H1: BIOPSYCHOSOCIALE BENADERING VAN CHRONISCHE PIJN
DEFINITIE VAN PIJN
Pijn = een onplezierige, sensorische en emotionele ervaring die gepaard gaat met feitelijke of
mogelijke weefselbeschadiging of die beschreven wordt in termen van een dergelijke beschadiging
Volgende bijstellingen worden bij deze definitie bepaald:
- Pijn is altijd een persoonlijke ervaring die in verschillende mate beïnvloed wordt door
biologische, psychologische en sociale factoren
- Pijn en nociceptie zijn verschillende verschijnselen à pijn kan niet alleen worden afgeleid uit
activiteit in sensorische neuronen
- Door levenservaring leren individuen het concept van pijn
- Iemands verslag van een ervaring als pijn moet worden gerespecteerd (iedereen ervaart pijn
verschillend)
- Hoewel pijn gewoonlijk een adaptieve rol heeft, kan het nadelige effecten hebben op het
functioneren en het sociale en psychologische welzijn
- Verbale beschrijving is slechts een van de vele gedragingen om pijn te uiten
* Onvermogen om te communiceren neemt niet weg dat een mens of een dier pijn ervaart
DEFINITIE VAN CHRONISCHE PIJN
Pijn heeft in de eerste plaats een beschermende functie, maar soms loopt het fout en wordt pijn chronisch
Chronische pijn =
- Houdt langer dan 3 maanden aan of komt gedurende 3 maanden vaker voor
- Pijn wordt in verband gebracht met aanzienlijk emotioneel lijden (VB: angst, frustratie, boos,
depressief, …) en/of een aanzienlijke functionele disfunctie (VB: invloed op ADL en sociale
rollen)
- De symptomen zijn niet beter te verklaren door een andere diagnose
WAT VEROORZAAKT OVERMATIGE PIJN
- Overmatige pijn wordt veroorzaakt wanneer de zenuwen van het lichaam overgevoelig worden
- Overmatige pijn betekent dat de zenuwen te gevoelig zijn geworden en te gemakkelijk
geprikkeld worden
- Zenuw overgevoeligheid is iets fysieks, waarneembaar en meetbaar
- Na een blessure of ziekte, wil het lichaam het aangedane gebied beschermen om het
genezingsproces te bevorderen
* Daarvoor laat het lichaam chemische stoffen vrij die de zenuwen gevoeliger maken
* Hierdoor krijgen we eerder pijn à zorgt ervoor dat we extra voorzichtig zijn met het
aangedane lichaamsdeel
- De zenuw overgevoeligheid houdt in principe slecht een paar weken aan, en dan hoort deze
overgevoeligheid te verdwijnen
1
, - Hierbij kunnen enkele dingen mis gaan:
* De overgevoeligheid kan te lang aanhouden
* De overgevoeligheid kan zicht verspreiden naar andere delen van het lichaam
BIOMEDISCHE EN BIO-PSYCHO-SOCIALE BENADERING
BIOMEDISCH MODEL
- Ziekte wordt gereduceerd tot een probleem in biologische processen
- Gezondheid is een toestand die zich kenmerkt door een afwezigheid van ziekten of
aandoeningen
- Impliceert scheiding van lichaam en geest
- Ontstaan 16de-17de eeuw
- Negeert invloed van psychologische en sociale factoren op het ontstaan en onderhouden van
ziekte
- Stelt aandoening centraal en niet de patiënt
- Zorgde voor standaardisatie van diagnostische en therapeutische procedures
- Succesvol in de bestrijding van tal van infectieziekten, waar vaak een directe relatie is tussen
ziektebron en ziekte (VB: tuberculose)
BIO-PYSCHO-SOCIAAL MODEL
- Holistische visie
- Lichaam en geest onderheiden, maar niet scheiden
- Patiënt staat centraal
- Kwaliteit van leven gerelateerd aan gezondheid staat centraal
De drie componenten maken altijd onderdeel uit van het gezondheidsprobleem van de patiënt. Bij elke
patiënt kunnen deze factoren zich wel verschillend verhouden tegen over elkaar.
De bio-psycho-sociale benadering wordt doorgetrokken in verschillende andere modellen (VB: ICF-
model, pijnmodel van Loeser, …)
Chronische pijn vraagt een bio-psycho-sociale aanpak. Deze benadering start bij de intake, het
opstellen van je behandelplan en de uiteindelijke behandeling.
2
, Om je bio-psycho-sociale evaluatie van een patiënt met chronische pijnklachten te structureren kan je
gebruik maken van het PSCEBSM model.
