Psychopathologie
Hoofdstuk 6: Stemming- en stemmingstoornissen
Doelen:
• De normale ontwikkeling van stemming en emotie: de ppt is richtinggevend om te weten
welke stukken je moet kennen uit het handboek.
• Niet alle experimenten dienen gekend te zijn, wel diegene die ik besproken heb in de ppt.
o Verschil stemming en emotie
o Emotionele afstemming en sociale afstemming tussen ouder en kind kunnen begrijpen
o Still face experiment
o De samenhang tussen emotionele ontwikkeling en andere ontwikkelingsdomeinen
o Verschil basisemoties en secundaire emoties
• Verschil kunnen uitleggen tussen unipolaire en bipolaire stemmingsstoornissen
• Hoofdsymptomen van de majeure depressieve-stemmingsstoornis, dysthymie, bipolaire I
stoornis , kunnen benoemen, ook bijkomende symptomen kennen en kunnen onderbrengen
in de verschillende domeinen van psychisch functioneren (motorisch, cognitief, ...) Cyclothyme
stoornis kunnen situeren, vb figuur 14.5: juiste benaming bij de passende voorstelling kunnen
plaatsen
• Symptomen kunnen herkennen in een casus
• Kunnen benoemen tot welke psychische stoornis deze symptomen kunnen behoren
(classificatie) en kunnen aangeven aan welke classificatie je nog hebt gedacht maar hebt
uitgesloten (= differentiële diagnose geven, vb het verschil tussen normaal rouwproces en
depressie kunnen aangeven). Het casusmateriaal zal duidelijk zijn.
• Statements p386 handboek kunnen beargumenteren
• Verschillende verklaringen voor genderverschillen in de vatbaarheid voor depressie (zie p372
en 376 en extra document op Toledo), verhouding voorkomen depressie bij jongens –meisjes
op lagere school leeftijd versus de verhouding voorkomen depressie bij jongens –meisjes eens
ze de overgang naar de adolescentie doormaken
• Welk aanbod is er voor kinderen en jongeren en hun ouders omtrent depressie, situeer de
campagnes ook op de verschillende niveaus van preventie
• Welke risicofactoren spelen rol bij ontstaan van depressieve stoornissen?
• Behandeling van stemmingsstoornissen, tips in de omgang met een jongere die depressief is,
tips bij piekeren (Filip Raes, vrt nieuws) , wat vinden jongeren zelf belangrijk. Op welke
kenmerken van depressie richt zich cognitieve gedragstherapie? Waarom interpersoonlijke
therapie (maak een link tussen keuze van therapiemethode en typische kenmerken van de
depressie)
,Stemming en stemmingstoornissen
Bij de moeder van Frank was een depressieve stoornis vastgesteld. Ook haar eigen moeder (de
oma van Frank) was depressief geweest. De ouders van Frank gingen scheiden toen hij 10 jaar oud
was. Zij hadden stevige huwelijksproblemen, en laatste jaren gingen ruzies gepaard met
wederzijds fysiek geweld, zoals slaan en schoppen. De ouders waren ten tijde van hun huwelijk
emotioneel ‘niet beschikbaar’ voor hun kinderen. In hun opvoedingsgedrag zaten ze niet op één lijn
en ze waren vaak inconsequent en verwaarlozend. Vrij vaak probeerden de ouders Frank en zijn
zus Janneke te betrekken in hun ruzies. Dan werd hun verweten dat zij de oorzaak waren van hun
problemen. Ook Frank en Janneke maakten veel ruzie en trokken zich weinig van elkaar aan. Frank
was al op jonge leeftijd, tijdens de voorschoolse periode, een moeilijk kind met agressief en
ongehoorzaam gedrag. Tijdens de adolescentie vertoonde hij delinquent gedrag; hij stal uit
supermarkten, en op school ook van zijn medeleerlingen. Hij begon zijn school op de HAVO en
eindigde op het VMBO. Hij bleef vaak zitten en verliet de school zonder diploma, terwijl hij
helemaal niet dom was. Toen hij volwassen was, werd ook bij Frank – net als bij zijn moeder – een
depressie vastgesteld. Net als bij zijn moeder verliepen zijn intieme relaties tumultueus en waren
ze van korte duur.
Stemming en stemmingsstoornissen komen steeds vaker voor bij adolescenten.
Één op de vijf maakt kans op het ontwikkelen van een depressie.
