Gespreksvaardigheden – samenvatting 2021 - 2022
HOOFDSTUK 1 – INLEIDING
1.1. INTERPERSOONLIJK COMMUNICEREN
Interpersoonlijke communicatie = de communicatie tussen min. 2 mensen via tweerichtingsverkeer
waardoor er op de één of andere manier onmiddellijk feedback volgt
‣ Mondeling: face to face
‣ Schriftelijk
‣ Online
1.2. MENSVISIE EN PRINCIPES
‘Sociaal werk is een op de praktijk gebaseerd beroep en een academische discipline die sociale
verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van mensen bevordert.
Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve sociale verantwoordelijkheid en
respect voor vormen van diversiteit staan centraal in het sociaal werk.”
Centrale uitgangspunten van communicatie:
‣ Samenwerken met mensen naar sociale verandering
o ↔ efficiëntie – denken: werken voor mensen
‣ Emancipatorisch gedachtegoed: geloof in het kunnen van de belanghebbende
o Steeds vanuit mensenrechten
‣ Empowerend werken: zelfbepaling centraal
1.3. BASISHOUDING VAN SOCIAAL WERKERS
Volgens Carl Rogers: 4 basiskenmerken
1) Empathie 2) Echtheid 3) Onvoorwaardelijke acceptatie 4) Werkalliantie
EMPATHIE:
‣ Het gezichtspunt (gedachtegang) van de ander kunnen innemen → je verplaatsen in de
ervaringswereld van de ander
‣ Niet oordelen
‣ Gevoelens bij anderen (h)erkennen en daarover communiceren
‣ Mee voelen
‣ Actief luisteren!
ECHTHEID (CONGRUENTIE):
‣ Jezelf niet anders voordoen dan
Onecht Echt
je bent
‣ Oprecht en eerlijk zijn tegen de Gesloten --------------------------------------→ open
belanghebbende
Geremd --------------------------------------→ spontaan
Verborgen -------------------------------------→ zichtbaar
Verloochenen ---------------------------------→ erkennen
,Gespreksvaardigheden – samenvatting 2021 - 2022
ONVOORWAARDELIJKE ACCEPTATIE:
‣ Erkennen van de uniekheid van de ander
‣ Bevestiging van de eigenwaarde van de ander
‣ Vertrouwen schenken
‣ Afwezigheid van kritisch oordelen over de ander
→ zorgt voor vertrouwen en veiligheid, acceptatie van zichzelf, positieve zelfwaardering
→ belangrijk om als sociaal werker jezelf en andere te respecteren en te accepteren
WERKALLIANTIE ALS VERTREKPUNT:
‣ Overeenkomst over de doelstellingen tijdens het proces
‣ Consensus over de taken om het doel te bereiken
‣ Verbinding tussen cliënt en hulpverlener
‣ Samenwerking tussen beide partijen
, Gespreksvaardigheden – samenvatting 2021 - 2022
HOOFDSTUK 2 – WAT IS COMMUNICATIE?
2.1. WAT IS COMMUNICATIE
‣ Communicatie = een middel om een boodschap over te brengen
‣ Verbaal en non-verbaal
‣ Zender en ontvanger → belang van één- en tweezijdige communicatie
o Communicatie gaat in 2 richtingen
‣ Beïnvloeding, interactie, interpretatie
‣ Gespreksvaardigheden = kwaliteiten om een goed gesprek te voeren:
o Open houding, zelfvertrouwen, oogcontact, stemvolume, intonatie, actief luisteren,
positie, houding, vragen stellen, …
o ‘levelen’ = jezelf aanpassen aan jouw gesprekspartner
o Goed overleggen, op een vriendelijke manier
o Luistervaardigheden zijn vaak ook even belangrijk!
