1V: ANATOMIE
THERMOREGULATIE
• Mens is warmbloedig (homeotherm)
– Gevolg:
Gemiddelde lichaamstemperatuur (37°C) op peil houden
Zelfs in (extreem) wisselende omgevingstemperatuur
– Reden:
Enzymen slechts werkzaam tussen bepaalde temperaturen
o Temperatuur < 32°C geeft (dodelijke) hartritmestoornissen (beademing en
hartmassage en warmteinfusen)
o Temperatuur > 40°C verhoogt kans op epileptisch insult (koortsstuipen)
(afkoelen -> blootje leggen en ice packs oksels, liezen)
o Temperatuur > 42°C potentieel irreversibele hersenschade (super veel ijs
leggen over heel zijn lichaam)
• Systeem voor handhaving en regulering = thermoregulatie
Warmte Warmte
productie afgifte
LICHAAMSTEMPERATUUR
– Gemiddeld rond 36,8°C
– Armen en benen minder warm 20-30 graden
– Niet overal even warm
Omgevingstemperatuur 20°C:
o Extremiteiten kouder (+/- 28°C)
o Lever warmer (39°C) (groter metabolisme)
Hogere omgevingstemperatuur of serieuze fysieke inspanning doet temperatuur
stijgen
,KERNTEMPERATUUR
– Centraal gelegen deel (lichaamskern)
Vrij constante temperatuur = kerntemperatuur
De “echte” lichaamstemperatuur
Biochemische processen werken hierbij optimaal
Individueel afhankelijk ≈36,8°C
Ivasiever -> inwendig temperatuur meten (blaassonde)
WARMTEPRODUCTIE
– Op celniveau
Deel warmte vastgelegd als adenosinetrifosfaat (ATP)-> energieleveracier – rest
moet weg
Hoe hoger celmetabolisme – hoe meer Energie
o Vb.: lever permanent hoog celmetabolisme
Warmte moet weg – anders oververhitting en orgaan- of systeemschade… Maar
hoe?
MECHANISMEN VAN WARMTEOVERDRACHT
– Wegvoeren warmte of warmteafgifte kan via vier fysische processen:
Straling
o Afgifte van warmte aan koudere omgeving
In koudere omgeving kan lichaam +/- 60% warmte
wegstralen
Omgekeerd zal lichaam warmte opnemen bij hogere
omgevingstemperaturen
Effectieve methode
Geleiding
• Directe overdracht van energie door rechtstreeks fysiek contact
• Contact met koud object – warmte afgeven
• Weinig effectieve methode
• Lichaamstemperatuur omhoog of omlaag halen ->
koude/warme bron maximaliseren (over heel lichaam
warmte of kou voelen) (rescueblanket ->
aluminiumdeken)
, Convectie
o Luchtstroming
• Luchtstroming over lichaam neemt warmte mee
• Koudere nieuwe lucht warmt op tegen lichaam en stijgt
• Warme lucht stijgt en voert af
Verdamping
• Kost veel energie (580 cal)
• Effectiviteit ifv relatieve luchtvochtigheid (omgeving)
• Hoe hoger de luchtvochtigheid – hoe verzadigder de lucht
al is met vocht
• Verdamping van vocht – koelend effect op plaats verdamping
o 2 manieren
• Perspiratio sensibilis = verdamping zweet huidoppervlak (lokale
afkoeling)
• Perspiratio insensibilis = verdamping via longen (versnelling
ademhaling -> zo warmte afgeven veel energie)
REGULATIE
– Evenwicht tussen:
Warmteverlies
Warmteproductie / warmtewinst
– Eén coördinatiecentrum voor thermoregulatie nodig:
Centrum voor warmteverlies en warmteproductie in de hypothalamus (grote
hersenen)
-> belangrijke functie thermoregulatie!
