Inhoudsopgave
Hoorcollege 1. Inleiding. Wetgevingsleer. Wetgeven in een democratische rechtsstaat...............................................2
Hoorcollege 2. Opstellen van wettelijke regeling I. Inleiding, aanpak en feitelijke context; instrumentele problemen
en oplossingen........................................................................................................................................................... 6
Hoorcollege 3. Opstellen van wettelijke regeling II. Considerans. Handhaving. Inwerkingtreding en overgangsrecht. 10
Hoorcollege 4. Opstellen van een wettelijke regeling III............................................................................................ 14
Hoorcollege 5. Structuur en terminologie................................................................................................................. 20
Hoorcollege 6. Vormgeving II. Overige onderwerpen. Wijzigingswetgeving. Toelichting............................................28
1
, Hoorcollege 1. Inleiding. Wetgevingsleer. Wetgeven in een democratische rechtsstaat
Onderwerpen:
1. De Aanwijzingen voor de regelgeving;
2. De wet in een democratische rechtsstaat;
3. Kwaliteitseisen: een algemeen toetsingskader bij het opstellen en beoordelen van wetgeving.
1.1. De Aanwijzingen voor de regelgeving
Vastgesteld bij besluit minister-president, ‘handelend in overeenstemming met het gevoelen van raad van ministers’.
Toepassingsbereik (Ar 1.1):
Deze aanwijzingen hebben betrekking op regelingen die onder ministeriële verantwoordelijkheid tot stand komen, en,
voor zover uitdrukkelijk aangegeven, op verdragen, bindende besluiten van instellingen van de Europese Unie en andere
besluiten van volkenrechtelijke organisaties.
Definities (Ar 1.3):
1. Onder regelingen wordt verstaan: algemeen verbindende voorschriften, interne regels en beleidsregels.
Binding:
- Alleen interne binding;
- Hardheidsclausule: Ar 1.2 lid 2: Afwijking van deze aanwijzingen is slechts toegestaan, indien onverkorte
toepassing daarvan uit een oogpunt van goede regelgeving niet tot aanvaardbare resultaten zou leiden.
- Extern geen binding: soms toch van betekenis (m.n. bij uitleg).
Verschillende doelen, dus ook verschillende typen aanwijzingen:
1. Materiële normen van wetgevingskwaliteit (terughoudendheid met wetgeving, evenredigheid, uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheid, bijv. Ar 2.10);
2. Inscherpen van geboden en verboden van hoger recht (bijv. Ar 2.20);
3. Pure wetgevingstechniek (grootste deel, bv Ar 3.2);
4. Procedures (bijv. Ar 7.4).
1.2. De wet in een democratische rechtsstaat
Artikel 175 Gemeentewet
1. In geval van […] rampen, dan wel van ernstige vrees voor ontstaan daarvan, is de burgemeester bevoegd alle bevelen
te geven die hij ter handhaving van openbare orde of ter beperking van gevaar nodig acht. […].
Artikel 176 Gemeentewet
1. Wanneer een omstandigheid als bedoeld in artikel 175, eerste lid, zich voordoet, kan de burgemeester algemeen
verbindende voorschriften geven die ter […] beperking van gevaar nodig zijn […].
Artikel 39 Wet veiligheidsregio’s
1. In geval van ramp of crisis van meer dan plaatselijke betekenis, of ernstige vrees voor ontstaan daarvan, is voorzitter
veiligheidsregio ten behoeve van rampenbestrijding en crisisbeheersing in betrokken gemeenten bij uitsluiting bevoegd
toepassing te geven aan: b. artikelen 172-177 Gemeentewet, met uitzondering van artikel 176 lid 3-6.
Artikel 7 Wet publieke gezondheid
1. In situatie, bedoeld in artikel 6, vierde lid, [bestrijding van epidemie van infectieziekte behorend tot groep A, of directe
dreiging daarvan] geeft Onze Minister leiding aan bestrijding en kan Onze Minister voorzitter van veiligheidsregio
opdragen hoe bestrijding ter hand te nemen […].
Legaliteit
- Legaliteitsvereiste (door sommigen ten onrechte legaliteitsbeginsel genoemd): overheidsoptreden dat ingrijpt
in rechten en vrijheden van burgers behoeft grondslag in wettelijk voorschrift dat terugvoeren op wet of Gw.
- Maar dat is een minimumnorm: in democratisch-rechtsstatelijk perspectief gaat het ook om optimaliseren van
democratie, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid.
