ZIEKTELEER NIEREN EN
URINEWEGEN
9.2 NIEREN
9.2.1 RENALE DISFUNCTIE
INLEIDING
Moeilijkheden rondom diagnose:
- Uiteenlopende aandoeningen spelen in de nier af met verschillende oorzaken
- Andere orgaansystemen oefenen invloed uit op nierfunctie (extrarenale oorzaak)
Prerenale oorzaken: systemische afwijkingen waardoor bloedsamenstelling of bloeddruk afwijkt
Postrenale oorzaken: problemen in de afvoerende urinewegen (obstructies/rupturen)
Urineproductie: concentrerend vermogen berust op 2 pijlers
- Doorlaatbaarheid van tubulaire wand
- Osmotische gradient tussen tubulaire lumen en omringende (hypertone) merg
Klarend vermogen:
- Filtratiedruk bestaat uit renale componenten (interstitiele hydrostatische druk in het kapsel van
bowman) en bloeddruk in cappilairen en colloidosmotische druk van bloedplasma
Secundaire veranderingen: door verbreken van homeostase direct ingrijpen met symptomatische therapie
zoals (re)hydratie
VERSCHIJNSELEN VAN RENALE DISFUNCTIE
Belangrijkste: pu/pd, nefrotisch syndroom en uremisch syndroom. Kunnen ook gemengd voorkomen
VAN VERMINDERD CONCENTREREND VERMOGEN NAAR PU/PD
- Veel drinken en veel plassen (niet te verwarren met strangurie of pollakisurie)
- Vogels: nattere bodembedekking, afwijkende water-voerratio en afwijkingen in uraatkapje
- Wateropname: afhankelijk van vloeistoffen en water in vloedsel
o Thermische polypneu, inspanning, melkproductie etc zorgt voor meer drinken, maar niet per
definitie voor meer plassen! Daarom geen bovengrens vastgesteld met hoeveelheid drinken
Vaststellen dmv anamnese
o Primaire polydipsie: dier drinkt meer dan dat nodig is met adequate nierfunctie
Urineproductie:
- Pu/pd? controle van soortelijk gewicht van de urine. Is laag bij dieren met pu/pd, bij primaire
polydipsie een hoog soortelijk gewicht in de ochtend of na dorsten
o Let op! Is diersoortspecifiek en gedurende de dag verschillend, dus meerdere monstertjes
afnemen
o Bij glucosurie wel pu/pd maar wel hoog soortelijk gewicht
Diurese: urinevorming of urineproductie
- Osmotische diurese: meer urineproductie door groot verschil tussen tubuluslumen en medullair
interstitium
o Wordt minder osmotisch door actief transport van stoffen zoals natrium en glucose en
passieve diffusie zoals ureum
o Diep in hypertone merg lopen vasa recta met lage stroomsnelheid voldoende tijd voor
diffusie tussen interstitium en circulatie
o Ischemie van proximale tubuli stoffen van lumen naar interstitium benadeeld
, o Diuretica zorgen ervoor dat natriumtransport van lumen naar interstitium geremd wordt
merg minder hypertoon tov het lumen
o Ziektes die vaatstructuur thv het merg beschadigt maakt complicaties voor stroomsnelheid
merg minder hypertoon
- Waterdiurese: minder terugresorptie van water thv
verzamelbluizen
o Dmv ADH kan permeabiliteit van
verzamelbuizen variëren
o Remming van ADH afgifte door trauma of
andere afwijkingen aan de hypofyse en
ontregeling in hypofyse-bijnier-as
o Renale diabetes insipidus: nier reageert niet
goed op ADH prikkel minder inbouw
aquaporines meer water in
tubuluslumen polyurie
VAN VERMINDERD SELECTIEF VERMOGEN NAAR NEFROTISCH SYNDROOM
- Beschadiging van membraan zal selectief vermogen verminderen grotere eiwitten kunnen passeren
tekortkoming functie van proximale
tubulus verlaging colloid osmotische druk
in bloedplasma verstoorde balans tussen
filtratie en resorptie van vocht in capillairen
- Oedeem:
o Lokaal oedeem: door trauma en/of
ontsteking vaatwanden meer
permeabel
o Centraal oedeem: oorzaken die
effect hebben op heel het lichaam
ophoping in interstitium die
weinig tegendruk hebben of
vochtloze lichaamsholte
Paard: oedeem rondom buik
Rund: oedeem rondom kossum, onder buik en tussen kaaktakken
Honden: ascitis
Kat: liquothorax
o Baroreceptoren registreren ondervulling van vaatbed activatie RAAS systeem
natriumretentie in vaatbed toename bloeddruk
o Let op!
