Sociaal werk en sociale
rechtvaardigheid
Inhoud
Inleiding........................................................................................................................................................4
Sociale rechtvaardigheid als sociaal- politiek voor het sociaal werk.............................................................5
Van gunst naar recht................................................................................................................................5
Van tekortkomingen naar mogelijkheden............................................................................................6
Van sociale controle naar emancipatie.................................................................................................7
Van (overheids)paternalisme naar gebruikersparticipatie....................................................................8
Van privaat naar publiek.......................................................................................................................8
Van selectiviteit naar universaliteit......................................................................................................8
Sociale rechtvaardigheid als handelingskader voor het sociaal werk...........................................................9
Verantwoordelijkheid als kernbegrip in de realisatie van sociale rechtvaardigheid...............................12
Belang van discretionaire ruimte........................................................................................................12
handelen vanuit nut (utilitarisme), handelen vanuit radicale vrijheid (libertarisme), handelen vanuit
egalitaire vrijheid (egalitair liberalisme).....................................................................................................13
handelen vanuit nut – het utilitarisme...................................................................................................13
Intermezzo: variaties aan liberale stromingen....................................................................................14
Handelen op basis van radicale vrijheid – Libertarisme..........................................................................14
Handelen op basis van egalitaire vrijheid – egalitair liberalisme............................................................15
De capability benadering............................................................................................................................18
Capabilities.............................................................................................................................................19
capabilities en welzijn.............................................................................................................................19
Invulling van autonomie & actorschap/ agency......................................................................................20
Capability approach en sociaal werk..................................................................................................20
Stromingen in het handelen vanuit sociale rechtvaardigheid: mensenrechten.........................................21
5.1. mensenrechten als handelingskader voor het sociaal werk............................................................23
5.2. systeemwereldgericht handelen (bouwsteen 1).............................................................................24
SOCIAAL WERK EN SOCIALE RECHTVAARDIGHEID 1
, Participatief handelen (bouwsteen 3)....................................................................................................27
Politiserend handelen.............................................................................................................................29
Ontgrenzend handelen...........................................................................................................................33
Mensenrechten als handelingskader voor sociaal werk.........................................................................34
stromingen in het handelen vanuit sociale rechtvaardigheid: mensenrechten – actuele ontwikkelingen.36
onder bescherming................................................................................................................................36
Oorzaken: multidimensionaal model..................................................................................................37
Conditionalisering...................................................................................................................................38
Juridisering.............................................................................................................................................41
Handelen vanuit zorg en vanuit gemeenschapszin (communitarisme)..................................................43
Zorg en zorgethiek..............................................................................................................................43
Zorg en zorgethiek als nieuw onderzoeksgebied....................................................................................45
Van micro naar meso naar macro...........................................................................................................48
Communitarisme....................................................................................................................................49
Communitarisme: wat?......................................................................................................................50
Kritieken.................................................................................................................................................51
Handelen vanuit diversiteit........................................................................................................................52
Inleiding..................................................................................................................................................52
Multiculturalisme, Wat?.........................................................................................................................52
Multiculturalisme kritieken:...................................................................................................................54
Multiculturalisme in de politieke context...............................................................................................54
Handelen vanuit diversiteit (deel 2): re distributie – recognitie – representatie........................................54
Inleiding..................................................................................................................................................54
Participatorische gelijkwaardigheid........................................................................................................54
Sociale rechtvaardigheid = gelijkwaardigheid van particiaptie...........................................................55
Affirmatieve benaderingen.................................................................................................................56
transformatieve benadering...............................................................................................................56
affirmatieve en transformatieve strategieën rond redistributie.........................................................56
Affirmatieve en transformatieve strategieën rond recognitie...........................................................57
