Psychologie Samenvatting
Psychologie wordt gede nieerd als: de wetenschap die het gedrag van individuen bestudeert.
Sociologie kijkt naar het gedrag van groepen mensen.
Sociale psychologie kijkt naar het gedrag van het individu in een groep.
Al deze termen vallen onder de noemer menswetenschappen.
Waarneming
Via onze zintuigen:
- horen, voelen, zien, ruiken en proeven, vormen wij een indruk van onze omgeving.
Via onze zintuigen nemen de we empirische (gebaseerd op de waarneming) werkelijkheid waar.
Perceptie (waarneming) is het proces waarbij de waarnemer prikkels (stimuli) vanuit de omgeving
selecteert, organiseert en interpreteert. Zodat er een betekenisvol beeld van de werkelijkheid
ontstaat.
Onze ogen nemen het beeld waar, en sturen dat beeld door naar onze hersenen. Onze hersenen
gaan daarna betekenis geven aan dat wat we zien. Onze hersenen gebruiken hiervoor
aangeleerde patronen en structuren.
Tabula Rasa
Binnen de psychologie zijn er twee stromingen,
- Nature
- Nurture
Wetenschappers die de nature theorie volgen geloven dat alle eigenschappen aangeboren zijn.
Wetenschappers die de nurture theorie volgen geloven dat alle eigenschappen aangeleerd zijn.
De overeenstemming op dit moment is een beetje een middenweg, sommige eigenschappen zijn
aangeleerd en sommige zijn aangeboren.
Vliegrichting van de vogels bepaalt hoe ze
waargenomen worden, als bedreiging of als
soortgenoot.
Hieruit kun je zien dat sommige
waarnemingsprincipes aangeboren (nature) zijn.
Een voorbeeld van aangeleerde waarneming is
objectpermanentie.
De aangeleerde principes hebben verschillende
zaken gemeen, zoals contrast, selectie en ordening.
Contrast
Een van de eerste dingen die mensen leren herkennen en waar te nemen zijn gezichten. Baby’s
zien geen details of kleur. Een gezicht is voor een baby niets meer dan een verzameling donkere
vlekken. Het zien van gezichten (pareidolie) is evolutionair gezien erg nuttig.
In de eerste instantie leren we dus waarnemen op basis van contrast. Lichte vs. Donkere
patronen.
fi
, Selectie
We kunnen niet alle informatie die binnenkomt verwerken, omdat onze hersenen dat niet aan
kunnen. Om deze reden selecteren onze hersenen prikkels. Het selecteren van welke prikkels wel
bewust waargenomen worden en welke niet hangt af van een aantal factoren:
- kenmerken van prikkels
- Kenmerken van de waarnemer
Kenmerken van prikkels,
Hebben te maken met eigenschappen van hetgene dat we waarnemen.
- Hoe groot is de prikkel
- Hoe intens is de prikkel
- Hoe groot is het contrast in de prikkel
Kenmerken van de waarnemer
Ook degene die observeert heeft bepaalde kenmerken die bepalen wat en hoe er wordt
waargenomen. Factoren die van invloed zijn op de waarnemer zijn o.a.
Persoonlijkheid:
Verschillende persoonlijkheden kunnen letterlijk andere dingen waarnemen.
Extraverte mensen zien andere dingen dan introverte mensen. Mensen die neurotisch
(stressgevoelig) zijn, zien meer bedreigende prikkels. Hoe je reageert op prikkels zegt iets over je
persoonlijkheid en ervaringen, en die zeggen weer iets over hoe je de wereld waarneemt.
Leerprocessen:
Vanaf onze geboorte leren we waarnemen en afhankelijk van wat we geleerd hebben kijken we
anders naar de wereld. Een chirurg kijkt anders naar een röntgenfoto dan een bouwvakker, omdat
de laatste niet geleerd heeft hoe hier naar te kijken etc.
Motivatie:
Onze motivatie stuurt ons om sommige prikkels meer op te merken dan anderen. Onze
waarneming wordt beïnvloed door verschillende kenmerken en hoe we deze interpreteren hangt
dus af van meerdere factoren.
Immanuel Kant (1724-1804) stelde dan ook dat er twee werelden zijn:
De noumenale wereld: de wereld zoals deze in werkelijkheid is, maar welke we dus niet kunnen
waarnemen omdat onze hersenen altijd een interpretatie geven van de wereld.
De fenomenale wereld: de wereld zoals deze in ons bewustzijn word waargenomen.
Makkelijk gezegd zou je dus kunnen stellen dat alles wat we waarnemen hersenprikkels zijn.
Organisatie
Om betekenis te geven aan de beelden en structuren die we zien, proberen we de informatie te
ordenen. We gebruiken verschillende methoden om beelden te organiseren, deze ordening is een
aangeleerd proces. Kleine kinderen kinderen ordenen nog niet goed, pas vanaf een jaar of vier.
Gestaltwetten:
Zijn wetmatigheden in patronen die illustreren hoe wij de waarneming ordenen. Er zijn
verschillende gestaltwetten te noemen:
- Wet van gelijkheid
- Wet van nabijheid
- Wet van goede voortgang (continuïteit)
- Wet van aanvulling (geslotenheid)
Wet van gel kheid:
De wet van gelijkheid zegt dat wij dingen die er hetzelfde uitzien ordenen. In
de afbeelding zien we daarom eerst horizontale witte en zwarte lijnen, ipv.
Verticale afwisselende lijnen.
Wet van nab heid:
De wet van nabijheid leert ons dat objecten die bij elkaar gegroepeerd zijn,
bij elkaar horen. De afbeelding laat allemaal bolletjes zien. Voor ons gevoel
horen de bolletjes links boven bij elkaar.
ijij
Psychologie wordt gede nieerd als: de wetenschap die het gedrag van individuen bestudeert.