Natriumconcentratie in plasma zegt niet alles over natriumbalans (hypo-iso en
hypotone dehydratietoestanden)
Natriumconcentratie onder normale omstandigheden gereguleerd door
osmoregulatie en aanpassing van waterbalans. Veranderingen natriumbalans om
plasmavolume en weefselperfusie te handhaven
- Nefrotisch syndroom: (glomulaire) proteinurie ook een hypoalbuminemie en oedeemvorming samen
o Oorzaken: amyloidnefrose bij rund en hond of glomerulopathie bij hond
VAN VERMINDERD KLAREND VERMOGEN NAAR UREMISCH SYNDROOM
- Uremisch syndroom: verlies van klarend vermogen van de nier met verhoogd plasma-
ureumconcentratie en andere metabolieten
o Vogels en reptielen: ophoping stikstofmetabolieten in vorm van urinezuur jicht op sereuze
vliezen (viscerale jicht) en gewrichten (articulaire jicht) slechte voeropname, vertraagde
groei, braken, regurgiteren, kreupelheid
- Glomerular filtration rate (GFR)
o Bepaald door hoogte van effectieve filtratiedruk, hoeveelheid en kwaliteit van filterend
oppervlak
URINEWEGEN
9.2 NIEREN
9.2.1 RENALE DISFUNCTIE
INLEIDING
Moeilijkheden rondom diagnose:
- Uiteenlopende aandoeningen spelen in de nier af met verschillende oorzaken
- Andere orgaansystemen oefenen invloed uit op nierfunctie (extrarenale oorzaak)
Prerenale oorzaken: systemische afwijkingen waardoor bloedsamenstelling of bloeddruk afwijkt
Postrenale oorzaken: problemen in de afvoerende urinewegen (obstructies/rupturen)
Urineproductie: concentrerend vermogen berust op 2 pijlers
- Doorlaatbaarheid van tubulaire wand
- Osmotische gradient tussen tubulaire lumen en omringende (hypertone) merg
Klarend vermogen:
- Filtratiedruk bestaat uit renale componenten (interstitiele hydrostatische druk in het kapsel van
bowman) en bloeddruk in cappilairen en colloidosmotische druk van bloedplasma
Secundaire veranderingen: door verbreken van homeostase direct ingrijpen met symptomatische therapie
zoals (re)hydratie
VERSCHIJNSELEN VAN RENALE DISFUNCTIE
Belangrijkste: pu/pd, nefrotisch syndroom en uremisch syndroom. Kunnen ook gemengd voorkomen
VAN VERMINDERD CONCENTREREND VERMOGEN NAAR PU/PD
- Veel drinken en veel plassen (niet te verwarren met strangurie of pollakisurie)
- Vogels: nattere bodembedekking, afwijkende water-voerratio en afwijkingen in uraatkapje
- Wateropname: afhankelijk van vloeistoffen en water in vloedsel
o Thermische polypneu, inspanning, melkproductie etc zorgt voor meer drinken, maar niet per
definitie voor meer plassen! Daarom geen bovengrens vastgesteld met hoeveelheid drinken
Vaststellen dmv anamnese
o Primaire polydipsie: dier drinkt meer dan dat nodig is met adequate nierfunctie
Urineproductie:
- Pu/pd? controle van soortelijk gewicht van de urine. Is laag bij dieren met pu/pd, bij primaire
polydipsie een hoog soortelijk gewicht in de ochtend of na dorsten
o Let op! Is diersoortspecifiek en gedurende de dag verschillend, dus meerdere monstertjes
afnemen