1.3. Kwaliteitseisen voor wetgeving
2
Hoorcollege 1. Inleiding. Wetgevingsleer. Wetgeven in een democratische rechtsstaat...............................................2
Hoorcollege 2. Opstellen van wettelijke regeling I. Inleiding, aanpak en feitelijke context; instrumentele problemen
en oplossingen........................................................................................................................................................... 6
Hoorcollege 3. Opstellen van wettelijke regeling II. Considerans. Handhaving. Inwerkingtreding en overgangsrecht. 10
Hoorcollege 4. Opstellen van een wettelijke regeling III............................................................................................ 14
Hoorcollege 5. Structuur en terminologie................................................................................................................. 20
Hoorcollege 6. Vormgeving II. Overige onderwerpen. Wijzigingswetgeving. Toelichting............................................28
1
, Hoorcollege 1. Inleiding. Wetgevingsleer. Wetgeven in een democratische rechtsstaat
Onderwerpen:
1. De Aanwijzingen voor de regelgeving;
2. De wet in een democratische rechtsstaat;
3. Kwaliteitseisen: een algemeen toetsingskader bij het opstellen en beoordelen van wetgeving.
1.1. De Aanwijzingen voor de regelgeving
Vastgesteld bij besluit minister-president, ‘handelend in overeenstemming met het gevoelen van raad van ministers’.
Toepassingsbereik (Ar 1.1):
Deze aanwijzingen hebben betrekking op regelingen die onder ministeriële verantwoordelijkheid tot stand komen, en,
voor zover uitdrukkelijk aangegeven, op verdragen, bindende besluiten van instellingen van de Europese Unie en andere
besluiten van volkenrechtelijke organisaties.
Definities (Ar 1.3):
1. Onder regelingen wordt verstaan: algemeen verbindende voorschriften, interne regels en beleidsregels.
Binding:
- Alleen interne binding;
- Hardheidsclausule: Ar 1.2 lid 2: Afwijking van deze aanwijzingen is slechts toegestaan, indien onverkorte
toepassing daarvan uit een oogpunt van goede regelgeving niet tot aanvaardbare resultaten zou leiden.
- Extern geen binding: soms toch van betekenis (m.n. bij uitleg).
Verschillende doelen, dus ook verschillende typen aanwijzingen:
1. Materiële normen van wetgevingskwaliteit (terughoudendheid met wetgeving, evenredigheid, uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheid, bijv. Ar 2.10);
2. Inscherpen van geboden en verboden van hoger recht (bijv. Ar 2.20);
3. Pure wetgevingstechniek (grootste deel, bv Ar 3.2);
4. Procedures (bijv. Ar 7.4).
1.2. De wet in een democratische rechtsstaat
Artikel 175 Gemeentewet
1. In geval van […] rampen, dan wel van ernstige vrees voor ontstaan daarvan, is de burgemeester bevoegd alle bevelen
te geven die hij ter handhaving van openbare orde of ter beperking van gevaar nodig acht. […].
Artikel 176 Gemeentewet
1. Wanneer een omstandigheid als bedoeld in artikel 175, eerste lid, zich voordoet, kan de burgemeester algemeen
verbindende voorschriften geven die ter […] beperking van gevaar nodig zijn […].
Artikel 39 Wet veiligheidsregio’s
1. In geval van ramp of crisis van meer dan plaatselijke betekenis, of ernstige vrees voor ontstaan daarvan, is voorzitter
veiligheidsregio ten behoeve van rampenbestrijding en crisisbeheersing in betrokken gemeenten bij uitsluiting bevoegd
toepassing te geven aan: b. artikelen 172-177 Gemeentewet, met uitzondering van artikel 176 lid 3-6.
Artikel 7 Wet publieke gezondheid
1. In situatie, bedoeld in artikel 6, vierde lid, [bestrijding van epidemie van infectieziekte behorend tot groep A, of directe
dreiging daarvan] geeft Onze Minister leiding aan bestrijding en kan Onze Minister voorzitter van veiligheidsregio
opdragen hoe bestrijding ter hand te nemen […].
Legaliteit
- Legaliteitsvereiste (door sommigen ten onrechte legaliteitsbeginsel genoemd): overheidsoptreden dat ingrijpt
in rechten en vrijheden van burgers behoeft grondslag in wettelijk voorschrift dat terugvoeren op wet of Gw.
- Maar dat is een minimumnorm: in democratisch-rechtsstatelijk perspectief gaat het ook om optimaliseren van
democratie, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid.
1.3. Kwaliteitseisen voor wetgeving
2
