Overgang Midden naar Laat-Paleo (45.000 –
35.000 BP)
- Neanderthaler vs AMH (ancient modern humans)
o Neanderthalers: mousteriaan steenindustrie
o AMH: proto-aurignaciaan steenindustrie
- Tussen deze steenindustrieën heb je het Chatelperroiaan (Spa-Fra), Uluzziaan (Ita) en
Srecetiaan -> onzeker welk type mens welke industrie heeft vervaardigd!
o Exacte datering is moeilijk (C-14)
o Associatie tussen industrieën en de verschillende skeletresten
Het probleem met de resten is dat ze opgegraven zijn in de 20 e eeuw, toen er
nog geen aandacht was voor stratigrafie
Zijn er in de prehistorie zelf opgravingen geweest, land omgewoeld,
waardoor vondsten in andere lagen zijn beland?
De origine van de mens
- Origine ligt in Afrika, Ethiopië (sites Herto en Omo Kibish)
- Onderkaak van AMH gevonden die dateert van 300.000 BP (site Djerbel Ihroud)
- Migratie naar Nabije Oosten rond 100.000 – 80.000 BP (Site Skhul en Qafzeh)
- Dan snelle expansie over heel de wereld, eerst Zuidoost Azië
-> sinds 60.000 BP zijn er AMH in het Zuiden van Australië (site Lake Mungo)
- Opvallend dat Europe dicht bij Afrika ligt, maar het pas zeer laat wordt gekoloniseerd, rond
45.000 BP -> mogelijk doordat er in Europa een ander volk leefde, de Neanderthaler
Stelling 1. “Het Aurignaciaan is een intrusieve cultuur
binnengebracht in Europa door de Homo Sapiens
sapiens tussen ca 45 000 en 35 000 BP”
Welke argumenten zijn er om deze stelling kracht bij te zetten? (eerste 2 artikels Paul Mellars).
- In het Aurignaciaan heb je uitingen van symbolische kenmerken, het bekrassen van
beenderen met motieven. (in tegenstelling tot het Mousteriaan)
- De Lithische industrie is helemaal anders. Werktuigen worden vervaardigd uit klingen
(Zie tweede deel van de les ook).
- Vanuit de dateringen van het Aurignaciaan kan je een Oost-West migratie waarnemen in
de sites.
o De oudste Aurignaciaan vind je in het Oosten en de jongste in het Westen.
o Door nieuwe vindingen met betrekking tot C-14 dateringen heeft men
vastgesteld dat de verspreiding van het Aurignaciaan over Europa veel sneller
gebeurde dan eerst gedacht.
, Als het Aurignaciaan een intrusieve cultuur is dan moet je in Afrika ook sites vinden met
Aurignaciaan. Er zijn echter niet zo veel sites in Afrika die een rijk assemblage hebben van
Aurignaciaan vondsten.
- Men dacht dus dat de AMH het Aurignaciaan pas begon te maken eens ze in Europa
toekwamen.
- De vondsten in Blombos cave (75.000 BP) tonen echter aan dat de AMH ook al in Zuid-
Afrika het Aurignaciaan gebruikten -> benen spitsen en oker fragmenten
Vergelijking Mousteriaan en Aurignaciaan
- Mousteriaan van de Acheuleaan traditie is de directe voorganger van het Aurignaciaan (als je
de overgangsculturen buiten beschouwing laat)
o Kenmerken: kleine hartvormige vuistbijlen en messen (met afgestompte boord)
- Het Aurignaciaan: compleet andere cultuur
o Gebruik van klingen en soms zelfs microklingen
-> microklingen uit deze traditie worden Lamelle Dufour geheten
o Benen werktuigen, bewerkt met symbolen en soms geperforeerd Afb 1
o Kunst
Mobiele kunst die gemaakt zijn uit mammoetivoor, soms amber
Vb Paardje uit Vogelherd, afb 1
Vb Venusbeeldjes Hohle Fels (DE), afb 2
Vb Leeuwfiguur Hohlenstein-Stadel (DE), afb 3
1e vormen van rotskunst in Europa (Chauvet, oudste context)
Typische handafdrukken Afb 2 Afb 3
Gegraveerde panelen
Beschilderde panelen
o Sierraden
Geperforeerde schelpen
-> werden die in het binnenland teruggevonden
-> teken van reizen / handel
35.000 BP)
- Neanderthaler vs AMH (ancient modern humans)
o Neanderthalers: mousteriaan steenindustrie
o AMH: proto-aurignaciaan steenindustrie
- Tussen deze steenindustrieën heb je het Chatelperroiaan (Spa-Fra), Uluzziaan (Ita) en
Srecetiaan -> onzeker welk type mens welke industrie heeft vervaardigd!
