PSYCHOSOCIALE GESPREKVOERING
LES 1: HET BIO-PSYCHO-SOCIAAL MODEL & EMANCIPATORISCH WERKEN
Een probleem is het gevolg van deze drie factoren die (soms op een ingewikkelde manier)
samenhangen of op elkaar inwerken.
- Gebeurt er iets in je omgeving dat je bezig houdt dan heeft dit effect op je geest. Indien deze
gebeurtenis negatief is heeft dit tevens een negatief effect op je lichaam.
- Gebeurt er iets in je lichaam dat je bezig houdt dan heeft dit effect op je geest. Indien deze
gebeurtenis negatief is heeft dit tevens een negatief effect op je omgeving.
- Gebeurt er iets in je geest dat je bezig houdt dan heeft dit effect op je omgeving. Indien deze
gebeurtenis negatief is heeft dit tevens effect op je lichaam.
Voorbeeld biopsychosociaal model
- Voorbeeld 1: Economische recessie
Een economische recessie (sociaal) heeft invloed op de stemming van de burgers (psycho) en de
gedeprimeerde burger kan lichamelijk gaan sukkelen met de gezondheid (bio).
- Voorbeeld 2: Examenstress
Het hebben van faalangst (psycho) voor een examen (sociaal) kan er voor zorgen dat de student
last heeft van buikkrampen (bio) waardoor hij/zij niet naar het examen gaat (sociaal).
Holistische visie
- Totaalbenadering van de cliënt, dus bekijken van de verschillende factoren en wisselwerkingen.
- De mens is een samenhangend geheel: geen scheiding persoon en omgeving, geen scheiding
lichaam en geest.
- Maatschappelijk werkers zijn ‘sociale dokters’.
,Casus Greetje
Zie oefeningen op papier
Wisselwerkingen tussen factoren casus Greetje
- Hoofdpijnklachten (bio) komen door de relationele crisis, spanningen (psyché) met haar man
(sociaal)
- Boosheid en verdriet (psyché) zorgen er voor dat zij zich afreageert op haar man en kinderen
(sociaal)
Zie filmpjes:
• https://www.youtube.com/watch?v=bf0TZ5OzF5
• https://www.youtube.com/watch?v=_2ehhFyTXXk
LES 2: BASISHOUDING
Inleiding: Emancipatorisch werken
- Emancipatie: sleutelbegrip in het agogisch handelen (welzijnswerk)
- Nadruk op empowerment, participatie, inclusie, zelfgestuurd leren, zelfregulering
- Gemeenschappelijke visie: “hulp tot zelf-hulp”
, • Cliënten oplossingsgericht leren denken, zodat deze in staat zijn om problemen zelf aan te
pakken
• Loskomen van bevoogding, betutteling door de omgeving
• Een begeleidende houding staat centraal
- Voorbeeld: Leren lopen
Wat is empowerment?
“Het gaat erom dat mensen in hun kracht komen en gebruikmaken van hun krachten. Bij krachten
kun je denken aan talenten, vaardigheden, kennis, karaktertrekken (zoals doorzettingsvermogen en
humor). De inspanningen van professionals om mensen van hun krachten gebruik te laten maken, zou
je kunnen betitelen als bekrachtigend of empowerend.” (Alfons Ravelli )
Kenmerken:
- Vertrekpunt: competenties van de cliënt
- Uitgaan van de kracht van dialoog en participatie
- Cliënt heeft inspraak in de begeleiding
- Hulpvrager en hulpverlener zijn relationeel gelijkwaardig
- Zoeken naar een gepaste rolcombinatie tussen hulpvrager en hulpverlener
- Krachten en niet alleen klachten!
- Toepassing: Benjamin gaat drinken
Dialooggrondhouding: 5 belangrijke waarden
- Liefde: de basis van de dialoog, is een engagement t.o.v. de ander, een gelijkheidsrelatie waarbij
men open staat voor de ander
- Deemoed: vertrekt vanuit een fundamenteel respect voor de ander, een dialoog is onmogelijk
wanneer men zich steeds de beste waant. Zelfgenoegzaamheid is onverzoenbaar met dialoog.
- Geloof in de mens: men tracht de constructieve krachten aan te boren in de mens, men gelooft
in de bestemming om meer en vollediger mens te worden.
- Hoop: omdat nieuwe perspectieven telkens worden geopend, dialoog veronderstelt en schept
hoop.
- Kritische reflectie: een kritisch doorlichten van zowel zichzelf, de andere en de wereld, dan pas
kan men bevrijdend werken. Kritisch dialogisch denken doet constructiviteit ontstaan, laat de
verschillende dimensies van een probleem zien.
Conclusies:
- Emancipatie is een proces waarbij mensen tot zelfrealisaties komen (kritisch inzicht)
- Men gelooft terug in eigen kunnen en krijgt terug greep op de situatie (controlegevoel)
- De hulpverlener gaat uit van de capaciteiten van de hulpvrager en zoekt van daaruit samen met
hem naar oplossingen (participatie)
Basishouding emancipatorisch werken
- De begeleiding is erop gericht de cliënt zoveel mogelijk tot zijn recht te laten komen.
- De begeleiding heeft als doel de cliënt zoveel mogelijk te laten ontplooien volgens zijn eigen
mogelijkheden en competenties.
Basishouding: gewenste attitudes binnen de begeleidingscontext
a) Empathie
• De vaardigheid, attitude om je communicatief te willen en kunnen verplaatsen in de
leefwereld, het referentiekader van de ander.
• De wereld van de cliënt aanvoelen alsof het je eigen wereld is.
