Taak 1 Evolutie in actie
Evolutie verloop
Evolutie: geleidelijke ontwikkeling
Evolutietheorie gaat uit verschillende principes
- Erfelijkheid: eigenschappen worden doorgegeven aan nakomelingen
- Natuurlijke selectie: individu met de beste eigenschappen hebben grotere voortplantings-
en overlevingskansen.
Jagers en de boeren
- Grotere afstanden --> langere benen. Dit verminderde de tijd van de gelopen afstanden.
- Voeten: de platvoeten naar boog in de voet zodat het lichaam naar voren en naar boven
geduwd kan worden.
- Schachten en gewrichten: dikkere en groter.
PAI= totale energie expenser [kcal per dag]/RMR (metabolic rate)
PAI= physical activity level
Jagers/verzamelaars: PAI =1,9
Chimpansee: PAI=1,3
Moderne mens: PAI= 1,7
Eet- en leefstijl veranderingen
4 elementen jagers- en verzamelaars
1. Verzamelen plantaardig voedsel
Voordelen: voorspelbaar voedsel, in overvloed, niet verplaatsbaar.
Nadelen: rijk aan onverteerbare vezels, lage voedingswaarde.
2. Jagen op dieren
Dit zorgt voor hogere voedingswaarde maar het kosten veel tijd en energie.
3. Intensieve samenwerking
, 4. Bewerken van voedsel
Onverwerkt plantaardig voedsel is moeilijk verteerbaar en moet je hard op kauwen. De
bouw van onze tanden helpen ook niet in dit kauwproces. Daardoor werd met gereedschap
het eten verwerkt.
Kleinere spijsverteringskanaal
--> Energie verandering, voedzame dieet
--> Door verwerkt voedsel zoals vlees
Grotere hersenen
--> Door minder bezig te zijn met verteren groeide de hersenen flink.
--> Gevolgen: betere band medemens. Betere inzichten in de natuur.
--> Rechtop lopen, gaan koken, voedsel bewerken.
Industriële revolutie: meer zittend werken en minder zwaar fysiek werk.
Industrieel eten: zorgt voor overvloed van goedkoop, calorie rijk eten. Maar ook aanslag op het
milieu en gezondheid.
Mismatch disease --> door moderne tijd het onjuiste doen voor ons lichaam. Bijv. Veel suiker eten
maar daardoor diabetes ontwikkelen.
Dysevolutie --> Het ontwikkelen en groeien van mismatch disease omdat we de oorzaak niet kunnen
aanpakken.
Taak 2 Eoedingstoffen
Macronutriënten:
- Eiwitten, vetten, koolhydraten
- Voedingsstoffen die in grote hoeveelheden voorkomen
- Behouden structuur en functie
Mesonutriënten
- Water
Micronutriënten
- Vitamine, minralen, sporenelementen
- Hebben maar een kleine hoeveelheid nodig op een dag, maar zijn onmisbaar voor werking
en weerstand van het lichaam.
Essentiele vetzuren: worden uit andere stoffen gehaald zoals voeding.
Verzadigde vetzuren: vast op kamertemperatuur --> ongezonde vetten
Onverzadigde vetzuren: vloeibare plantaardige oliën--> gezonde vetten
, Koolhydraten
Suiker is voornamelijk energiebron voor de mens.
Hoofdbestanddelen: Koolstof, waterstof, zuurstof.
- Monosachariden (enkelvoudige suikers)
Bijv glucose, fructose, galactose, lactose.
Deze suikers kunnen direct worden opgenomen in het bloed--> snelle suikers.
Alle monosachariden behalve glucose moet in de lever worden omgezet in glucose.
- Disachariden (dubbele suikers)
is een samenvoeging van twee monosachariden.
o Maltose: 2x glucose, bij vertering van zetmeel.
o Sucrose: rietsuiker, glucose en fructose.
o Lactose: glucose en galactose, komt vaak voor in
moedermelk.
- Polysachariden
Figuur 1 Maltose
Zijn opgebouwd uit zeer grote eenheden glucose.
o Zetmeel (amylum): plantaardig. Wordt in de mondholte door amylase afgebroken
tot maltose.
o Glycogeen (opslag): dierlijk. Zit in lever en spieren. Als lichaam energie nodig heeft
wordt glycogeen omgezet in glucose. Isuline speelt belangrijke rol bij glycogeen
productie.
Glycogenolyse: glycogeen --> glucose
Glyconeogenese: glucose --> glycogeen
- Cellulose (vezels): plantaardige
Het menselijk lichaam kan cellulose niet verteren maar zorgt voor gezonde darmpassage.
Functie koolhydraten
- Bron van energie
- Behoud van eiwitten
- Primer voor vetdissimilatie
- Brandstof voor zenuwstelsel.
Eiwitten
Proteïnen zijn moleculen die zijn opgebouwd uit aminozuren. Belangrijk stikstofbron in het lichaam.
De bindingen tussen aminozuren worden peptidebindingen genoemd.
Ruim 20 soorten aminozuren waarvan 10 essentiële aminozuren.
- semi-essentiële aminozuren: bij ziekte kunnen deze niet gemaakt worden door het lichaam.
