Samenvatting - Justitiële interventies
Hoofdstuk 1 - Wat zijn de algemene aspecten van justitiële
interventies?
Welke drie factoren spelen een rol bij het ontbreken van effectiviteit van
justitiële interventies?
3 factoren die meespelen in evenwicht tussen creatieve ideeën, de daden en het bewijs
- Gebrek aan kennis bij breder publiek: bepaalde activiteiten geen preventieve werking maar
toch uitgevoerd wetenschappelijke kennis moet worden betrokken
- Ongeremde creativiteit: veel creatieve ideeën maar niet altijd effectief
Project van Halt goed uitgedacht maar geen criminologische begeleiding en
doelgroep onduidelijk dus niet effectief
- Groepsdruk: bestaande interventie met groepsdruk doorgezet zonder effectiviteit
Glenn Mills: harde groepsaanpak met idee dat jongeren hier weerbaar voor worden
Harde aanpak zorgt niet voor effectieve justitiële interventie
Welke beginselen zorgen voor effectiviteit van justitiële interventies?
Behoeftebeginsel: aandacht voor individu, zijn persoonlijke behoeften, beperkingen, mogelijkheden
en zijn omgeving positief effect
Responsiviteitsbeginsel: feitelijke aanpak in praktijk onderzocht worden past aanpak bij jongere?
- Kwantitatieve- en kwalitatieve onderzoeken als onderzoeksmethoden
Welke rol speelt wetenschappelijke kennis in de effectiviteit van justitiële
interventies?
Politici en beleidsmaker: streven naar veiligheidsbeleid met betrekking tot jonge daders om de
'pakkans' te verhogen gericht om te 'scoren'
- Nadelig voor bewijs effectiviteit en conclusies
Behoefte aan verantwoording van het beleid is gegroeid
- Voordelig als instrumentele vulling
- Nadelig door gevolg van risicojustitie: klassieke strafrechtelijke beginselen als schuld,
persoonlijke verantwoordelijkheid en beschermingsgedachtige worden ondergeschikt aan de
risicovermijding en efficiënte sociale controle
Ontwikkeling en toepassing van risicotaxatie-instrumenten spelen daarbij rol
Risicodenken: maatregel wordt toegepast op te verwachten gedrag en niet op gepleegde
delict
Wetenschappelijke kennis zorgt voor sociale veiligheid rapport van het Sociaal en Cultureel
Planbureau (SCP) heeft aantal beleidsuitgangspunten:
- Pakkans wordt verhoogd indien politie zich concentreert op bepaalde plek en tijd om
verdachten uit de roulatie te halen.
- Sneller straffen zorgt niet voor vermindering van recidive
- Meer vrijheidsbeneming draagt niet bij aan het terugdringen van recidive na vrijlating
- Korte vrijheidsstraffen zijn kenmerkend voor het jeugdstrafrecht, maar niet effectief
,Hoofdstuk 2- Welke verschillende organisaties zijn betrokken in de
jeugdstrafrechtketen?
Jeugdstrafketen: verschillende organisaties (instanties) die met elkaar samenwerken met elk eigen
aandeel en functie
- Jongere pleeft strafbaar feit komt in aanraking met keten
Wat betekent de ketensamenwerking?
Strafrechtketen: verschillende organisaties werken als ketenpartners samen in strafrechtelijk kader
om jeugdcriminaliteit en begeleiding van jongeren aan te pakken 3 vormen:
1. ZSM-overleg op ZSM-locatie op het politiebureau
- ZSM-werkwijze: snelle en effectieve manier waarop veelvoorkomende criminaliteit wordt
afgedaan
- Iedere ketenpartner heeft eigen wettelijke taak
Politie meldt verdachten aan op ZSM-locatie die zijn aangehouden of verdacht zijn
Ketenpartners leveren info aan OvJ neemt beslissing over afdoening of
vervolgstappen
2. Justitieel Casus Overleg Jeugd (JCO): overleg wat kan worden ingepland indien nog geen
vervolgstappen kunnen worden genomen meer tijd om info te verzamelen tijdens
nader onderzoek van politie of RdvK
- Aanvulling of verdieping van ZSM-overleg
3. Veiligheidshuis: gericht op complexe zaken
- Tijdens het ZSM-overleg nagegaan of verdachte bekend is bij Veiligheidshuis evt
afspraken nageleefd tijdens ZSM
Welke functie hebben de verschillende ketenpartners in het
jeugdstrafrechtketen?