LES 1: HET BIO-PSYCHO-SOCIAAL MODEL & EMANCIPATORISCH WERKEN
Een probleem is het gevolg van deze drie factoren die (soms op een ingewikkelde manier)
samenhangen of op elkaar inwerken.
- Gebeurt er iets in je omgeving dat je bezig houdt dan heeft dit effect op je geest. Indien deze
gebeurtenis negatief is heeft dit tevens een negatief effect op je lichaam.
- Gebeurt er iets in je lichaam dat je bezig houdt dan heeft dit effect op je geest. Indien deze
gebeurtenis negatief is heeft dit tevens een negatief effect op je omgeving.
- Gebeurt er iets in je geest dat je bezig houdt dan heeft dit effect op je omgeving. Indien deze
gebeurtenis negatief is heeft dit tevens effect op je lichaam.
Voorbeeld biopsychosociaal model
- Voorbeeld 1: Economische recessie
Een economische recessie (sociaal) heeft invloed op de stemming van de burgers (psycho) en de
gedeprimeerde burger kan lichamelijk gaan sukkelen met de gezondheid (bio).
- Voorbeeld 2: Examenstress
Het hebben van faalangst (psycho) voor een examen (sociaal) kan er voor zorgen dat de student
last heeft van buikkrampen (bio) waardoor hij/zij niet naar het examen gaat (sociaal).
Holistische visie
- Totaalbenadering van de cliënt, dus bekijken van de verschillende factoren en wisselwerkingen.
- De mens is een samenhangend geheel: geen scheiding persoon en omgeving, geen scheiding
lichaam en geest.
- Maatschappelijk werkers zijn ‘sociale dokters’.
,Casus Greetje
Zie oefeningen op papier
Wisselwerkingen tussen factoren casus Greetje
- Hoofdpijnklachten (bio) komen door de relationele crisis, spanningen (psyché) met haar man
(sociaal)
- Boosheid en verdriet (psyché) zorgen er voor dat zij zich afreageert op haar man en kinderen
(sociaal)
Zie filmpjes:
• https://www.youtube.com/watch?v=bf0TZ5OzF5
• https://www.youtube.com/watch?v=_2ehhFyTXXk
LES 2: BASISHOUDING
Inleiding: Emancipatorisch werken
- Emancipatie: sleutelbegrip in het agogisch handelen (welzijnswerk)
- Nadruk op empowerment, participatie, inclusie, zelfgestuurd leren, zelfregulering
- Gemeenschappelijke visie: “hulp tot zelf-hulp”
, • Cliënten oplossingsgericht leren denken, zodat deze in staat zijn om problemen zelf aan te
pakken
• Loskomen van bevoogding, betutteling door de omgeving
• Een begeleidende houding staat centraal
- Voorbeeld: Leren lopen
Wat is empowerment?
“Het gaat erom dat mensen in hun kracht komen en gebruikmaken van hun krachten. Bij krachten
kun je denken aan talenten, vaardigheden, kennis, karaktertrekken (zoals doorzettingsvermogen en
humor). De inspanningen van professionals om mensen van hun krachten gebruik te laten maken, zou
je kunnen betitelen als bekrachtigend of empowerend.” (Alfons Ravelli )
Kenmerken:
- Vertrekpunt: competenties van de cliënt
- Uitgaan van de kracht van dialoog en participatie
- Cliënt heeft inspraak in de begeleiding
- Hulpvrager en hulpverlener zijn relationeel gelijkwaardig
- Zoeken naar een gepaste rolcombinatie tussen hulpvrager en hulpverlener
- Krachten en niet alleen klachten!
- Toepassing: Benjamin gaat drinken
Dialooggrondhouding: 5 belangrijke waarden
- Liefde: de basis van de dialoog, is een engagement t.o.v. de ander, een gelijkheidsrelatie waarbij
men open staat voor de ander
- Deemoed: vertrekt vanuit een fundamenteel respect voor de ander, een dialoog is onmogelijk
wanneer men zich steeds de beste waant. Zelfgenoegzaamheid is onverzoenbaar met dialoog.
- Geloof in de mens: men tracht de constructieve krachten aan te boren in de mens, men gelooft
in de bestemming om meer en vollediger mens te worden.
- Hoop: omdat nieuwe perspectieven telkens worden geopend, dialoog veronderstelt en schept
hoop.
- Kritische reflectie: een kritisch doorlichten van zowel zichzelf, de andere en de wereld, dan pas
kan men bevrijdend werken. Kritisch dialogisch denken doet constructiviteit ontstaan, laat de
verschillende dimensies van een probleem zien.
Conclusies:
- Emancipatie is een proces waarbij mensen tot zelfrealisaties komen (kritisch inzicht)
- Men gelooft terug in eigen kunnen en krijgt terug greep op de situatie (controlegevoel)
- De hulpverlener gaat uit van de capaciteiten van de hulpvrager en zoekt van daaruit samen met
hem naar oplossingen (participatie)
Basishouding emancipatorisch werken
- De begeleiding is erop gericht de cliënt zoveel mogelijk tot zijn recht te laten komen.
- De begeleiding heeft als doel de cliënt zoveel mogelijk te laten ontplooien volgens zijn eigen
mogelijkheden en competenties.
Basishouding: gewenste attitudes binnen de begeleidingscontext
a) Empathie
• De vaardigheid, attitude om je communicatief te willen en kunnen verplaatsen in de
leefwereld, het referentiekader van de ander.
• De wereld van de cliënt aanvoelen alsof het je eigen wereld is.