De normale ontwikkeling van emotie en stemming
Een emotie is een korte reactie op een specifieke gebeurtenis (stimulus) die
gepaard gaan met lichamelijke, gedrags- en gevoelskenmerken. Zo zal een jong
kind bij het zien van een grote hong angst ervaren. Dit met een versnelde
harstslag en zweten (lichamelijke kenmerken), het zal eventueel bescherming
zoeken bij de ouders (gedragskenmerk) en het zal zich angstig/bedreigd voelen
(gevoelskenmerk).
Wanneer de bron van de angst zal verdwijnen (de grote hond) zal de angst
afnemen.
Een stemming lijkt op een emotie, maar er zijn twee opvallende verschillen.
- Een stemming is niet zo sterk aan een situatie gebonden als een
emotie.
- Een stemming blijft langer bestaan.
Stemmingen geven aan hoe de persoon zich voelt. Iedereen ervaart stemming.
Deze kan euforisch zijn, prikkelbaar of labiel. Het bekendste onderscheid is dat
tussen een positieve stemming en een negatieve stemming.
Bij een normale ontwikkeling horen depressieve gevoelens. Ontwikkeling
betekent dat het kind geregeld oude en vertrouwde situaties moet kunnen
loslaten en nieuwe het hoofd bieden. Dit kan gepaard gaan met angst en
gevoelens van neerslachtigheid. Dat hoort bij het leven. Het is wenselijk dat een
kind leert omgaan met teleurstellingen en veranderingen. Men spreekt van een
depressieve stoornis als het depressieve gevoel langdurig is en de ontwikkeling
juist belemmert.
De normale ontwikkeling van stemming bij een baby en een kind is gerelateerd
aan het doorlopen van de ontwikkelingsopgaven. Dit betekent dat een kind leert
om het zijn eigen lichaamsprocessen en gevoelens van plezier te reguleren. De
, ouders zijn hierbij hun gids. Ze moeten hiervoor sensitief-responsief zijn, de
verschillende noden van het kind kunnen onderscheiden, herkennen en gepast
reageren.
- Bij een normale ontwikkeling verloopt dit spelenderwijs en uit het
kind zijn goede stemming door goed te slapen, te eten en te groeien,
geïnteresseerd te zijn in de wereld en om hen heen.
Dit proces zet zich voort bij het ontwikkelen van een veilige
gehechtheid en het actief ontdekken van de wereld.
Een kind let enorm op de emoties die ouders vertonen en neemt deze vaak over
à ouders zijn gids in het leren begrijpen en leren herkennen van verschillende
emoties.
- Wat moeder ‘voelt’, ‘voelt’ het kind ook.
- Sociale afstemming (vooral als de situatie onduidelijk is).
- Emoties zijn enorm besmettelijk: à STILL FACE EXPERIMENT
Hoe kan je het still face experiment in het dagelijks leven zien? Als er meerdere
kinderen zijn en je niet aan iedereen tegelijk aandacht kan geven, kan het zijn dat
een kind er alles aan zal doen om je aandacht te trekken.
Stel dat kinderen vaak met een negatieve emotie in contact komen, kan dit grote
negatieve gevolgen hebben op de ontwikkeling van het kind.
ONDERZOEK: Als het beter gaat met mama, gaat het ook beter met mij.
151 depressieve moeders hebben het onderzoek gevolgd met een kind. Ze
hebben bij de kinderen gekeken naar het vertonen van psychische problemen
114/151 één of meerdere inter-of externailiserende stoornissen.
Moeders werden behandelt met anti-depressiva.
CONCLUSIE:
De kinderen van de moeders van wie de behandelng effect had, deden het beter.
Dit werd gemeten door het aantal diagnoses, kinderen presteerde beter
ß à moeders bij wie de behandeling niet werkten, deden het aanzienelijk
slechter: aantal diagnoses nam toe
à kan niet toegeschreven worden aan de kinderen zelf: effect van de
ontwikkeling van de moeder: had rechtstreeks effect op de ontwikkeling van de
kinderen
à gedrag moeder gaat beter à kind stelt het beter à heeft positief effect op de
moeder.
Besmettingshypothese gaat niet enkel op voor relatie ouder-kind: relatie tussen
partners en vrienden.
Sociale afstemming
Afgaan op een emotionele reactie van een ander (meestal papa of mama) om
vast te stellen wat je in een onduidelijke situatie moet doen à opvoeders kunnen
dit hun kinderen leren. Wanneer kleine kinderen geconfronteerd worden met
een onduidelijke, nieuwe situatie gaan ze onbewust kijken naar de experessie en
Hoofdstuk 6: Stemming- en stemmingstoornissen
Doelen:
• De normale ontwikkeling van stemming en emotie: de ppt is richtinggevend om te weten
welke stukken je moet kennen uit het handboek.