De politie
2 belangrijke momenten in contact met wijkagent of jeugdrechercheur
1. Moment van aanraking met politie door zichtbaar gedrag naar buiten toe vertonen
- Belangrijke taken politie: signaleren van problemen en doorverwijzen naar de juiste
begeleiding
Categorisatie: hinderlijk, overlast gevend of crimineel
2. Moment van aanraking met politie door het plegen van 1 of meerdere strafbare feiten
- Bij misdrijf PVM opgemaakt: bevat noodzakelijke info voor ketenproces
- Landelijke Instrumentarium Jeugd (LIJ): inschatting van recidive maken aanpak kiezen die
recidive voorkomt en risico verkleint
Hoog of midden risico?: aangemeld bij RdvK die strafonderzoek begint
De Raad voor de Kinderbescherming
RdvK: bescherming en straf staan centraal in het jeugdstrafrechtkader advies speelt grote rol
- Wettelijke adviestaak aan OvJ, RC, Raadkamer en kinderrechter
- Casusregisseur: houdt toezicht op het gehele proces en uitvoering van de keten
- Besluit om te dagvaarden? raadsonderzoek die strafonderzoek uitvoert
- Besluit voor civielrechtelijk proces? onderzoek van kinderbeschermingsmaatregel
,Het openbaar ministerie
In elk arrondissement OvJ met verantwoordelijkheid voor jeugdstrafrecht
- Aan hand van PVM: sprake van strafbaar feit en is dit bewezen/wettig?
- OvJ bepaalt uiteindelijk afdoening van de zaak
- Inverzekeringstelling: bepalen of jongere wordt voorgeleid aan RC
- Geadviseerd door RdvK onderbouwd de strafeis
De jeugdreclassering
Sinds 2015: gemeenten verantwoordelijk voor uitvoering jeugdzorg en jeugdreclassering
aansluiting op sociale domein en strafrecht
- Jeugdreclassering gekocht bij GI’s
- Jeugdreclassering opgelegd als begeleiding: in aanraking met justitie en risico van recidive
Werken aan factoren die in verband staan tot strafbare feit: criminogene factoren
Wat zijn de ontwikkelingen in de ketensamenwerking?
Actuele ontwikkeling: proces van sluitende aanpak van jeugdcriminaliteit efficiënter en effectiever
uit te voeren ketenpartners staan met elkaar in verbinding
Verschillende doelen die gezamenlijke aanpak vragen tussen aal betrokken organisaties
- Keten en effectiviteit moeten stabiel blijven
- Geen informatie verloren gaan
- Geen dubbelwerk verrichten
Nieuw aspect van ZSM: direct na overleg met elkaar kan afdoeningsbeslissing worden genomen
Veiligheidshuizen tot stand gekomen: samenwerking tussen strafrechtketen en zorgketen ten
opzichte van complexe zaken
- Na aanmelding van zaak: aan de hand van Landelijk Kader Veiligheidshuizen bepalen of er
meervoudige, complexe problematiek aanwezig is
Er is sprake van complexe problematiek indien:
1. Sprake is van multiproblematiek: meerdere problemen aanwezig, die zich afspelen op meer
dan één leefgebied leiden tot crimineel gedrag of overlast gevend gedrag, etc
2. Sprake is van minimaal dwang en drang: samenwerking nodig tussen meerdere ketens om
een effectieve aanpak te bewerkstelligen reguliere samenwerking tussen partners binnen
dezelfde keten is niet mogelijk
3. Problematiek wordt beïnvloed door en heeft impact op gezin/directe sociale leefomgeving
4. Ernstige lokale of gebied gebonden veiligheidsproblematiek vergt ketenoverstijgende
aanpak
Hoofdstuk 3 - Wat is de betekenis van een taakstraf in het
jeugdstrafrecht?
Flinke groei sinds ontstaansgeschiedenis van taakstraffen
- 1983 tot 1985: proefgewijs toegepast zonder wettelijke grondslag
- Sinds 1995: wettelijk toegepast in jeugdstrafrecht
- Huidige regeling sinds 2001
, Welke wettelijke regeling is van toepassing?
