Samenvatting organisaties begrijpen

2021-
2022




Organisaties
begrijpen




SEMESTER 1

,1 Intro
1.1 Organisaties en organisatieleer

— Organisations are social units (or human groupings) deliberately constructed and
reconstructed to seek specific goals. —
— Organisaties zijn doelgerichte samenwerkingsverbanden van mensen. —


 Constructie en reconstructie van de
vormgeving van een sociaal verband.
 Finaliteit zit ingebakken


1.1.1 Raakvlakken
- Sociologie
- Psychologie
- Recht
- …

1.1.2 Stromingen in kijken naar organisaties
- Organisaties zijn er altijd geweest
- Organisatieleer (*) is een nieuwe wetenschap
- Ontstaan ervan loopt gelijk met moderniteit

1.1.2.1 Geschiedenis
 Voor 1800:
o Ambachten en gilden
 Belang van traditie
 Onafhankelijkheid van ambachtslieden, geen personeel
 Eerste Industriële Revolutie (1760 – 1830)
o Stoommachine brengt kentering teweeg in arbeid
o Ontstaan van bedrijven
o Einde 19e eeuw: aandacht voor organisatiekunde en theorieën hierover:
 Scientific management
 Human relations benadering
 Revisionisme
 Open systeem model




(*) = het bestuderen van het gedrag van organisaties, de factoren die dit gedrag veroorzaken
en hoe deze organisaties het meest doeltreffend bestuurd kunnen worden.

,1.1.2.2 Scientific management
 Einde 19e eeuw tot 1935
 Op een wetenschappelijke wijze vorm geven aan (aansturen van) bedrijfsprocessen.
 Gebaseerd op militair model
 TAYLOR = belangrijkste exponent van deze stroming
o Streven naar effeciency -> voorop
o Lopende band uitgevonden (in deze periode)
o Mens = verlengstuk van de machine
o Mens = rationeel wezen die alleen gemotiveerd werd van geldprikkels
 FAYOL = de general management theory:
o Prévoir (vooruitzien = plannen)
o Organiser (organiseren)
o Commander (opdrachten geven)
o Coordonner (afstemmen, coördineren)
o Controler (controleren)
 WEBER = de bureaucratische organisatie
o Functievervulling = onafhankelijk. (mensen op hun kennis en vaardigheden
een functie geven = geen vriendjespolitiek)
o Eenheid-van-bevelprincipe. (iedere werknemer heeft maar 1 baas)
o Formalisering van regels = leidt tot administratie, maar ook tot
gelijkvormigheid.

Focus:
- Efficiëntie
- Arbeidsdeling
- Command en control
- Processen ontwerpen


1.1.2.3 Human relations benadering
 1935 – 1955
 HAWTHORNE experimenten: belang van sociale aspecten. Door ook aandacht te
schenken aan de sociale verhoudingen binnen de organisatie kon meer succes
behaald worden.
 Groeiende aandacht voor de ‘sociale mens’: humanistisch perspectief.
 Organisaties = gesloten systemen
o Door beperkte omgevingsinvloeden
o Schaarste nog groot op economische markt

Focus:
- Impact van sociale context

, 1.1.2.4 Revisionisme
 Jaren ‘60
 MCGREGOR
 Probeerde het scientific management en de human-relations benadering te
combineren
o Van economische en sociale behoeften naar ontplooingsbehoefte
o Taakverrijking en motivatie = centraal
o Medewerkers: van kostenpost naar “menselijk kapitaal”.
 Systeemdenken
o Medezeggenschap en delegatie

Focus:
- Behoeften
- Motivatie


1.1.2.5 Open-systeem model
 Jaren ‘80
 Organisatie als een systeem dat zonder de omgeving niet kan functioneren. Tussen
omgeving en organisatie vindt intereactie plaats, omdat de organisatie een systeem
is.
 Stijgend belang: technologie & globalisering
 Meer samenwerking

Focus:
- Strategie
- Samenwerking
- Leren en ontwikkelen


1.1.2.6 Vandaag
 Welzijn op het werk
 Belang van communicatie
 “war for talent”: verpleegkundigen, ICT, …
 Meer en meer aandacht voor duurzaamheid
 VUCA-omgeving (volatile, uncertain, complex, ambiguous)
o Nood aan flexibilisering
 Generaties op de werkvloer