• Niet alle experimenten dienen gekend te zijn, wel diegene die ik besproken heb in de ppt.
o Verschil stemming en emotie
o Emotionele afstemming en sociale afstemming tussen ouder en kind kunnen begrijpen
o Still face experiment
o De samenhang tussen emotionele ontwikkeling en andere ontwikkelingsdomeinen
o Verschil basisemoties en secundaire emoties
• Verschil kunnen uitleggen tussen unipolaire en bipolaire stemmingsstoornissen
• Hoofdsymptomen van de majeure depressieve-stemmingsstoornis, dysthymie, bipolaire I
stoornis , kunnen benoemen, ook bijkomende symptomen kennen en kunnen onderbrengen
in de verschillende domeinen van psychisch functioneren (motorisch, cognitief, ...) Cyclothyme
stoornis kunnen situeren, vb figuur 14.5: juiste benaming bij de passende voorstelling kunnen
plaatsen
• Symptomen kunnen herkennen in een casus
• Kunnen benoemen tot welke psychische stoornis deze symptomen kunnen behoren
(classificatie) en kunnen aangeven aan welke classificatie je nog hebt gedacht maar hebt
uitgesloten (= differentiële diagnose geven, vb het verschil tussen normaal rouwproces en
depressie kunnen aangeven). Het casusmateriaal zal duidelijk zijn.
• Statements p386 handboek kunnen beargumenteren
• Verschillende verklaringen voor genderverschillen in de vatbaarheid voor depressie (zie p372
en 376 en extra document op Toledo), verhouding voorkomen depressie bij jongens –meisjes
op lagere school leeftijd versus de verhouding voorkomen depressie bij jongens –meisjes eens
ze de overgang naar de adolescentie doormaken
• Welk aanbod is er voor kinderen en jongeren en hun ouders omtrent depressie, situeer de
campagnes ook op de verschillende niveaus van preventie
• Welke risicofactoren spelen rol bij ontstaan van depressieve stoornissen?
• Behandeling van stemmingsstoornissen, tips in de omgang met een jongere die depressief is,
tips bij piekeren (Filip Raes, vrt nieuws) , wat vinden jongeren zelf belangrijk. Op welke
kenmerken van depressie richt zich cognitieve gedragstherapie? Waarom interpersoonlijke
therapie (maak een link tussen keuze van therapiemethode en typische kenmerken van de
depressie)
,Stemming en stemmingstoornissen
Bij de moeder van Frank was een depressieve stoornis vastgesteld. Ook haar eigen moeder (de
oma van Frank) was depressief geweest. De ouders van Frank gingen scheiden toen hij 10 jaar oud
was. Zij hadden stevige huwelijksproblemen, en laatste jaren gingen ruzies gepaard met
wederzijds fysiek geweld, zoals slaan en schoppen. De ouders waren ten tijde van hun huwelijk
emotioneel ‘niet beschikbaar’ voor hun kinderen. In hun opvoedingsgedrag zaten ze niet op één lijn
en ze waren vaak inconsequent en verwaarlozend. Vrij vaak probeerden de ouders Frank en zijn
zus Janneke te betrekken in hun ruzies. Dan werd hun verweten dat zij de oorzaak waren van hun
problemen. Ook Frank en Janneke maakten veel ruzie en trokken zich weinig van elkaar aan. Frank
was al op jonge leeftijd, tijdens de voorschoolse periode, een moeilijk kind met agressief en
ongehoorzaam gedrag. Tijdens de adolescentie vertoonde hij delinquent gedrag; hij stal uit
supermarkten, en op school ook van zijn medeleerlingen. Hij begon zijn school op de HAVO en
eindigde op het VMBO. Hij bleef vaak zitten en verliet de school zonder diploma, terwijl hij
helemaal niet dom was. Toen hij volwassen was, werd ook bij Frank – net als bij zijn moeder – een
depressie vastgesteld. Net als bij zijn moeder verliepen zijn intieme relaties tumultueus en waren
ze van korte duur.
Stemming en stemmingsstoornissen komen steeds vaker voor bij adolescenten.
Één op de vijf maakt kans op het ontwikkelen van een depressie.