Affirmatieve en transformatieve strategieën rond representatieve..................................................57
Affirmatieve strategie.........................................................................................................................57
Handelen vanuit duurzaamheid.................................................................................................................57
Hoe staan we ervoor – de ecologische dimensie....................................................................................57
SOCIAAL WERK EN SOCIALE RECHTVAARDIGHEID 2
, Sociale duurzame rechtvaardigheid....................................................................................................58
4 grote strategieën om aan rechtvaardige duurzaamheid te werken en rol van sociaal werk...............59
Meeste geruchtmakende zaak: Urgenda – NL....................................................................................59
Sociaal werk, mensenrechten, sociale rechtvaardigheid en duurzaamheid.......................................60
Mensenrechten, sociale rechtvaardigheid & duurzaamheid..............................................................64
Opgebouwd van 17 SDG’s...................................................................................................................65
discussiepunten over SDG – essentiële verschillen in visie.................................................................65
Sociale economie & project papillon......................................................................................................66
sociale rechtvaardigheid: actuele ontwikkelingen......................................................................................68
neo-filantropie........................................................................................................................................68
Na WO2: de ontwikkeling van gunst naar recht.....................................................................................69
Vermaatschappelijking...........................................................................................................................70
Utiliarisme..........................................................................................................................................71
Libertarisme........................................................................................................................................72
Egalitair liberalisme............................................................................................................................72
Communitarisme................................................................................................................................72
Zorgethiek...........................................................................................................................................73
Vermaatschappelijking: discussie...........................................................................................................73
SOCIAAL WERK EN SOCIALE RECHTVAARDIGHEID 3
, HC – 1
Inleiding
Rechtvaardigheid is een beginsel op basis waarvan men stelt of handelingen juist en
eerlijk zijn. Er zijn verschillende interpretaties over wat nu precies rechtvaardig is, oftewel
wat eerlijk en juist is.
Sommige van deze interpretaties staan ogenschijnlijk lijnrecht tegenover elkaar.
Juist en eerlijk handelen
- Is wat juist is, altijd eerlijk?
- Is wat eerlijk is, altijd juist?
- Wat is juist en wat is eerlijk?
Sociale rechtvaardigheid?
Sociale rechtvaardigheid gaat over visies op wat faire en rechtvaardige relaties
tussen individu en samenleving zijn.
SOCIAAL WERK EN SOCIALE RECHTVAARDIGHEID 4
rechtvaardigheid
Inhoud
Inleiding........................................................................................................................................................4
Sociale rechtvaardigheid als sociaal- politiek voor het sociaal werk.............................................................5
Van gunst naar recht................................................................................................................................5
Van tekortkomingen naar mogelijkheden............................................................................................6
Van sociale controle naar emancipatie.................................................................................................7
Van (overheids)paternalisme naar gebruikersparticipatie....................................................................8
Van privaat naar publiek.......................................................................................................................8
Van selectiviteit naar universaliteit......................................................................................................8
Sociale rechtvaardigheid als handelingskader voor het sociaal werk...........................................................9
Verantwoordelijkheid als kernbegrip in de realisatie van sociale rechtvaardigheid...............................12
Belang van discretionaire ruimte........................................................................................................12
handelen vanuit nut (utilitarisme), handelen vanuit radicale vrijheid (libertarisme), handelen vanuit
egalitaire vrijheid (egalitair liberalisme).....................................................................................................13
handelen vanuit nut – het utilitarisme...................................................................................................13
Intermezzo: variaties aan liberale stromingen....................................................................................14
Handelen op basis van radicale vrijheid – Libertarisme..........................................................................14
Handelen op basis van egalitaire vrijheid – egalitair liberalisme............................................................15
De capability benadering............................................................................................................................18
Capabilities.............................................................................................................................................19
capabilities en welzijn.............................................................................................................................19
Invulling van autonomie & actorschap/ agency......................................................................................20
Capability approach en sociaal werk..................................................................................................20
Stromingen in het handelen vanuit sociale rechtvaardigheid: mensenrechten.........................................21
5.1. mensenrechten als handelingskader voor het sociaal werk............................................................23
5.2. systeemwereldgericht handelen (bouwsteen 1).............................................................................24
SOCIAAL WERK EN SOCIALE RECHTVAARDIGHEID 1
, Participatief handelen (bouwsteen 3)....................................................................................................27
Politiserend handelen.............................................................................................................................29