Evolutie verloop
Evolutie: geleidelijke ontwikkeling
Evolutietheorie gaat uit verschillende principes
- Erfelijkheid: eigenschappen worden doorgegeven aan nakomelingen
- Natuurlijke selectie: individu met de beste eigenschappen hebben grotere voortplantings-
en overlevingskansen.
Jagers en de boeren
- Grotere afstanden --> langere benen. Dit verminderde de tijd van de gelopen afstanden.
- Voeten: de platvoeten naar boog in de voet zodat het lichaam naar voren en naar boven
geduwd kan worden.
- Schachten en gewrichten: dikkere en groter.
PAI= totale energie expenser [kcal per dag]/RMR (metabolic rate)
PAI= physical activity level
Jagers/verzamelaars: PAI =1,9
Chimpansee: PAI=1,3
Moderne mens: PAI= 1,7
Eet- en leefstijl veranderingen
4 elementen jagers- en verzamelaars
1. Verzamelen plantaardig voedsel
Voordelen: voorspelbaar voedsel, in overvloed, niet verplaatsbaar.
Nadelen: rijk aan onverteerbare vezels, lage voedingswaarde.
2. Jagen op dieren
Dit zorgt voor hogere voedingswaarde maar het kosten veel tijd en energie.
3. Intensieve samenwerking
, 4. Bewerken van voedsel
Onverwerkt plantaardig voedsel is moeilijk verteerbaar en moet je hard op kauwen. De
bouw van onze tanden helpen ook niet in dit kauwproces. Daardoor werd met gereedschap
het eten verwerkt.
Kleinere spijsverteringskanaal
--> Energie verandering, voedzame dieet
--> Door verwerkt voedsel zoals vlees
Grotere hersenen
--> Door minder bezig te zijn met verteren groeide de hersenen flink.
--> Gevolgen: betere band medemens. Betere inzichten in de natuur.
--> Rechtop lopen, gaan koken, voedsel bewerken.
Industriële revolutie: meer zittend werken en minder zwaar fysiek werk.
Industrieel eten: zorgt voor overvloed van goedkoop, calorie rijk eten. Maar ook aanslag op het
milieu en gezondheid.
Mismatch disease --> door moderne tijd het onjuiste doen voor ons lichaam. Bijv. Veel suiker eten
maar daardoor diabetes ontwikkelen.
Dysevolutie --> Het ontwikkelen en groeien van mismatch disease omdat we de oorzaak niet kunnen
aanpakken.
Taak 2 Eoedingstoffen
Macronutriënten:
- Eiwitten, vetten, koolhydraten
- Voedingsstoffen die in grote hoeveelheden voorkomen
- Behouden structuur en functie
Mesonutriënten
- Water
Micronutriënten
- Vitamine, minralen, sporenelementen
- Hebben maar een kleine hoeveelheid nodig op een dag, maar zijn onmisbaar voor werking
en weerstand van het lichaam.
Essentiele vetzuren: worden uit andere stoffen gehaald zoals voeding.
Verzadigde vetzuren: vast op kamertemperatuur --> ongezonde vetten
Onverzadigde vetzuren: vloeibare plantaardige oliën--> gezonde vetten
, Koolhydraten
Suiker is voornamelijk energiebron voor de mens.
Hoofdbestanddelen: Koolstof, waterstof, zuurstof.
- Monosachariden (enkelvoudige suikers)
Bijv glucose, fructose, galactose, lactose.
Deze suikers kunnen direct worden opgenomen in het bloed--> snelle suikers.
Alle monosachariden behalve glucose moet in de lever worden omgezet in glucose.
- Disachariden (dubbele suikers)
is een samenvoeging van twee monosachariden.
o Maltose: 2x glucose, bij vertering van zetmeel.
o Sucrose: rietsuiker, glucose en fructose.
o Lactose: glucose en galactose, komt vaak voor in
moedermelk.
- Polysachariden
Figuur 1 Maltose
Zijn opgebouwd uit zeer grote eenheden glucose.
o Zetmeel (amylum): plantaardig. Wordt in de mondholte door amylase afgebroken
tot maltose.
o Glycogeen (opslag): dierlijk. Zit in lever en spieren. Als lichaam energie nodig heeft
wordt glycogeen omgezet in glucose. Isuline speelt belangrijke rol bij glycogeen
productie.
Glycogenolyse: glycogeen --> glucose
Glyconeogenese: glucose --> glycogeen
- Cellulose (vezels): plantaardige
Het menselijk lichaam kan cellulose niet verteren maar zorgt voor gezonde darmpassage.
Functie koolhydraten
- Bron van energie
- Behoud van eiwitten
- Primer voor vetdissimilatie
- Brandstof voor zenuwstelsel.
Eiwitten
Proteïnen zijn moleculen die zijn opgebouwd uit aminozuren. Belangrijk stikstofbron in het lichaam.
De bindingen tussen aminozuren worden peptidebindingen genoemd.
Ruim 20 soorten aminozuren waarvan 10 essentiële aminozuren.
- semi-essentiële aminozuren: bij ziekte kunnen deze niet gemaakt worden door het lichaam.