o Bij glucosurie wel pu/pd maar wel hoog soortelijk gewicht
Diurese: urinevorming of urineproductie
- Osmotische diurese: meer urineproductie door groot verschil tussen tubuluslumen en medullair
interstitium
o Wordt minder osmotisch door actief transport van stoffen zoals natrium en glucose en
passieve diffusie zoals ureum
o Diep in hypertone merg lopen vasa recta met lage stroomsnelheid voldoende tijd voor
diffusie tussen interstitium en circulatie
o Ischemie van proximale tubuli stoffen van lumen naar interstitium benadeeld
, o Diuretica zorgen ervoor dat natriumtransport van lumen naar interstitium geremd wordt
merg minder hypertoon tov het lumen
o Ziektes die vaatstructuur thv het merg beschadigt maakt complicaties voor stroomsnelheid
merg minder hypertoon
- Waterdiurese: minder terugresorptie van water thv
verzamelbluizen
o Dmv ADH kan permeabiliteit van
verzamelbuizen variëren
o Remming van ADH afgifte door trauma of
andere afwijkingen aan de hypofyse en
ontregeling in hypofyse-bijnier-as
o Renale diabetes insipidus: nier reageert niet
goed op ADH prikkel minder inbouw
aquaporines meer water in
tubuluslumen polyurie
VAN VERMINDERD SELECTIEF VERMOGEN NAAR NEFROTISCH SYNDROOM
- Beschadiging van membraan zal selectief vermogen verminderen grotere eiwitten kunnen passeren
tekortkoming functie van proximale
tubulus verlaging colloid osmotische druk
in bloedplasma verstoorde balans tussen
filtratie en resorptie van vocht in capillairen
- Oedeem:
o Lokaal oedeem: door trauma en/of
ontsteking vaatwanden meer
permeabel
o Centraal oedeem: oorzaken die
effect hebben op heel het lichaam
ophoping in interstitium die
weinig tegendruk hebben of
vochtloze lichaamsholte
Paard: oedeem rondom buik
Rund: oedeem rondom kossum, onder buik en tussen kaaktakken
Honden: ascitis
Kat: liquothorax
o Baroreceptoren registreren ondervulling van vaatbed activatie RAAS systeem
natriumretentie in vaatbed toename bloeddruk
o Let op!
Natriumconcentratie in plasma zegt niet alles over natriumbalans (hypo-iso en
hypotone dehydratietoestanden)
Natriumconcentratie onder normale omstandigheden gereguleerd door
osmoregulatie en aanpassing van waterbalans. Veranderingen natriumbalans om
plasmavolume en weefselperfusie te handhaven
- Nefrotisch syndroom: (glomulaire) proteinurie ook een hypoalbuminemie en oedeemvorming samen
o Oorzaken: amyloidnefrose bij rund en hond of glomerulopathie bij hond
VAN VERMINDERD KLAREND VERMOGEN NAAR UREMISCH SYNDROOM
- Uremisch syndroom: verlies van klarend vermogen van de nier met verhoogd plasma-
ureumconcentratie en andere metabolieten
o Vogels en reptielen: ophoping stikstofmetabolieten in vorm van urinezuur jicht op sereuze
vliezen (viscerale jicht) en gewrichten (articulaire jicht) slechte voeropname, vertraagde
groei, braken, regurgiteren, kreupelheid
- Glomerular filtration rate (GFR)
o Bepaald door hoogte van effectieve filtratiedruk, hoeveelheid en kwaliteit van filterend
oppervlak