– Hypothalamus
Centrale thermosensoren
o Temperatuurgevoelige sensoren
» Bieden centrale zenuwstelsel info over de kerntemperatuur
lichaam
THERMOREGULATIE
• Mens is warmbloedig (homeotherm)
– Gevolg:
Gemiddelde lichaamstemperatuur (37°C) op peil houden
Zelfs in (extreem) wisselende omgevingstemperatuur
– Reden:
Enzymen slechts werkzaam tussen bepaalde temperaturen
o Temperatuur < 32°C geeft (dodelijke) hartritmestoornissen (beademing en
hartmassage en warmteinfusen)
o Temperatuur > 40°C verhoogt kans op epileptisch insult (koortsstuipen)
(afkoelen -> blootje leggen en ice packs oksels, liezen)
o Temperatuur > 42°C potentieel irreversibele hersenschade (super veel ijs
leggen over heel zijn lichaam)
• Systeem voor handhaving en regulering = thermoregulatie
Warmte Warmte
productie afgifte
LICHAAMSTEMPERATUUR
– Gemiddeld rond 36,8°C
– Armen en benen minder warm 20-30 graden
– Niet overal even warm
Omgevingstemperatuur 20°C:
o Extremiteiten kouder (+/- 28°C)
o Lever warmer (39°C) (groter metabolisme)
Hogere omgevingstemperatuur of serieuze fysieke inspanning doet temperatuur
stijgen
,KERNTEMPERATUUR
– Centraal gelegen deel (lichaamskern)
Vrij constante temperatuur = kerntemperatuur
De “echte” lichaamstemperatuur
Biochemische processen werken hierbij optimaal
Individueel afhankelijk ≈36,8°C
Ivasiever -> inwendig temperatuur meten (blaassonde)
WARMTEPRODUCTIE
– Op celniveau
Deel warmte vastgelegd als adenosinetrifosfaat (ATP)-> energieleveracier – rest
moet weg
Hoe hoger celmetabolisme – hoe meer Energie
o Vb.: lever permanent hoog celmetabolisme
Warmte moet weg – anders oververhitting en orgaan- of systeemschade… Maar
hoe?
MECHANISMEN VAN WARMTEOVERDRACHT
– Wegvoeren warmte of warmteafgifte kan via vier fysische processen:
Straling
o Afgifte van warmte aan koudere omgeving
In koudere omgeving kan lichaam +/- 60% warmte
wegstralen
Omgekeerd zal lichaam warmte opnemen bij hogere
omgevingstemperaturen
Effectieve methode
Geleiding
• Directe overdracht van energie door rechtstreeks fysiek contact
• Contact met koud object – warmte afgeven
• Weinig effectieve methode
• Lichaamstemperatuur omhoog of omlaag halen ->
koude/warme bron maximaliseren (over heel lichaam
warmte of kou voelen) (rescueblanket ->
aluminiumdeken)
, Convectie
o Luchtstroming
• Luchtstroming over lichaam neemt warmte mee
• Koudere nieuwe lucht warmt op tegen lichaam en stijgt
• Warme lucht stijgt en voert af
Verdamping
• Kost veel energie (580 cal)
• Effectiviteit ifv relatieve luchtvochtigheid (omgeving)
• Hoe hoger de luchtvochtigheid – hoe verzadigder de lucht
al is met vocht
• Verdamping van vocht – koelend effect op plaats verdamping
o 2 manieren
• Perspiratio sensibilis = verdamping zweet huidoppervlak (lokale
afkoeling)
• Perspiratio insensibilis = verdamping via longen (versnelling
ademhaling -> zo warmte afgeven veel energie)
REGULATIE
– Evenwicht tussen:
Warmteverlies
Warmteproductie / warmtewinst
– Eén coördinatiecentrum voor thermoregulatie nodig:
Centrum voor warmteverlies en warmteproductie in de hypothalamus (grote
hersenen)
-> belangrijke functie thermoregulatie!
– Hypothalamus
Centrale thermosensoren
o Temperatuurgevoelige sensoren
» Bieden centrale zenuwstelsel info over de kerntemperatuur
lichaam
