H8 – de tijd van burgers en stoommachines
§8.1 – de industriële revolutie
KA: de industriële revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële
samenleving
Industriële revolutie: ingrijpende verandering in productiemethoden, waarbij handarbeid
wordt vervangen door machines, er werden fabrieken gebouwd.
Dit had de volgende gevolgen:
o Handwerktuigen worden vervangen door machines: omschakeling van
handmatige naar machinale productie van goederen (mechanisatie) ↴
hierdoor ontstond de industrie
o Ambachtelijke en kleinschalige werkplaatsen groeiden uit tot fabrieken en
grootschalige industrie met massaproductie
o Industrialisering afhankelijk van beschikbaarheid energiebronnen
o Spierkracht van mens en dier of wind- en waterkracht wordt als aandrijvingskracht
vervangen door stroom (later gas en elektriciteit)
Revolutie: een plotselinge, diepgaande en snelle omwenteling of verandering. Er
ontstond een nieuwe type maatschappij: de industriële maatschappij. (modern)
Door de industrialisatie, de uitbereiding van industrie begon in Groot-Brittannië en vond
later in de tijd van de burgers en stoommachines plaats in de VS, het Europese vaste
land en Japan. De periode van 1800 tot heden wordt daarom de moderne tijd genoemd.
→ door de industriële revolutie ontstond ook een nieuwe soort samenleving: de
industriële samenleving: het voornaamste midden van bestaan wordt de industrie, en
iedereen gaat werken in de industrie.
Kenmerken industriële revolutie:
o Industrie en dienstverlening belangrijkste middelen van bestaan
o Verstedelijking: grootste deel van bevolking woont in stad
o Groei van bevolking door trek van platteland naar stad
o Klassensamenleving: kapitalisten, arbeiders en groei middenklasse van
hoogopgeleiden, ambtenaren, kantoorpersoneel en winkeliers.
Wat zijn de oorzaken van de industriële revolutie?
o Grote rol voor ondernemers en uitvinders.
o Britse koloniale overheersing (grondstoffen en later ook afzetmarkten).
o Katoen uit India gebruikt voor textielindustrie.
o Plattelandsnijverheid (bij boeren thuis) schiet tekort: productie naar fabrieken.
o Bevolkingsgroei
o Landbouwrevolutie: gemeenschappelijke gronden verdeeld onder
grootgrondbezitters.
o Meer voedselproductie bij minder arbeidskrachten: overtollige arbeiders naar
steden.
Hoe bleef de industrialisatie aan de gang?
o De industriële kapitalisten probeerden voortduren goedkoper te werken en betere
producten te maken om de winst op te voeren en de strijd met hun concurrenten
vol te houden.
, Ontwikkeling stoommachine:
o James Watt verbetert de stoommachine die in de mijnen gebruikt wordt
o Productie gaat sneller, grootschaliger, goedkoper en ook kwalitatief beter.
o Voor het eerst in textielindustrie: spinnen, later ook weven.
o Gebruik stoommachines stimuleerde de winning van steenkool en de productie
van ijzer/staal.
o Stoommachine maakte ook stoomtreinen mogelijk.
o Spoorwegnet maakte grootschalig transport van grondstoffen en producten
mogelijk.
Door de technologie vooruitgang nam de productie sterk toe en ontstonden nieuwe
industrieën met nieuwe producten. Na 1890 veranderde zo veel dat er gesproken wordt
van een tweede industriële revolutie.
o De komst van elektriciteit bracht de elektriciteit straatverlichting, de telefoon en de
gloeilamp. (Stoom wordt vervangen)
o Grote bedrijven maken gebruik van laboratoria.
o Er ontstond een nieuwe voedingsmiddelenindustrie; nieuwe producten als
blikvoedsel en margarine werden voorbracht.
o IJzer door staal vervangen: sterker maar ook flexibeler, voor bruggen, wapens en
wolkenkrabbers.
§8.2 – politiek-maatschappelijke stromingen
KA: de opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme,
socialisme, confessionalisme en feminisme
Franse revolutie: de macht van de koning werd beperkt ten gunste van het volk
→ verlichte ideeën
Na de ondergang van Napoleon maakte Europese regeringsleiders op het Congres van
Wenen (1814-1815) afspraken over de naoorlogse orde
o De Europese mogendheden (staten) Groot-Brittannië, Rusland, Oostenrijk,
Pruissen en Frankrijk stellen een nieuw machtsevenwicht in.
→ de democratische revoluties worden in Europa teruggedraaid: de macht van de
koningen worden hersteld, burgerrechten werden teruggedraaid en kerk + adel
kregen voorrechten.
Standensamenleving wordt afgeschaft → klassensamenleving: de hoogste mensen
Wat het verschil tussen de standensamenleving en de klassensamenleving?
o In de standensamenleving was je ingedeeld in standen, je kon hier niet uit komen.
Je afkomst bepaalde welke rechten en plichten je had
o In de klassensamenleving is sociale mobiliteit mogelijk (je kan van laag naar
hoog/van hoog naar laag). De hoogste mensen hebben de meeste macht en
aanzien. De laagste mensen hebben het minste macht en aanzien en hadden ook
de minste inspraak.
