Tekst en Taal samenvatting tentamen onderdelen

Stilistische verschijnselen
1. De lange aanloop
2. De tangconstructie
3. De kettingzin

Hoofdzin: de belangrijkste zin
Bijzin: zin na de komma

Kettingzin
- Hoofdzin + bijzin
- Voorbeeld: De docent kwam gehaast aanlopen (hoofdzin), terwijl de studenten al bij
het lokaal stonden te wachten
- Houd de zinnen kort
- Gebruik verwijs- en verbindingswoorden

Lange aanloop
- Bijzin + bijzin + bijzin + hoofdzin
- Voorbeeld: Terwijl de studenten al stonden te wachten bij het lokaal, dat nog
helemaal donker was, omdat de vorige groep de gordijnen had dichtgedaan, kwam
de docent gehaast aanlopen.
- Vermijd de lange aanloop. Zet de lange aanloop achter de hoofdzin en maak er
meerdere zinnen van.
- Voorbeeld: De docent kwam gehaast aanlopen, terwijl de studenten al stonden te
wachten bij het lokaal. Dat was trouwens nog helemaal donker, omdat de vorige
groep de gordijnen had dichtgedaan.

Tangconstructie
- Staan woorden en zinsdelen die bij elkaar horen ver uit elkaar.
- Voorbeeld: De docent, die zich verslapen had, kwam niet opdagen.
- de docent en kwam horen bij elkaar.
- Zet bij elkaar wat bij elkaar hoort.
- Voorbeeld: de docent kwam niet opdagen. Hij had zich verslapen.


Herschrijven passieve zin (actief maken)

Actief
- Het onderwerp doet/deed iets, is/was actief
- Voorbeeld: Clifton eet/denkt/slaat/gaat/loopt/vecht/heeft gevochten etc.

Passief
- Het onderwerp is/was passief, doet/deed niks, ondergaat/onderging de handeling of
is “er” of “het”
- Voorbeeld: de peer wordt/werd/is/was door Clifton gegeten. ER wordt/werd/is/was
gegeten (door Clifton)
- Hulpwerkwoord worden of zijn vormt samen met het voltooid deelwoord het gezegde.
- Voorbeeld: de peer wordt/werd/is/was door Clifton gegeten.
- Er staat een door-constructie in de zin of je kunt deze erbij denken.

, - Voorbeeld: De peer wordt/werd/is/was (door Clifton) gegeten

Naamwoordstijl
- Een naamwoordstijl is saai
- Voorbeeld: De reparatie van de auto wordt gerealiseerd door de monteur. - De
monteur repareert de auto.
- Voorbeeld: Het schrijven van verhalen vind ik heel erg leuk. - Ik schrijf graag
verhalen.

Stijlfouten
- Pleonasme
- Tautologie
- Contaminatie

Pleonasme
- Pleonasme is een stijlfiguur waarbij het ene woord een eigenschap is die in het
andere woord verborgen zit.
- Voorbeeld: De mist maakt de straat nog troostelozer - De grijze mist maakt de
straat nog troostelozer.
- Voorbeeld: een houten boomstam (boomstammen zijn altijd van hout), de hete zon
(de zon is altijd heet)

Tautologie
- Tautologie is een stijlfiguur waarbij de betekenis letterlijk wordt herhaald.
- Voorbeeld: gratis en voor niets
- Voorbeeld: Misschien hebben ze wellicht een oplossing (misschien en wellicht zijn
hetzelfde)

Contaminatie
- Een contaminatie is het door elkaar halen van twee uitdrukkingen of begrippen,
waardoor een verkeerd nieuw begrip of een verkeerde nieuwe uitdrukking ontstaat.
- Voorbeeld: duur kosten (uit duur zijn en veel kosten), optelefoneren (uit telefoneren
en opbellen)

Beknopte bijzin
- Foutief beknopte bijzin: Vrolijk zingend, werd het eten klaargemaakt. (wie zingt hier
nu? - vrolijk zingend, maakte hij het eten klaar.
- Een beknopte bijzin is een bijzin waarin het onderwerp ontbreekt en de plaats van de
persoonsvorm door een deelwoord of infinitief wordt ingenomen.
- Hoofdzin: zelfstandig, onderwerp/persoonsvorm vooraan, geen woord tussen
- Bijzin: afhankelijk, nooit zonder hoofdzin, onderwerp en persoonsvorm wel een
woord tussen.
- onvoltooid deelwoord, te + infinitief, voltooid deelwoord
- foutieve beknopte bijzin kan de vraag wie? niet beantwoorden
- er is geen denkbeeldig onderwerp


Zinsdelen