- Het dominante pijnmechanisme identificeren: neuropatisch, nociceptief of nociplastisch
- Bio-psycho-sociale factoren in kaart brengen die bijdragen tot de patiënt zijn/haar pijnklachten
- Motivatie van de patiënt bepalen
→ Deze factoren zijn belangrijk om de persoonlijke aanpak bij een specifieke patiënt te bepalen
PSDEBSM MODEL
1. Pain
- Onderscheid maken tussen de 3 grote pijn types: nociceptieve, neuropatische en centrale
sensitisatie pijn
- Om het predominante type te bepalen, worden twee stappen genomen:
1. STAP 1: Uitsluiten van predominant neuropatische pijn
§ Zijn er aanwijzingen voor een ziekteproces of letsel die het somatosensorische
systeem aantast? (VB: schade door operatie, trauma, diabetes, MS, …)
§ Is de pijnverdeling neuroanatomisch logisch?
§ Zijn de kenmerken (tekenen en symptomen) typisch voor NP? (VB: brandend,
schietend, elektrische schokken, spontane pijn, …)
2. STAP 2: Differentiatie tussen nociceptieve en centrale sensitisatie pijn
§ De pijn is waarschijnlijk afkomstig van CS als de waargenomen pijn en disfunctie
niet proportioneel zijn tot de aard van het letsel of de pathologie
§ EN voldoet aan één van de volgende criteria
• Disproportionele pijn: is de pijn in verhouding met de weefselschade
• Diffuse pijnverdeling
o Nociceptieve pijn heeft een logische pijndistributie, in de regio
van de (potentiële weefselschade)
o Bij CS is er geen logische verklaring voor de lokalisatie van de
pijn
• Overgevoeligheid aan niet-mechanische stimuli
- De volgende stap is om in kaart te brengen welke factoren een rol spelen bij het in stand houden
van de pijn van de patiënt
2. Somatic and medical factors
- Een grondige medische evaluatie en klinisch onderzoek bij een persoon met chronische
pijnklachten is altijd belangrijk om onderliggende medische oorzaken uit te sluiten
- Het is een vorm van geruststelling en signaal naar de patiënt dat zijn/haar klachten serieus
genomen worden
- Maar vergeet niet dat niet elke bevinding tijdens het klinisch onderzoek iets betekend
- Somatische en medische factoren die aanwezig kunnen zijn:
* Andere ziekten die CS kunnen beïnvloeden
* Niet gebruiken of verkeerd gebruiken van lichaamsdelen
* Veranderde bewegingspatronen en oefencapaciteit
* Kracht en spier spanning/tonus tijdens beweging
3
DEFINITIE VAN PIJN
Pijn = een onplezierige, sensorische en emotionele ervaring die gepaard gaat met feitelijke of
mogelijke weefselbeschadiging of die beschreven wordt in termen van een dergelijke beschadiging
Volgende bijstellingen worden bij deze definitie bepaald:
- Pijn is altijd een persoonlijke ervaring die in verschillende mate beïnvloed wordt door
biologische, psychologische en sociale factoren
- Pijn en nociceptie zijn verschillende verschijnselen à pijn kan niet alleen worden afgeleid uit
activiteit in sensorische neuronen
- Door levenservaring leren individuen het concept van pijn
- Iemands verslag van een ervaring als pijn moet worden gerespecteerd (iedereen ervaart pijn
verschillend)
- Hoewel pijn gewoonlijk een adaptieve rol heeft, kan het nadelige effecten hebben op het
functioneren en het sociale en psychologische welzijn
- Verbale beschrijving is slechts een van de vele gedragingen om pijn te uiten
* Onvermogen om te communiceren neemt niet weg dat een mens of een dier pijn ervaart
DEFINITIE VAN CHRONISCHE PIJN
Pijn heeft in de eerste plaats een beschermende functie, maar soms loopt het fout en wordt pijn chronisch
Chronische pijn =
- Houdt langer dan 3 maanden aan of komt gedurende 3 maanden vaker voor
- Pijn wordt in verband gebracht met aanzienlijk emotioneel lijden (VB: angst, frustratie, boos,
depressief, …) en/of een aanzienlijke functionele disfunctie (VB: invloed op ADL en sociale
rollen)
- De symptomen zijn niet beter te verklaren door een andere diagnose
WAT VEROORZAAKT OVERMATIGE PIJN
- Overmatige pijn wordt veroorzaakt wanneer de zenuwen van het lichaam overgevoelig worden
- Overmatige pijn betekent dat de zenuwen te gevoelig zijn geworden en te gemakkelijk
geprikkeld worden
- Zenuw overgevoeligheid is iets fysieks, waarneembaar en meetbaar
- Na een blessure of ziekte, wil het lichaam het aangedane gebied beschermen om het
genezingsproces te bevorderen