De normale ontwikkeling van emotie en stemming
Een emotie is een korte reactie op een specifieke gebeurtenis (stimulus) die
gepaard gaan met lichamelijke, gedrags- en gevoelskenmerken. Zo zal een jong
kind bij het zien van een grote hong angst ervaren. Dit met een versnelde
harstslag en zweten (lichamelijke kenmerken), het zal eventueel bescherming
zoeken bij de ouders (gedragskenmerk) en het zal zich angstig/bedreigd voelen
(gevoelskenmerk).
Wanneer de bron van de angst zal verdwijnen (de grote hond) zal de angst
afnemen.
Een stemming lijkt op een emotie, maar er zijn twee opvallende verschillen.
- Een stemming is niet zo sterk aan een situatie gebonden als een
emotie.
- Een stemming blijft langer bestaan.
Stemmingen geven aan hoe de persoon zich voelt. Iedereen ervaart stemming.
Deze kan euforisch zijn, prikkelbaar of labiel. Het bekendste onderscheid is dat
tussen een positieve stemming en een negatieve stemming.
Bij een normale ontwikkeling horen depressieve gevoelens. Ontwikkeling
betekent dat het kind geregeld oude en vertrouwde situaties moet kunnen
loslaten en nieuwe het hoofd bieden. Dit kan gepaard gaan met angst en
gevoelens van neerslachtigheid. Dat hoort bij het leven. Het is wenselijk dat een
kind leert omgaan met teleurstellingen en veranderingen. Men spreekt van een
depressieve stoornis als het depressieve gevoel langdurig is en de ontwikkeling
juist belemmert.
De normale ontwikkeling van stemming bij een baby en een kind is gerelateerd
aan het doorlopen van de ontwikkelingsopgaven. Dit betekent dat een kind leert
om het zijn eigen lichaamsprocessen en gevoelens van plezier te reguleren. De
, ouders zijn hierbij hun gids. Ze moeten hiervoor sensitief-responsief zijn, de
verschillende noden van het kind kunnen onderscheiden, herkennen en gepast
reageren.
- Bij een normale ontwikkeling verloopt dit spelenderwijs en uit het
kind zijn goede stemming door goed te slapen, te eten en te groeien,
geïnteresseerd te zijn in de wereld en om hen heen.
Dit proces zet zich voort bij het ontwikkelen van een veilige
gehechtheid en het actief ontdekken van de wereld.
Een kind let enorm op de emoties die ouders vertonen en neemt deze vaak over
à ouders zijn gids in het leren begrijpen en leren herkennen van verschillende
emoties.
- Wat moeder ‘voelt’, ‘voelt’ het kind ook.
- Sociale afstemming (vooral als de situatie onduidelijk is).
- Emoties zijn enorm besmettelijk: à STILL FACE EXPERIMENT
Hoe kan je het still face experiment in het dagelijks leven zien? Als er meerdere
kinderen zijn en je niet aan iedereen tegelijk aandacht kan geven, kan het zijn dat
een kind er alles aan zal doen om je aandacht te trekken.
Stel dat kinderen vaak met een negatieve emotie in contact komen, kan dit grote
negatieve gevolgen hebben op de ontwikkeling van het kind.
ONDERZOEK: Als het beter gaat met mama, gaat het ook beter met mij.
151 depressieve moeders hebben het onderzoek gevolgd met een kind. Ze
hebben bij de kinderen gekeken naar het vertonen van psychische problemen
114/151 één of meerdere inter-of externailiserende stoornissen.
Moeders werden behandelt met anti-depressiva.
CONCLUSIE:
De kinderen van de moeders van wie de behandelng effect had, deden het beter.
Dit werd gemeten door het aantal diagnoses, kinderen presteerde beter
ß à moeders bij wie de behandeling niet werkten, deden het aanzienelijk
slechter: aantal diagnoses nam toe
à kan niet toegeschreven worden aan de kinderen zelf: effect van de
ontwikkeling van de moeder: had rechtstreeks effect op de ontwikkeling van de
kinderen
à gedrag moeder gaat beter à kind stelt het beter à heeft positief effect op de
moeder.
Besmettingshypothese gaat niet enkel op voor relatie ouder-kind: relatie tussen
partners en vrienden.
Sociale afstemming
Afgaan op een emotionele reactie van een ander (meestal papa of mama) om
vast te stellen wat je in een onduidelijke situatie moet doen à opvoeders kunnen
dit hun kinderen leren. Wanneer kleine kinderen geconfronteerd worden met
een onduidelijke, nieuwe situatie gaan ze onbewust kijken naar de experessie en