Geschiedenis taakstraf
- Voor 1995: Officier van justitie machtiging van kinderrechter nodig om taakstraf aan te
kunnen bieden
- In 1995: wettelijke grondslag in Wetboek van Strafrecht taakstraf geen hoofdstraf
- Huidige regeling uit 2001: taakstraf is zelfstandige hoofdstraf geworden bij misdrijven etc
Taakstraf kan in vorm van strafbeschikking worden opgelegd
Voor aanbieden van taakstraf is instemming van verdachte vereist geen verplichting om advies
van Raad voor de Kinderbescherming in te winnen
- Vonnis: aard en inhoud van taakstraf vermelden, maar dat is geen verplichting
De kenmerken van taakstraf (in het kader van het jeugdstrafrecht):
- Taakstraf kan werkstraf en/of leerstraf zijn
- Taakstraf kan maximaal 200 uren bedragen
- Taakstraf kan gecombineerd met andere taakstraf max 240 uren bedragen
- Taakstraf in vorm van strafbeschikking max 60 uren
Indien taakstraf niet naar behoren wordt vervuld kan rechter in zijn vonnis vervangende
jeugddetentie bepalen
- Vervangende jeugddetentie is minimaal 1 dag en maximaal 4 maanden
- Voor elke 2 uren taakstraf bestaat er niet meer dan 1 dag OvJ beveelt dan zelfstandige
tenuitvoerlegging van vervangende jeugddetentie
Taakstraffen worden georganiseerd door Raad van de Kinderbescherming
- Besluit tenuitvoerlegging taakstraffen: bepalingen omtrent goedkeuren van projecten
- Zaak in geval van lichte delicten en jeugdige verdachten: afgedaan door verrichten van
werkzaamheden deelname aan project, werkzaamheden ruim kunnen worden opgevat
o Halt-afdoening bedraagt max 20 uren, in praktijk ongeveer 6 uren
Welke ontwikkelingen zijn voor de taakstraffen van belang geweest?
In 1981 door commissie-Anneveldt geadviseerd om jeugdstrafrecht te vernieuwen door werkstraf
en leerstraf in te voeren
- Gebaseerd op argument van pedagogisch verantwoorde uitbreiding van sanctiepakket
Opmerkelijk want enkel grotere mondigheid van jongere als legitimering kan dienen
mondigheid impliceert verantwoordelijkheidsgevoel
- Taakstraf moet om die reden beroep doen op jongere om iets terug te doen voor
samenleving (werkstraf) of actief mee te werken aan persoonlijk functioneren (leerstraf)
In 1981 is werkstraf ingevoerd in volwassenenstrafrecht
- Taakstraf niet leiden tot punitiever jeugdstrafrecht opvoeding en speciale preventie staat
centraal
Uit onderzoek uit 1996 bleek dat taakstraf positie in nam tussen transactie en geldboete
- Uren van taakstraffen verschillend opgelegd, waardoor rechtsongelijkheid ontstond
Tegen advies van commissie-Anneveldt in, ontstond punitief jeugdstrafrecht
Hoofdstuk 1 - Wat zijn de algemene aspecten van justitiële
interventies?
Welke drie factoren spelen een rol bij het ontbreken van effectiviteit van
justitiële interventies?
3 factoren die meespelen in evenwicht tussen creatieve ideeën, de daden en het bewijs
- Gebrek aan kennis bij breder publiek: bepaalde activiteiten geen preventieve werking maar
toch uitgevoerd wetenschappelijke kennis moet worden betrokken
- Ongeremde creativiteit: veel creatieve ideeën maar niet altijd effectief
Project van Halt goed uitgedacht maar geen criminologische begeleiding en
doelgroep onduidelijk dus niet effectief
- Groepsdruk: bestaande interventie met groepsdruk doorgezet zonder effectiviteit
Glenn Mills: harde groepsaanpak met idee dat jongeren hier weerbaar voor worden
Harde aanpak zorgt niet voor effectieve justitiële interventie
Welke beginselen zorgen voor effectiviteit van justitiële interventies?
Behoeftebeginsel: aandacht voor individu, zijn persoonlijke behoeften, beperkingen, mogelijkheden
en zijn omgeving positief effect
Responsiviteitsbeginsel: feitelijke aanpak in praktijk onderzocht worden past aanpak bij jongere?
- Kwantitatieve- en kwalitatieve onderzoeken als onderzoeksmethoden
Welke rol speelt wetenschappelijke kennis in de effectiviteit van justitiële
interventies?
Politici en beleidsmaker: streven naar veiligheidsbeleid met betrekking tot jonge daders om de
'pakkans' te verhogen gericht om te 'scoren'
- Nadelig voor bewijs effectiviteit en conclusies
Behoefte aan verantwoording van het beleid is gegroeid
- Voordelig als instrumentele vulling
- Nadelig door gevolg van risicojustitie: klassieke strafrechtelijke beginselen als schuld,
persoonlijke verantwoordelijkheid en beschermingsgedachtige worden ondergeschikt aan de
risicovermijding en efficiënte sociale controle
Ontwikkeling en toepassing van risicotaxatie-instrumenten spelen daarbij rol
Risicodenken: maatregel wordt toegepast op te verwachten gedrag en niet op gepleegde
delict
Wetenschappelijke kennis zorgt voor sociale veiligheid rapport van het Sociaal en Cultureel
Planbureau (SCP) heeft aantal beleidsuitgangspunten:
- Pakkans wordt verhoogd indien politie zich concentreert op bepaalde plek en tijd om
verdachten uit de roulatie te halen.