* Daarvoor laat het lichaam chemische stoffen vrij die de zenuwen gevoeliger maken
* Hierdoor krijgen we eerder pijn à zorgt ervoor dat we extra voorzichtig zijn met het
aangedane lichaamsdeel
- De zenuw overgevoeligheid houdt in principe slecht een paar weken aan, en dan hoort deze
overgevoeligheid te verdwijnen
1
, - Hierbij kunnen enkele dingen mis gaan:
* De overgevoeligheid kan te lang aanhouden
* De overgevoeligheid kan zicht verspreiden naar andere delen van het lichaam
BIOMEDISCHE EN BIO-PSYCHO-SOCIALE BENADERING
BIOMEDISCH MODEL
- Ziekte wordt gereduceerd tot een probleem in biologische processen
- Gezondheid is een toestand die zich kenmerkt door een afwezigheid van ziekten of
aandoeningen
- Impliceert scheiding van lichaam en geest
- Ontstaan 16de-17de eeuw
- Negeert invloed van psychologische en sociale factoren op het ontstaan en onderhouden van
ziekte
- Stelt aandoening centraal en niet de patiënt
- Zorgde voor standaardisatie van diagnostische en therapeutische procedures
- Succesvol in de bestrijding van tal van infectieziekten, waar vaak een directe relatie is tussen
ziektebron en ziekte (VB: tuberculose)
BIO-PYSCHO-SOCIAAL MODEL
- Holistische visie
- Lichaam en geest onderheiden, maar niet scheiden
- Patiënt staat centraal
- Kwaliteit van leven gerelateerd aan gezondheid staat centraal
De drie componenten maken altijd onderdeel uit van het gezondheidsprobleem van de patiënt. Bij elke
patiënt kunnen deze factoren zich wel verschillend verhouden tegen over elkaar.
De bio-psycho-sociale benadering wordt doorgetrokken in verschillende andere modellen (VB: ICF-
model, pijnmodel van Loeser, …)
Chronische pijn vraagt een bio-psycho-sociale aanpak. Deze benadering start bij de intake, het
opstellen van je behandelplan en de uiteindelijke behandeling.
2
, Om je bio-psycho-sociale evaluatie van een patiënt met chronische pijnklachten te structureren kan je
gebruik maken van het PSCEBSM model.
- Het dominante pijnmechanisme identificeren: neuropatisch, nociceptief of nociplastisch
- Bio-psycho-sociale factoren in kaart brengen die bijdragen tot de patiënt zijn/haar pijnklachten
- Motivatie van de patiënt bepalen
→ Deze factoren zijn belangrijk om de persoonlijke aanpak bij een specifieke patiënt te bepalen
PSDEBSM MODEL
1. Pain
- Onderscheid maken tussen de 3 grote pijn types: nociceptieve, neuropatische en centrale
sensitisatie pijn
- Om het predominante type te bepalen, worden twee stappen genomen:
1. STAP 1: Uitsluiten van predominant neuropatische pijn
§ Zijn er aanwijzingen voor een ziekteproces of letsel die het somatosensorische
systeem aantast? (VB: schade door operatie, trauma, diabetes, MS, …)
§ Is de pijnverdeling neuroanatomisch logisch?
§ Zijn de kenmerken (tekenen en symptomen) typisch voor NP? (VB: brandend,
schietend, elektrische schokken, spontane pijn, …)
2. STAP 2: Differentiatie tussen nociceptieve en centrale sensitisatie pijn
§ De pijn is waarschijnlijk afkomstig van CS als de waargenomen pijn en disfunctie
niet proportioneel zijn tot de aard van het letsel of de pathologie
§ EN voldoet aan één van de volgende criteria
• Disproportionele pijn: is de pijn in verhouding met de weefselschade
• Diffuse pijnverdeling
o Nociceptieve pijn heeft een logische pijndistributie, in de regio
van de (potentiële weefselschade)
o Bij CS is er geen logische verklaring voor de lokalisatie van de
pijn
• Overgevoeligheid aan niet-mechanische stimuli
- De volgende stap is om in kaart te brengen welke factoren een rol spelen bij het in stand houden
van de pijn van de patiënt
2. Somatic and medical factors
- Een grondige medische evaluatie en klinisch onderzoek bij een persoon met chronische
pijnklachten is altijd belangrijk om onderliggende medische oorzaken uit te sluiten
- Het is een vorm van geruststelling en signaal naar de patiënt dat zijn/haar klachten serieus
genomen worden
- Maar vergeet niet dat niet elke bevinding tijdens het klinisch onderzoek iets betekend
- Somatische en medische factoren die aanwezig kunnen zijn:
* Andere ziekten die CS kunnen beïnvloeden
* Niet gebruiken of verkeerd gebruiken van lichaamsdelen
* Veranderde bewegingspatronen en oefencapaciteit
* Kracht en spier spanning/tonus tijdens beweging
3
