder: rotator cuff en deltoideus
* Scapulier dyskinesie is altijd een functioneel probleem: fout
3
, KLINISCH ONDERZOEK
BASIS FUNCTIE-ONDERZOEK
SUBACROMIALE PROVOCATIE-TESTEN
HAWKINS-KENNEDY TEST
* Arm van patiënt wordt in 90° abductie gebracht met de elleboog in
90° flexie
* Nadien wordt de arm in inwendige rotatie gebracht
* Positief indien pijn bij inwendige rotatie optreedt (impingement)
NEER SIGN
* Onderzoeker stabiliseert het schouderblad met één hand
* Onderzoeker brengt de arm van de patiënt met de andere hand in
* maximale elevatie
* Positief indien pijn optreedt
PAINFUL ARC SIGN
* Patiënt wordt gevraagd de gestrekte arm in abductie te brengen
doorheen de hele range of motion
* Positief indien pijn optreedt tussen 60° en 100°
* Rotator cuff in subacromiale ruimte wordt geïrriteerd, zeker wanneer de
hefboom groter wordt
YOCUM TEST
* Patiënt plaatst de hand van de zijde van de aangedane
schouder op zijn contralaterale schouder
* Patiënt brengt de elleboog omhoog tegen de weerstand van de
onderzoeker
* Positief indien pijn optreedt
ROTATOR CUFF FUNCTIE-TESTEN
SUPRASPINATUS: FULL CAN TEST
* Patiënt staat met de armen geheven op schouderniveau in het
scapulaire vlak met de duimen omhoog wijzend
* Patiënt wordt gevraagd om weerstand te geven tegen de
neerwaartse kracht van de onderzoeker
* Positief indien pijn, spierzwakte of beide optreden (functie wordt
ook getest)
* Proberen achterhalen of het door pijn of door zwakte is wanneer de patiënt wegzakt à aan de hand van
impingement testen à wanneer pijn meevalt bij impingement testen en men toch wegzakken bij de
functionele testen, ligt het probleem bij spierzwakte
4