- Sneller straffen zorgt niet voor vermindering van recidive
- Meer vrijheidsbeneming draagt niet bij aan het terugdringen van recidive na vrijlating
- Korte vrijheidsstraffen zijn kenmerkend voor het jeugdstrafrecht, maar niet effectief
,Hoofdstuk 2- Welke verschillende organisaties zijn betrokken in de
jeugdstrafrechtketen?
Jeugdstrafketen: verschillende organisaties (instanties) die met elkaar samenwerken met elk eigen
aandeel en functie
- Jongere pleeft strafbaar feit komt in aanraking met keten
Wat betekent de ketensamenwerking?
Strafrechtketen: verschillende organisaties werken als ketenpartners samen in strafrechtelijk kader
om jeugdcriminaliteit en begeleiding van jongeren aan te pakken 3 vormen:
1. ZSM-overleg op ZSM-locatie op het politiebureau
- ZSM-werkwijze: snelle en effectieve manier waarop veelvoorkomende criminaliteit wordt
afgedaan
- Iedere ketenpartner heeft eigen wettelijke taak
Politie meldt verdachten aan op ZSM-locatie die zijn aangehouden of verdacht zijn
Ketenpartners leveren info aan OvJ neemt beslissing over afdoening of
vervolgstappen
2. Justitieel Casus Overleg Jeugd (JCO): overleg wat kan worden ingepland indien nog geen
vervolgstappen kunnen worden genomen meer tijd om info te verzamelen tijdens
nader onderzoek van politie of RdvK
- Aanvulling of verdieping van ZSM-overleg
3. Veiligheidshuis: gericht op complexe zaken
- Tijdens het ZSM-overleg nagegaan of verdachte bekend is bij Veiligheidshuis evt
afspraken nageleefd tijdens ZSM
Welke functie hebben de verschillende ketenpartners in het
jeugdstrafrechtketen?
De politie
2 belangrijke momenten in contact met wijkagent of jeugdrechercheur
1. Moment van aanraking met politie door zichtbaar gedrag naar buiten toe vertonen
- Belangrijke taken politie: signaleren van problemen en doorverwijzen naar de juiste
begeleiding
Categorisatie: hinderlijk, overlast gevend of crimineel
2. Moment van aanraking met politie door het plegen van 1 of meerdere strafbare feiten
- Bij misdrijf PVM opgemaakt: bevat noodzakelijke info voor ketenproces
- Landelijke Instrumentarium Jeugd (LIJ): inschatting van recidive maken aanpak kiezen die
recidive voorkomt en risico verkleint
Hoog of midden risico?: aangemeld bij RdvK die strafonderzoek begint
De Raad voor de Kinderbescherming
RdvK: bescherming en straf staan centraal in het jeugdstrafrechtkader advies speelt grote rol
- Wettelijke adviestaak aan OvJ, RC, Raadkamer en kinderrechter
- Casusregisseur: houdt toezicht op het gehele proces en uitvoering van de keten
- Besluit om te dagvaarden? raadsonderzoek die strafonderzoek uitvoert
- Besluit voor civielrechtelijk proces? onderzoek van kinderbeschermingsmaatregel
,Het openbaar ministerie
In elk arrondissement OvJ met verantwoordelijkheid voor jeugdstrafrecht
- Aan hand van PVM: sprake van strafbaar feit en is dit bewezen/wettig?
- OvJ bepaalt uiteindelijk afdoening van de zaak
- Inverzekeringstelling: bepalen of jongere wordt voorgeleid aan RC
- Geadviseerd door RdvK onderbouwd de strafeis
De jeugdreclassering
Sinds 2015: gemeenten verantwoordelijk voor uitvoering jeugdzorg en jeugdreclassering
aansluiting op sociale domein en strafrecht
- Jeugdreclassering gekocht bij GI’s
- Jeugdreclassering opgelegd als begeleiding: in aanraking met justitie en risico van recidive
Werken aan factoren die in verband staan tot strafbare feit: criminogene factoren
Wat zijn de ontwikkelingen in de ketensamenwerking?