Ontgrenzend handelen...........................................................................................................................33
Mensenrechten als handelingskader voor sociaal werk.........................................................................34
stromingen in het handelen vanuit sociale rechtvaardigheid: mensenrechten – actuele ontwikkelingen.36
onder bescherming................................................................................................................................36
Oorzaken: multidimensionaal model..................................................................................................37
Conditionalisering...................................................................................................................................38
Juridisering.............................................................................................................................................41
Handelen vanuit zorg en vanuit gemeenschapszin (communitarisme)..................................................43
Zorg en zorgethiek..............................................................................................................................43
Zorg en zorgethiek als nieuw onderzoeksgebied....................................................................................45
Van micro naar meso naar macro...........................................................................................................48
Communitarisme....................................................................................................................................49
Communitarisme: wat?......................................................................................................................50
Kritieken.................................................................................................................................................51
Handelen vanuit diversiteit........................................................................................................................52
Inleiding..................................................................................................................................................52
Multiculturalisme, Wat?.........................................................................................................................52
Multiculturalisme kritieken:...................................................................................................................54
Multiculturalisme in de politieke context...............................................................................................54
Handelen vanuit diversiteit (deel 2): re distributie – recognitie – representatie........................................54
Inleiding..................................................................................................................................................54
Participatorische gelijkwaardigheid........................................................................................................54
Sociale rechtvaardigheid = gelijkwaardigheid van particiaptie...........................................................55
Affirmatieve benaderingen.................................................................................................................56
transformatieve benadering...............................................................................................................56
affirmatieve en transformatieve strategieën rond redistributie.........................................................56
Affirmatieve en transformatieve strategieën rond recognitie...........................................................57
Affirmatieve en transformatieve strategieën rond representatieve..................................................57
Affirmatieve strategie.........................................................................................................................57
Handelen vanuit duurzaamheid.................................................................................................................57
Hoe staan we ervoor – de ecologische dimensie....................................................................................57
SOCIAAL WERK EN SOCIALE RECHTVAARDIGHEID 2
, Sociale duurzame rechtvaardigheid....................................................................................................58
4 grote strategieën om aan rechtvaardige duurzaamheid te werken en rol van sociaal werk...............59
Meeste geruchtmakende zaak: Urgenda – NL....................................................................................59
Sociaal werk, mensenrechten, sociale rechtvaardigheid en duurzaamheid.......................................60
Mensenrechten, sociale rechtvaardigheid & duurzaamheid..............................................................64
Opgebouwd van 17 SDG’s...................................................................................................................65
discussiepunten over SDG – essentiële verschillen in visie.................................................................65
Sociale economie & project papillon......................................................................................................66
sociale rechtvaardigheid: actuele ontwikkelingen......................................................................................68
neo-filantropie........................................................................................................................................68
Na WO2: de ontwikkeling van gunst naar recht.....................................................................................69
Vermaatschappelijking...........................................................................................................................70
Utiliarisme..........................................................................................................................................71
Libertarisme........................................................................................................................................72
Egalitair liberalisme............................................................................................................................72
Communitarisme................................................................................................................................72
Zorgethiek...........................................................................................................................................73
Vermaatschappelijking: discussie...........................................................................................................73
SOCIAAL WERK EN SOCIALE RECHTVAARDIGHEID 3
, HC – 1
Inleiding
Rechtvaardigheid is een beginsel op basis waarvan men stelt of handelingen juist en
eerlijk zijn. Er zijn verschillende interpretaties over wat nu precies rechtvaardig is, oftewel
wat eerlijk en juist is.
Sommige van deze interpretaties staan ogenschijnlijk lijnrecht tegenover elkaar.
Juist en eerlijk handelen
- Is wat juist is, altijd eerlijk?
- Is wat eerlijk is, altijd juist?
- Wat is juist en wat is eerlijk?
Sociale rechtvaardigheid?
Sociale rechtvaardigheid gaat over visies op wat faire en rechtvaardige relaties
tussen individu en samenleving zijn.
SOCIAAL WERK EN SOCIALE RECHTVAARDIGHEID 4
