samenvatting mens en maatschappij

Periode: Oertijd (… - 5000 v.Chr.)

- Paleolithicum/oude steentijd
- Mesolithicum/midden steentijd
- Één menssoort: homo sapiens
 Situering in de tijd: Beschikt niet over geschreven bronnen
 Situering in de ruimte: Pangea = alles wat land was nog aan elkaar
 Kenmerken:
o Mensen leven van jacht, visvangst, vruchtenpluk (hond eerste tamme dier)
o De eerste mensen zijn consumenten
o Uitvinding: het vuur (warmte, licht, bereiding eten)
o Werktuig en wapens: silex/vuursteen (later ivoor, been, hoorn)
 Godsdienst
o Godsdienst: doden werden met zorg en volgens rituelen begraven
o Vruchtbaarheidsbeeldjes
 Kunst
o Grotschilderingen

Periode: nederzettingentijd (5000-1200v.Chr.)

- Agrarische revolutie/neolithicum/nieuwe steentijd/grote revolutie
 Situering in de tijd:
o Omschakeling levenswijze van de mens => stroomversnelling
o Nieuwe fauna (herten) + flora (beuken)
o Ontstaan landbouw
o Ontstaan veeteelt
o Mens wordt sedentair
o Nieuwe manier van steenbewerking (slijpen en polijsten)
 Situering in de ruimte
o Midden – oosten
o Onze gewesten
 Nieuwe steentijd
 Bandkeramiekers: eerste boeren + maakten potten met afgeronde
bodem en versierd met typisch bandmotief.
 megalietenbouwers: eerste monumentale bouwkunst in het Westen
 de tijd van het metaal
 klokbekervolk  koper: verspreiden van kennis en cultuur + in
graven lagen altijd mooi versierde klokbeker en koperen dolk.
 bronstijd: koper was te zacht metaalsoort  brons ingevoerd
(gevolgen voor economie)
 Urnenveldlieden: cremeerden hun doden en begroeven de resten in
grote urnen. Zo ontstonden grote uitgestrekte begraafplaatsen. De
urnenveldlieden waren meesters in het bewerken van en de handel
in brons
 IJzertijd: begon de opgang van de Kelten.
 Hallstatt-krijgers: Rond 1500 v.Chr smeden het eerste ijzer bewerken
 De Scyten, een nomadenvolk, aan de Zwarte Zee. Deze
paardenmensen joegen een aantal volkeren waaronder ook de
Keltische stammen naar het zuiden en het westen. De Kelten erfden

, van de Scyten het paard als rijdier, de vierwielige wagen en de kennis
van het ijzer.
 Het geheim van de rijkdom was zout en drukke handel. Zout was erg
kostbaar en werd op grote schaal verhandeld, samen met ijzeren
voorwerpen.
 La tène-kultuur: De kelten beschikten over betere wapens dan
naburige volkeren
 De kelten zelf hebben ons geen schriftelijke bronnen nagelaten. Veel
van wat we van dit volk weten werd ons via de geschriften van de
grieken en romeinen nagelaten. Deze geschriften moeten dan ook
zeer kritisch bekeken worden.
 Caesar
o 6de eeuw v.Chr palmen de Keltische krijgers onze gewesten en Frankrijk in. Tot op
heden spreken nog veel mensen uit Wales en Bretagne nog Gaëlle of Keltisch.
o Belgae een verzamelnaam van volksstammen die in het westen overwegend uit
Kelten, in het oosten vooral uit Germanen bestonden.
o Verovering van Gallië begon: Caesar versloeg hen. De verdeeldheid onder de
stammen vergemakkelijkte de verdere onderwerping van ons gebied. Sloegen de
Galliërs onder het bevel van Vercingetorix de handen in elkaar om tegen de
romeinen in opstand te komen.
o Boek Over de Gallische oorlog
 Kenmerken:
o Uitvinding: de ploeg = in de plaats van schoffel en graafstok.
 Economie: Men paste het principe van ruilhandel toe
 Politiek:
o Maatschappij geraakte meer georganiseerd.
o De dorpsgemeenschappen stonden onder leiding van een dorpshoofd, dat
beslissingen neemt en rechter is bij geschillen.
o Er ontstond arbeidsverdeling en specialisatie: zo zijn er ambachtslui,
medicijnmannen, landbouwers, veetelers.
 Godsdienst
o belangrijk was de zorg voor de doden.
o Doden begraven onder grafheuvels of tumuli.
o Ook de megalietbouw getuigt van zorg voor de doden.
 Kunst
o de mens had meer vrije tijd en kon dus ook mooiere werktuigen, sieraden en
versierde potten maken.
o In deze periode ontstond ook het schrift.
 Schrift
o Rond 3800 v. Chr. werden bij de Soemeriërs de eerste geschriften of kleitabletten
gevonden (pictogrammen).