Klassensamenleving:
Adel +
gegoede
burgerij
§8.1 – de industriële revolutie
KA: de industriële revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële
samenleving
Industriële revolutie: ingrijpende verandering in productiemethoden, waarbij handarbeid
wordt vervangen door machines, er werden fabrieken gebouwd.
Dit had de volgende gevolgen:
o Handwerktuigen worden vervangen door machines: omschakeling van
handmatige naar machinale productie van goederen (mechanisatie) ↴
hierdoor ontstond de industrie
o Ambachtelijke en kleinschalige werkplaatsen groeiden uit tot fabrieken en
grootschalige industrie met massaproductie
o Industrialisering afhankelijk van beschikbaarheid energiebronnen
o Spierkracht van mens en dier of wind- en waterkracht wordt als aandrijvingskracht
vervangen door stroom (later gas en elektriciteit)
Revolutie: een plotselinge, diepgaande en snelle omwenteling of verandering. Er
ontstond een nieuwe type maatschappij: de industriële maatschappij. (modern)
Door de industrialisatie, de uitbereiding van industrie begon in Groot-Brittannië en vond
later in de tijd van de burgers en stoommachines plaats in de VS, het Europese vaste
land en Japan. De periode van 1800 tot heden wordt daarom de moderne tijd genoemd.
→ door de industriële revolutie ontstond ook een nieuwe soort samenleving: de
industriële samenleving: het voornaamste midden van bestaan wordt de industrie, en
iedereen gaat werken in de industrie.
Kenmerken industriële revolutie:
o Industrie en dienstverlening belangrijkste middelen van bestaan
o Verstedelijking: grootste deel van bevolking woont in stad
o Groei van bevolking door trek van platteland naar stad
o Klassensamenleving: kapitalisten, arbeiders en groei middenklasse van
hoogopgeleiden, ambtenaren, kantoorpersoneel en winkeliers.
Wat zijn de oorzaken van de industriële revolutie?
o Grote rol voor ondernemers en uitvinders.
o Britse koloniale overheersing (grondstoffen en later ook afzetmarkten).
o Katoen uit India gebruikt voor textielindustrie.
o Plattelandsnijverheid (bij boeren thuis) schiet tekort: productie naar fabrieken.
o Bevolkingsgroei
o Landbouwrevolutie: gemeenschappelijke gronden verdeeld onder
grootgrondbezitters.
o Meer voedselproductie bij minder arbeidskrachten: overtollige arbeiders naar
steden.
Hoe bleef de industrialisatie aan de gang?
o De industriële kapitalisten probeerden voortduren goedkoper te werken en betere
producten te maken om de winst op te voeren en de strijd met hun concurrenten
vol te houden.
, Ontwikkeling stoommachine:
o James Watt verbetert de stoommachine die in de mijnen gebruikt wordt
o Productie gaat sneller, grootschaliger, goedkoper en ook kwalitatief beter.
o Voor het eerst in textielindustrie: spinnen, later ook weven.
o Gebruik stoommachines stimuleerde de winning van steenkool en de productie
van ijzer/staal.
o Stoommachine maakte ook stoomtreinen mogelijk.
o Spoorwegnet maakte grootschalig transport van grondstoffen en producten
mogelijk.
Door de technologie vooruitgang nam de productie sterk toe en ontstonden nieuwe
industrieën met nieuwe producten. Na 1890 veranderde zo veel dat er gesproken wordt
van een tweede industriële revolutie.
o De komst van elektriciteit bracht de elektriciteit straatverlichting, de telefoon en de
gloeilamp. (Stoom wordt vervangen)
o Grote bedrijven maken gebruik van laboratoria.
o Er ontstond een nieuwe voedingsmiddelenindustrie; nieuwe producten als
blikvoedsel en margarine werden voorbracht.
o IJzer door staal vervangen: sterker maar ook flexibeler, voor bruggen, wapens en
wolkenkrabbers.
§8.2 – politiek-maatschappelijke stromingen
KA: de opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme,
socialisme, confessionalisme en feminisme
Franse revolutie: de macht van de koning werd beperkt ten gunste van het volk
→ verlichte ideeën
Na de ondergang van Napoleon maakte Europese regeringsleiders op het Congres van
Wenen (1814-1815) afspraken over de naoorlogse orde
o De Europese mogendheden (staten) Groot-Brittannië, Rusland, Oostenrijk,
Pruissen en Frankrijk stellen een nieuw machtsevenwicht in.
→ de democratische revoluties worden in Europa teruggedraaid: de macht van de
koningen worden hersteld, burgerrechten werden teruggedraaid en kerk + adel
kregen voorrechten.
Standensamenleving wordt afgeschaft → klassensamenleving: de hoogste mensen
Wat het verschil tussen de standensamenleving en de klassensamenleving?
o In de standensamenleving was je ingedeeld in standen, je kon hier niet uit komen.
Je afkomst bepaalde welke rechten en plichten je had
o In de klassensamenleving is sociale mobiliteit mogelijk (je kan van laag naar
hoog/van hoog naar laag). De hoogste mensen hebben de meeste macht en
aanzien. De laagste mensen hebben het minste macht en aanzien en hadden ook
de minste inspraak.
Klassensamenleving:
Adel +
gegoede
burgerij