o Exacte datering is moeilijk (C-14)
o Associatie tussen industrieën en de verschillende skeletresten
Het probleem met de resten is dat ze opgegraven zijn in de 20 e eeuw, toen er
nog geen aandacht was voor stratigrafie
Zijn er in de prehistorie zelf opgravingen geweest, land omgewoeld,
waardoor vondsten in andere lagen zijn beland?
De origine van de mens
- Origine ligt in Afrika, Ethiopië (sites Herto en Omo Kibish)
- Onderkaak van AMH gevonden die dateert van 300.000 BP (site Djerbel Ihroud)
- Migratie naar Nabije Oosten rond 100.000 – 80.000 BP (Site Skhul en Qafzeh)
- Dan snelle expansie over heel de wereld, eerst Zuidoost Azië
-> sinds 60.000 BP zijn er AMH in het Zuiden van Australië (site Lake Mungo)
- Opvallend dat Europe dicht bij Afrika ligt, maar het pas zeer laat wordt gekoloniseerd, rond
45.000 BP -> mogelijk doordat er in Europa een ander volk leefde, de Neanderthaler
Stelling 1. “Het Aurignaciaan is een intrusieve cultuur
binnengebracht in Europa door de Homo Sapiens
sapiens tussen ca 45 000 en 35 000 BP”
Welke argumenten zijn er om deze stelling kracht bij te zetten? (eerste 2 artikels Paul Mellars).
- In het Aurignaciaan heb je uitingen van symbolische kenmerken, het bekrassen van
beenderen met motieven. (in tegenstelling tot het Mousteriaan)
- De Lithische industrie is helemaal anders. Werktuigen worden vervaardigd uit klingen
(Zie tweede deel van de les ook).
- Vanuit de dateringen van het Aurignaciaan kan je een Oost-West migratie waarnemen in
de sites.
o De oudste Aurignaciaan vind je in het Oosten en de jongste in het Westen.
o Door nieuwe vindingen met betrekking tot C-14 dateringen heeft men
vastgesteld dat de verspreiding van het Aurignaciaan over Europa veel sneller
gebeurde dan eerst gedacht.
, Als het Aurignaciaan een intrusieve cultuur is dan moet je in Afrika ook sites vinden met
Aurignaciaan. Er zijn echter niet zo veel sites in Afrika die een rijk assemblage hebben van
Aurignaciaan vondsten.
- Men dacht dus dat de AMH het Aurignaciaan pas begon te maken eens ze in Europa
toekwamen.
- De vondsten in Blombos cave (75.000 BP) tonen echter aan dat de AMH ook al in Zuid-
Afrika het Aurignaciaan gebruikten -> benen spitsen en oker fragmenten
Vergelijking Mousteriaan en Aurignaciaan
- Mousteriaan van de Acheuleaan traditie is de directe voorganger van het Aurignaciaan (als je
de overgangsculturen buiten beschouwing laat)
o Kenmerken: kleine hartvormige vuistbijlen en messen (met afgestompte boord)
- Het Aurignaciaan: compleet andere cultuur
o Gebruik van klingen en soms zelfs microklingen
-> microklingen uit deze traditie worden Lamelle Dufour geheten
o Benen werktuigen, bewerkt met symbolen en soms geperforeerd Afb 1
o Kunst
Mobiele kunst die gemaakt zijn uit mammoetivoor, soms amber
Vb Paardje uit Vogelherd, afb 1
Vb Venusbeeldjes Hohle Fels (DE), afb 2
Vb Leeuwfiguur Hohlenstein-Stadel (DE), afb 3
1e vormen van rotskunst in Europa (Chauvet, oudste context)
Typische handafdrukken Afb 2 Afb 3
Gegraveerde panelen
Beschilderde panelen
o Sierraden
Geperforeerde schelpen
-> werden die in het binnenland teruggevonden
-> teken van reizen / handel