Sociologie kijkt naar het gedrag van groepen mensen.
Sociale psychologie kijkt naar het gedrag van het individu in een groep.
Al deze termen vallen onder de noemer menswetenschappen.
Waarneming
Via onze zintuigen:
- horen, voelen, zien, ruiken en proeven, vormen wij een indruk van onze omgeving.
Via onze zintuigen nemen de we empirische (gebaseerd op de waarneming) werkelijkheid waar.
Perceptie (waarneming) is het proces waarbij de waarnemer prikkels (stimuli) vanuit de omgeving
selecteert, organiseert en interpreteert. Zodat er een betekenisvol beeld van de werkelijkheid
ontstaat.
Onze ogen nemen het beeld waar, en sturen dat beeld door naar onze hersenen. Onze hersenen
gaan daarna betekenis geven aan dat wat we zien. Onze hersenen gebruiken hiervoor
aangeleerde patronen en structuren.
Tabula Rasa
Binnen de psychologie zijn er twee stromingen,
- Nature
- Nurture
Wetenschappers die de nature theorie volgen geloven dat alle eigenschappen aangeboren zijn.
Wetenschappers die de nurture theorie volgen geloven dat alle eigenschappen aangeleerd zijn.
De overeenstemming op dit moment is een beetje een middenweg, sommige eigenschappen zijn
aangeleerd en sommige zijn aangeboren.
Vliegrichting van de vogels bepaalt hoe ze
waargenomen worden, als bedreiging of als
soortgenoot.
Hieruit kun je zien dat sommige
waarnemingsprincipes aangeboren (nature) zijn.
Een voorbeeld van aangeleerde waarneming is
objectpermanentie.
De aangeleerde principes hebben verschillende
zaken gemeen, zoals contrast, selectie en ordening.
Contrast
Een van de eerste dingen die mensen leren herkennen en waar te nemen zijn gezichten. Baby’s
zien geen details of kleur. Een gezicht is voor een baby niets meer dan een verzameling donkere
vlekken. Het zien van gezichten (pareidolie) is evolutionair gezien erg nuttig.
In de eerste instantie leren we dus waarnemen op basis van contrast. Lichte vs. Donkere
patronen.
fi
, Selectie
We kunnen niet alle informatie die binnenkomt verwerken, omdat onze hersenen dat niet aan
kunnen. Om deze reden selecteren onze hersenen prikkels. Het selecteren van welke prikkels wel
bewust waargenomen worden en welke niet hangt af van een aantal factoren:
- kenmerken van prikkels
- Kenmerken van de waarnemer
Kenmerken van prikkels,
Hebben te maken met eigenschappen van hetgene dat we waarnemen.
- Hoe groot is de prikkel
- Hoe intens is de prikkel
- Hoe groot is het contrast in de prikkel
Kenmerken van de waarnemer
Ook degene die observeert heeft bepaalde kenmerken die bepalen wat en hoe er wordt
waargenomen. Factoren die van invloed zijn op de waarnemer zijn o.a.
Persoonlijkheid:
Verschillende persoonlijkheden kunnen letterlijk andere dingen waarnemen.
Extraverte mensen zien andere dingen dan introverte mensen. Mensen die neurotisch
(stressgevoelig) zijn, zien meer bedreigende prikkels. Hoe je reageert op prikkels zegt iets over je
persoonlijkheid en ervaringen, en die zeggen weer iets over hoe je de wereld waarneemt.
Leerprocessen:
Vanaf onze geboorte leren we waarnemen en afhankelijk van wat we geleerd hebben kijken we
anders naar de wereld. Een chirurg kijkt anders naar een röntgenfoto dan een bouwvakker, omdat
de laatste niet geleerd heeft hoe hier naar te kijken etc.
Motivatie:
Onze motivatie stuurt ons om sommige prikkels meer op te merken dan anderen. Onze
waarneming wordt beïnvloed door verschillende kenmerken en hoe we deze interpreteren hangt
dus af van meerdere factoren.
Immanuel Kant (1724-1804) stelde dan ook dat er twee werelden zijn:
De noumenale wereld: de wereld zoals deze in werkelijkheid is, maar welke we dus niet kunnen
waarnemen omdat onze hersenen altijd een interpretatie geven van de wereld.
De fenomenale wereld: de wereld zoals deze in ons bewustzijn word waargenomen.
Makkelijk gezegd zou je dus kunnen stellen dat alles wat we waarnemen hersenprikkels zijn.
Organisatie
Om betekenis te geven aan de beelden en structuren die we zien, proberen we de informatie te
ordenen. We gebruiken verschillende methoden om beelden te organiseren, deze ordening is een
aangeleerd proces. Kleine kinderen kinderen ordenen nog niet goed, pas vanaf een jaar of vier.
Gestaltwetten:
Zijn wetmatigheden in patronen die illustreren hoe wij de waarneming ordenen. Er zijn
verschillende gestaltwetten te noemen:
- Wet van gelijkheid
- Wet van nabijheid
- Wet van goede voortgang (continuïteit)
- Wet van aanvulling (geslotenheid)
Wet van gel kheid:
De wet van gelijkheid zegt dat wij dingen die er hetzelfde uitzien ordenen. In
de afbeelding zien we daarom eerst horizontale witte en zwarte lijnen, ipv.
Verticale afwisselende lijnen.
Wet van nab heid:
De wet van nabijheid leert ons dat objecten die bij elkaar gegroepeerd zijn,
bij elkaar horen. De afbeelding laat allemaal bolletjes zien. Voor ons gevoel
horen de bolletjes links boven bij elkaar.
ijij
