Het draagkrachtbeginsel
Volgens dit beginsel wordt de IB van natuurlijke personen geheven naar ratio van
ieders financiële draagkracht. De draagkracht voor de IB wordt ook wel
omschreven als toename van koopkracht of toename van beschikkingsmacht om
goederen en diensten te verkrijgen. De belangrijkste maatstaf is het
inkomen.
In de IB wordt min of meer wel rekening gehouden met persoonlijke
factoren die bij de draagkrachtbeginsel wel van belang zouden kunnen
zijn.
Ook via de PGB van hoofdstuk 6 wordt betekenis toegekend aan persoonlijke
factoren die bij de bepaling van draagkracht van belang zijn zoals
alimentatieverplichtingen, uitgaven voor levensonderhoud van kinderen tot 21
jaar etc.
Het inkomen uit sparen en beleggen
De overheersende mening in de literatuur is dan ook dat de forfaitaire
vermogensrendementsheffing van box 3 een te grote inbreuk maakt op het
draagkrachtsbeginsel. Die inbreuk wordt niet alleen veroorzaakt door het
feit dat niet de werkelijk genoten inkomsten worden belast maar een
forfaitair bepaald inkomen. Verder is van belang dat box 3 niet negatief
kan zijn, zodat geen negatief rendement kan ontstaan en verrekening
van een verlies met een positief inkomen uit box 3 in een ander
kalenderjaar niet aan de orde kan komen. Met heffen naar draagkracht
is geen sprake. Omdat iemand met veel vermogen en een hogere
rendement dan 4% behaalt minder belasting betaalt dan iemand die
geen vermogen heeft en alleen maar arbeidsinkomen heeft.
Instrumentalisering van de IB
Een andere inbreuk op het draagkrachtbeginsel vormt de instrumentalisering van
de IB. De IB wordt niet alleen benut als financieringsbron van de
overheidsuitgaven, maar ook ingezet voor het bevorderen van economie,
werkgelegenheid en milieu.
Afwenteling
Afwenteling doet zich voor ten aanzien van de IB. vaak is de LB de boosdoener,
hoezeer deze belasting ook uit een oogpunt van invordering voor de fiscus
aantrekkelijk is. De LB is een belasting die, uitzonderingen daargelaten, wordt
geheven van werknemers. De werknemer is de belastingplichtige. De heffing
vindt plaats door inhouding op het loon. De LB en premieheffing hebben ertoe
geleid dat jarenlang in veel gevallen op nettobasis is onderhandeld tussen de
vertegenwoordigers van werkgevers en van werknemers. Daardoor zijn LB en
premies vaak in meerdere of mindere mate door de werknemers afgewenteld.
Ook dit is een inbreuk op het draagkrachtbeginsel.
Samenvatting
Samenvattend moet worden geconcludeerd dat de IB bedoeld is als
draagkrachtheffing bij uitstek, in zijn doelstellingen faalt.
Het begrip inkomen
De verbruikstheorie: inkomen is hetgeen consumptie kan worden aangewend
zonder het basisvermogen aan te tasten
De periodiciteitstheorie: inkomen is wat aan de genieter periodiek toevloeit
, De bronnentheorie: inkomen is al hetgeen uit een permanente bron van
inkomen vloeit.
De opbrengsttheorie: inkomen is al hetgeen door het deelnemen aan de
productie wordt genoten; en er is dus inkomen als er een economische activiteit
was.
Voor de aanwezigheid van een inkomensbron worden als eisen gesteld dat er
een deelneming moet zijn aan het economisch verkeer en voordeel moet
zijn beoogd of redelijkerwijs moet te zijn verwachten. De verkoop van
producten uit een volkstuintje (liefhebberij en geen voordeel te verwachten) en
de besparing die ontstaat wanneer een arts zijn eigen vrouw behandelt (geen
deelname economisch verkeer) zullen dus geen inkomen vormen.
Bronnen van materieel en formeel recht voor de IB
De Wet IB bevat in principe slechts materieel recht. Het formele recht,
geldende bij de heffing van de Rijksbelastingen is geregeld in de AWR.
Wat betreft de administratieve rechtspraak in belastingzaken vormt de AWR een
aanvulling op de AWB.
Toetsing nationale wet aan verdragen en Europees recht.