2.2. ZENDER – ONTVANGER MODEL
Model van Shannon & Weaver:
RUIS
Concreet voorbeeld:
lector herhaalt de
boodschap,
spreekt luider, …
met woorden
handgebaren, omzetten tot
me woorden, … betekenissen
leerstof
lector student
les
RUIS vb. gsm, slaaptekort, caffeïne,
achtergrondgeluiden, …
student
begrijpt de
leerstof
niet
HOOFDSTUK 1 – INLEIDING
1.1. INTERPERSOONLIJK COMMUNICEREN
Interpersoonlijke communicatie = de communicatie tussen min. 2 mensen via tweerichtingsverkeer
waardoor er op de één of andere manier onmiddellijk feedback volgt
‣ Mondeling: face to face
‣ Schriftelijk
‣ Online
1.2. MENSVISIE EN PRINCIPES
‘Sociaal werk is een op de praktijk gebaseerd beroep en een academische discipline die sociale
verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van mensen bevordert.
Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve sociale verantwoordelijkheid en
respect voor vormen van diversiteit staan centraal in het sociaal werk.”
Centrale uitgangspunten van communicatie:
‣ Samenwerken met mensen naar sociale verandering
o ↔ efficiëntie – denken: werken voor mensen
‣ Emancipatorisch gedachtegoed: geloof in het kunnen van de belanghebbende
o Steeds vanuit mensenrechten
‣ Empowerend werken: zelfbepaling centraal
1.3. BASISHOUDING VAN SOCIAAL WERKERS
Volgens Carl Rogers: 4 basiskenmerken
1) Empathie 2) Echtheid 3) Onvoorwaardelijke acceptatie 4) Werkalliantie
EMPATHIE:
‣ Het gezichtspunt (gedachtegang) van de ander kunnen innemen → je verplaatsen in de
ervaringswereld van de ander
‣ Niet oordelen
‣ Gevoelens bij anderen (h)erkennen en daarover communiceren
‣ Mee voelen
‣ Actief luisteren!
ECHTHEID (CONGRUENTIE):
‣ Jezelf niet anders voordoen dan
Onecht Echt
je bent
‣ Oprecht en eerlijk zijn tegen de Gesloten --------------------------------------→ open
belanghebbende
Geremd --------------------------------------→ spontaan
Verborgen -------------------------------------→ zichtbaar
Verloochenen ---------------------------------→ erkennen
,Gespreksvaardigheden – samenvatting 2021 - 2022
ONVOORWAARDELIJKE ACCEPTATIE:
‣ Erkennen van de uniekheid van de ander
‣ Bevestiging van de eigenwaarde van de ander
‣ Vertrouwen schenken
‣ Afwezigheid van kritisch oordelen over de ander
→ zorgt voor vertrouwen en veiligheid, acceptatie van zichzelf, positieve zelfwaardering
→ belangrijk om als sociaal werker jezelf en andere te respecteren en te accepteren
WERKALLIANTIE ALS VERTREKPUNT:
‣ Overeenkomst over de doelstellingen tijdens het proces
‣ Consensus over de taken om het doel te bereiken
‣ Verbinding tussen cliënt en hulpverlener
‣ Samenwerking tussen beide partijen
, Gespreksvaardigheden – samenvatting 2021 - 2022
HOOFDSTUK 2 – WAT IS COMMUNICATIE?
2.1. WAT IS COMMUNICATIE
‣ Communicatie = een middel om een boodschap over te brengen
‣ Verbaal en non-verbaal
‣ Zender en ontvanger → belang van één- en tweezijdige communicatie
o Communicatie gaat in 2 richtingen
‣ Beïnvloeding, interactie, interpretatie
‣ Gespreksvaardigheden = kwaliteiten om een goed gesprek te voeren:
o Open houding, zelfvertrouwen, oogcontact, stemvolume, intonatie, actief luisteren,
positie, houding, vragen stellen, …
o ‘levelen’ = jezelf aanpassen aan jouw gesprekspartner
o Goed overleggen, op een vriendelijke manier
o Luistervaardigheden zijn vaak ook even belangrijk!
2.2. ZENDER – ONTVANGER MODEL
Model van Shannon & Weaver:
RUIS
Concreet voorbeeld:
lector herhaalt de
boodschap,
spreekt luider, …
met woorden
handgebaren, omzetten tot
me woorden, … betekenissen
leerstof
lector student
les
RUIS vb. gsm, slaaptekort, caffeïne,
achtergrondgeluiden, …
student
begrijpt de
leerstof
niet