Actuele ontwikkeling: proces van sluitende aanpak van jeugdcriminaliteit efficiënter en effectiever
uit te voeren ketenpartners staan met elkaar in verbinding
Verschillende doelen die gezamenlijke aanpak vragen tussen aal betrokken organisaties
- Keten en effectiviteit moeten stabiel blijven
- Geen informatie verloren gaan
- Geen dubbelwerk verrichten
Nieuw aspect van ZSM: direct na overleg met elkaar kan afdoeningsbeslissing worden genomen
Veiligheidshuizen tot stand gekomen: samenwerking tussen strafrechtketen en zorgketen ten
opzichte van complexe zaken
- Na aanmelding van zaak: aan de hand van Landelijk Kader Veiligheidshuizen bepalen of er
meervoudige, complexe problematiek aanwezig is
Er is sprake van complexe problematiek indien:
1. Sprake is van multiproblematiek: meerdere problemen aanwezig, die zich afspelen op meer
dan één leefgebied leiden tot crimineel gedrag of overlast gevend gedrag, etc
2. Sprake is van minimaal dwang en drang: samenwerking nodig tussen meerdere ketens om
een effectieve aanpak te bewerkstelligen reguliere samenwerking tussen partners binnen
dezelfde keten is niet mogelijk
3. Problematiek wordt beïnvloed door en heeft impact op gezin/directe sociale leefomgeving
4. Ernstige lokale of gebied gebonden veiligheidsproblematiek vergt ketenoverstijgende
aanpak
Hoofdstuk 3 - Wat is de betekenis van een taakstraf in het
jeugdstrafrecht?
Flinke groei sinds ontstaansgeschiedenis van taakstraffen
- 1983 tot 1985: proefgewijs toegepast zonder wettelijke grondslag
- Sinds 1995: wettelijk toegepast in jeugdstrafrecht
- Huidige regeling sinds 2001
, Welke wettelijke regeling is van toepassing?
Geschiedenis taakstraf
- Voor 1995: Officier van justitie machtiging van kinderrechter nodig om taakstraf aan te
kunnen bieden
- In 1995: wettelijke grondslag in Wetboek van Strafrecht taakstraf geen hoofdstraf
- Huidige regeling uit 2001: taakstraf is zelfstandige hoofdstraf geworden bij misdrijven etc
Taakstraf kan in vorm van strafbeschikking worden opgelegd
Voor aanbieden van taakstraf is instemming van verdachte vereist geen verplichting om advies
van Raad voor de Kinderbescherming in te winnen
- Vonnis: aard en inhoud van taakstraf vermelden, maar dat is geen verplichting
De kenmerken van taakstraf (in het kader van het jeugdstrafrecht):
- Taakstraf kan werkstraf en/of leerstraf zijn
- Taakstraf kan maximaal 200 uren bedragen
- Taakstraf kan gecombineerd met andere taakstraf max 240 uren bedragen
- Taakstraf in vorm van strafbeschikking max 60 uren
Indien taakstraf niet naar behoren wordt vervuld kan rechter in zijn vonnis vervangende
jeugddetentie bepalen
- Vervangende jeugddetentie is minimaal 1 dag en maximaal 4 maanden
- Voor elke 2 uren taakstraf bestaat er niet meer dan 1 dag OvJ beveelt dan zelfstandige
tenuitvoerlegging van vervangende jeugddetentie
Taakstraffen worden georganiseerd door Raad van de Kinderbescherming
- Besluit tenuitvoerlegging taakstraffen: bepalingen omtrent goedkeuren van projecten
- Zaak in geval van lichte delicten en jeugdige verdachten: afgedaan door verrichten van
werkzaamheden deelname aan project, werkzaamheden ruim kunnen worden opgevat
o Halt-afdoening bedraagt max 20 uren, in praktijk ongeveer 6 uren
Welke ontwikkelingen zijn voor de taakstraffen van belang geweest?
In 1981 door commissie-Anneveldt geadviseerd om jeugdstrafrecht te vernieuwen door werkstraf
en leerstraf in te voeren
- Gebaseerd op argument van pedagogisch verantwoorde uitbreiding van sanctiepakket
Opmerkelijk want enkel grotere mondigheid van jongere als legitimering kan dienen
mondigheid impliceert verantwoordelijkheidsgevoel
- Taakstraf moet om die reden beroep doen op jongere om iets terug te doen voor
samenleving (werkstraf) of actief mee te werken aan persoonlijk functioneren (leerstraf)
In 1981 is werkstraf ingevoerd in volwassenenstrafrecht
- Taakstraf niet leiden tot punitiever jeugdstrafrecht opvoeding en speciale preventie staat
centraal
Uit onderzoek uit 1996 bleek dat taakstraf positie in nam tussen transactie en geldboete
- Uren van taakstraffen verschillend opgelegd, waardoor rechtsongelijkheid ontstond
Tegen advies van commissie-Anneveldt in, ontstond punitief jeugdstrafrecht