De rechter kan de belastingwet niet toetsen aan de grondwet. Dit
toetsingsverbod heeft echter uitsluitend betrekking op het toetsen van WIFZ als
bedoeld in artikel 81. Lagere regelgeving, zoals uitvoeringsbesluiten,
uitvoeringsbeschikkingen en besluiten kunnen door de rechter dus wel geheel of
gedeeltelijk onverbindend worden verklaard, overigens alleen voor het berechte
geval. Ook kan de nationale wetgeving door verdragen en Europees recht opzij
worden geschoven.
Binnenland en buitenlands belastingplicht
Wie in Nederland woont, wordt belast voor zijn inkomen waar ter wereld ook
verdiend of opgekomen (wereldinkomen). Dit is de zogenoemde binnenlandse
belastingplichte (Art.2.1 lid 1-a). Personen die niet in Nederland wonen,
worden in Nederland alleen in de belastingheffing betrokken ingeval zij uit
Nederland een of meer soorten inkosten genieten die een bepaalde
band met Nederland hebben.
Men denke bijvoorbeeld aan een vakantiehuis in Spanje van iemand die in
Nederland woont. De opbrengst behoort tot het in Nederland belaste
wereldinkomen, maar Spanje zal betrokkene als buitenlandse belastingplichtige
voor dezelfde opbrengsten in de heffing betrekken. Op grond van verdragen en
het Nederlandse BBVB zal er niet dubbel worden geheven.
Horizontale en verticale verliesverrekening.
Bij box 1 kan gedacht worden aan de situatie dat de belastingplichtige een
negatieve opbrengst uit eigen woning heeft, maar in hetzelfde jaar ook
inkomsten uit een dienstbetrekking geniet. Het saldo vormt in dat geval de
opbrengst van box 1. Dit heet ook wel horizontale verliesverrekening. Artikel
3.148 voorziet in een verrekening van een negatief inkomen in box 1 in enig jaar
met positief inkomen in die box in bepaalde andere jaren. Dit heet verticale
verliesverrekening, oftewel verliescompensatie.
IB is een aanslagbelasting
Is men IB verschuldigd en heeft de inspecteur geen uitnodiging tot het doen van
aangifte toegestuurd, dan met de betrokkene zelf desbetreffende kalenderjaar
een aanslag opleggen.
Volgens dit beginsel wordt de IB van natuurlijke personen geheven naar ratio van
ieders financiële draagkracht. De draagkracht voor de IB wordt ook wel
omschreven als toename van koopkracht of toename van beschikkingsmacht om
goederen en diensten te verkrijgen. De belangrijkste maatstaf is het
inkomen.
In de IB wordt min of meer wel rekening gehouden met persoonlijke
factoren die bij de draagkrachtbeginsel wel van belang zouden kunnen
zijn.
Ook via de PGB van hoofdstuk 6 wordt betekenis toegekend aan persoonlijke
factoren die bij de bepaling van draagkracht van belang zijn zoals
alimentatieverplichtingen, uitgaven voor levensonderhoud van kinderen tot 21
jaar etc.
Het inkomen uit sparen en beleggen
De overheersende mening in de literatuur is dan ook dat de forfaitaire
vermogensrendementsheffing van box 3 een te grote inbreuk maakt op het
draagkrachtsbeginsel. Die inbreuk wordt niet alleen veroorzaakt door het
feit dat niet de werkelijk genoten inkomsten worden belast maar een
forfaitair bepaald inkomen. Verder is van belang dat box 3 niet negatief
kan zijn, zodat geen negatief rendement kan ontstaan en verrekening
van een verlies met een positief inkomen uit box 3 in een ander
kalenderjaar niet aan de orde kan komen. Met heffen naar draagkracht
is geen sprake. Omdat iemand met veel vermogen en een hogere
rendement dan 4% behaalt minder belasting betaalt dan iemand die
geen vermogen heeft en alleen maar arbeidsinkomen heeft.
Instrumentalisering van de IB
Een andere inbreuk op het draagkrachtbeginsel vormt de instrumentalisering van
de IB. De IB wordt niet alleen benut als financieringsbron van de
overheidsuitgaven, maar ook ingezet voor het bevorderen van economie,
werkgelegenheid en milieu.
