zelfstudiepakket 1&2 samenvatting

Mens en maatschappij

- Relatieve ligging
o Natuurkundige ligging: verwijzend naar natuurkundige elementen. (uitzicht)
o Administratieve ligging: verwijzend naar administratieve grenzen. (op de kaart)
o Staatkundige ligging: verwijzend naar staats- of gewestgrenzen.
o Politieke ligging: verwijzend naar politieke blokken.
o Met behulp van (wind)richtingen.
 Ten noorden, zuiden, westen, oosten,…
- Absolute ligging (coördinaten)

= van een plaats wordt aangegeven door de sterrenkundige ligging.

o Meridianen of lengtecirkels of middagcirkels.
 Halve cirkels die noord- en zuidpool verbinden
 Raken elkaar in de polen
 Alle meridianen zijn even lang
o Parallellen of breedtecirkels
 Volledige cirkels met middelpunt op aardas
 Evenwijdig aan elkaar
 De breedtecirkels zijn stelstelmatig korter naar de polen toen.
o De meridiaan van Greenwich (nulmeridiaan)
 Loopt van de noordpool en snijdt daarbij het dorpje Greenwich, nabij
Londen.
 Verdeelt de aarde in oostelijk en westelijk halfrond
o De evenaar (nulparallel)
 Is de langste breedtecirkel
 Het evenaarsvlak verdeelt de wereldbol in twee gelijke delen: het noordelijk
en het zuidelijk halfrond
- Faciliteitengemeente
o Een aantal gemeenten in ons land hebben een bijzonder taalstatuut. Dit zijn
gemeenten die tot Vlaanderen behoren, maar waar Franstalige inwoners in hun
eigen taal een beroep kunnen doen op de overheidsdiensten.
o Deze faciliteiten gelden echter enkel voor de bestuurden, niet voor de bestuurders.
o Al zijn er regelmatig problemen hierdoor en hierrond dat men er toch in gelukt is
door overleg en respect voor elkaars eigenheid te komen tot een federale staat
structuur.
- NGI = is steeds de officiële Belgische karteringsdienst geweest.
o Het NGI verzorgt niet enkel de uitgave van de zelf getekende en gedrukte kaarten.
- Belangrijke topografische kaarten
o 1:250000 : topografische werkelijkheid (vegetatie, hydrografie, verkeersnet,…)
o 1:100000: ideale streek kaart
o 1:50000: iets minder gedetailleerd ; geeft overzichtelijk beeld van het landschap;
gebruikt bij landschapsstudies, structuurplanning, maar ook krijgsmacht.
o 1:25000: inventaris van het landschap; gebruikt voor creatieve doeleinden, voor
militair gebruik en door leerkrachten.

, o 1:20000: inventaris van het landschap. Gebruikt voor creatieve doeleinden, voor
militair gebruiken door leerkrachten.
- Topografische kaart of stafkaart is eigenlijk niet anders dan een getekend portret van een
stukje aardoppervlak. De kaart kan het landschap zo nauwkeurig mogelijk te weerspiegelen,
loodrecht vanuit de lucht gezien.
- Topografische kaart is een op schaal gebrachte weergave van de werkelijkheid; een
veralgemening van de werkelijkheid; een metrisch correct instrument; een classificatie van
geografische; een selectie van gegevens; een symbolische weergave; een medium voor
onderzoek; geschikt om analyses op uit te voeren.
- De onderverdeling van de topografische kaart
o De planimetrie
 Puntvormige elementen
 Lijnvormige elementen
 Oppervlakte-elementen
o De orografie = de cartografische weergave van de hoogtelijnen
 Absolute hoogte door hoogtelijnen en hoogtecijfers aangegeven
 Hoogtelijnen zijn isolijnen die alle punten met gelijke hoogte boven het
referentieoppervlak verbinden.
 Het referentievlak of nulvlak voor de hoogtemeting in België is de
gemiddelde laagwaterstand bij springtij in Oostende.
 Gelijkhoogteverschil/ equidistantie = de verticale stand tussen twee
opeenvolgende hoogtelijnen
 Hoogtelijnen: de bovenkant van de laagste hoogte wijst altijd in de richting
van de onderkant van de hoogste hoogte. (kopje -kontje -regel)
o Het kaartschrift
 De toponiemen zijn namen van alles wat in werkelijkheid een
plaatsbeschrijvende naam heeft zoals dorpen, wijken, rivieren,…
 De toponiemen helpen bij het te velde lokaliseren van bepaalde – en
terreinobjecten.
o De schaal
 Hoe kleiner het getal achter het deelteken, hoe meer detail er op de kaart
terug te vinden is.
- Oriënteren = het zoeken van een richting
- Methodes
o Landschapselementen
o Kompas
o Zon = op in het oosten; ’s middags in het zuiden ; weg in het westen ; nooit in het
noorden
o Uurwerk = kleine wijzer wijst naar de zon, neemt het midden van de kleine wijzer en
de nummer 1
o Poolster = noorden
- Indeling landschappen
o Landelijke cultuurlandschappen: landschap met overwegend menselijke elementen,
maar waar nog plaats is voor natuurelementen.
o Stedelijke cultuurlandschappen: landschap met dichte menselijke aanwezigheid
o Industriële cultuurlandschappen: landschap waar de menselijke invloed zich vooral
uit in industriële activiteit.