Afwenteling
Afwenteling doet zich voor ten aanzien van de IB. vaak is de LB de boosdoener,
hoezeer deze belasting ook uit een oogpunt van invordering voor de fiscus
aantrekkelijk is. De LB is een belasting die, uitzonderingen daargelaten, wordt
geheven van werknemers. De werknemer is de belastingplichtige. De heffing
vindt plaats door inhouding op het loon. De LB en premieheffing hebben ertoe
geleid dat jarenlang in veel gevallen op nettobasis is onderhandeld tussen de
vertegenwoordigers van werkgevers en van werknemers. Daardoor zijn LB en
premies vaak in meerdere of mindere mate door de werknemers afgewenteld.
Ook dit is een inbreuk op het draagkrachtbeginsel.
Samenvatting
Samenvattend moet worden geconcludeerd dat de IB bedoeld is als
draagkrachtheffing bij uitstek, in zijn doelstellingen faalt.
Het begrip inkomen
De verbruikstheorie: inkomen is hetgeen consumptie kan worden aangewend
zonder het basisvermogen aan te tasten
De periodiciteitstheorie: inkomen is wat aan de genieter periodiek toevloeit
, De bronnentheorie: inkomen is al hetgeen uit een permanente bron van
inkomen vloeit.
De opbrengsttheorie: inkomen is al hetgeen door het deelnemen aan de
productie wordt genoten; en er is dus inkomen als er een economische activiteit
was.
Voor de aanwezigheid van een inkomensbron worden als eisen gesteld dat er
een deelneming moet zijn aan het economisch verkeer en voordeel moet
zijn beoogd of redelijkerwijs moet te zijn verwachten. De verkoop van
producten uit een volkstuintje (liefhebberij en geen voordeel te verwachten) en
de besparing die ontstaat wanneer een arts zijn eigen vrouw behandelt (geen
deelname economisch verkeer) zullen dus geen inkomen vormen.
Bronnen van materieel en formeel recht voor de IB
De Wet IB bevat in principe slechts materieel recht. Het formele recht,
geldende bij de heffing van de Rijksbelastingen is geregeld in de AWR.
Wat betreft de administratieve rechtspraak in belastingzaken vormt de AWR een
aanvulling op de AWB.
Toetsing nationale wet aan verdragen en Europees recht.
De rechter kan de belastingwet niet toetsen aan de grondwet. Dit
toetsingsverbod heeft echter uitsluitend betrekking op het toetsen van WIFZ als
bedoeld in artikel 81. Lagere regelgeving, zoals uitvoeringsbesluiten,
uitvoeringsbeschikkingen en besluiten kunnen door de rechter dus wel geheel of
gedeeltelijk onverbindend worden verklaard, overigens alleen voor het berechte
geval. Ook kan de nationale wetgeving door verdragen en Europees recht opzij
worden geschoven.
Binnenland en buitenlands belastingplicht
Wie in Nederland woont, wordt belast voor zijn inkomen waar ter wereld ook
verdiend of opgekomen (wereldinkomen). Dit is de zogenoemde binnenlandse
belastingplichte (Art.2.1 lid 1-a). Personen die niet in Nederland wonen,
worden in Nederland alleen in de belastingheffing betrokken ingeval zij uit
Nederland een of meer soorten inkosten genieten die een bepaalde
band met Nederland hebben.
Men denke bijvoorbeeld aan een vakantiehuis in Spanje van iemand die in
Nederland woont. De opbrengst behoort tot het in Nederland belaste
wereldinkomen, maar Spanje zal betrokkene als buitenlandse belastingplichtige
voor dezelfde opbrengsten in de heffing betrekken. Op grond van verdragen en
het Nederlandse BBVB zal er niet dubbel worden geheven.
Horizontale en verticale verliesverrekening.
Bij box 1 kan gedacht worden aan de situatie dat de belastingplichtige een
negatieve opbrengst uit eigen woning heeft, maar in hetzelfde jaar ook
inkomsten uit een dienstbetrekking geniet. Het saldo vormt in dat geval de
opbrengst van box 1. Dit heet ook wel horizontale verliesverrekening. Artikel
3.148 voorziet in een verrekening van een negatief inkomen in box 1 in enig jaar
met positief inkomen in die box in bepaalde andere jaren. Dit heet verticale
verliesverrekening, oftewel verliescompensatie.
IB is een aanslagbelasting
Is men IB verschuldigd en heeft de inspecteur geen uitnodiging tot het doen van
aangifte toegestuurd, dan met de betrokkene zelf desbetreffende kalenderjaar
een aanslag opleggen.
