Samenvatting Ondernemingsrecht

WEEK 1: INLEIDING EN HANDELSREGISTER
Inleiding
Rechtsvormen van het ondernemingsrecht zijn het juridische jasje waarin een onderneming wordt
gehuld. De rechtsvorm is een hulpmiddel om een onderneming in rechte te kunnen laten
functioneren. Een onderneming is een organisatie van kapitaal en arbeid die door deelname aan het
economisch verkeer winst beoogt en continuïteit beoogt (duurzaamheid).

Ondernemingsrecht is facultatief en regulatief. Zij regelt de interne structuur, vertegenwoordiging en
aansprakelijkheid van de rechtsvormen.

Boek 2: rechtspersonen
 Art. 2:5: rechtspersoon is zelf drager van rechten en plichten.
o Rechtspersoon staat gelijk aan natuurlijk persoon voor wat betreft
vermogensrechtelijke handelingen
o Het vermogen van de rechtspersoon is zijn eigen vermogen
o Bij de personenvennootschappen zijn de vennoten gezamenlijk de dragers van
rechten en plichten die verband houden met de maatschap of vof:
vennootschappelijke gemeenschap.
 2:3: rechtspersonen zijn (gesloten systeem):
o Vereniging (titel 2)
o Coöperatie (titel 3)
o Onderlinge waarborgmaatschappij (titel 3)
o Kapitaalvennootschappen
 Nv (titel 4)
 Bv (titel 5
o Stichting (titel 6)
 Titel 1: algemene bepalingen, van toepassing op alle rechtspersonen

Geen rechtspersoonlijkheid: personenvennootschappen (vof (en cv) en maatschap)
 Aangegaan met het oog op de personen
o De persoon van de vennoot is in beginsel zowel voor het ontstaan als voor het
voorbestaan van beslissend belang
 Personenvennootschappen ontstaan door een overeenkomst
 Alle vermogensbestanddelen van de onderneming zijn eigendom van de vennootschappelijke
gemeenschap

Concern: combinatie van verschillende rechtsvormen om één onderneming te drijven (2:24a e.v.)

Onderneming: keuze qua rechtsvorm
 Afhankelijk van:
o Alleen of met anderen?
o Fiscaliteit
 Personenvennootschap: transparant  kijk naar vennoten
 Kapitaalvennootschap: zelfstandig belastingplichtig  rechtspersoonlijkheid
o Aansprakelijkheid
o Flexibiliteit
 Rechtspersonen: dwingend recht
 Tenzij statuten bij bv/nv
 Personenvennootschap: regelend

,Eenmanszaak
 Onderneming gedreven door natuurlijk persoon, zonder gebruik te maken van een
ondernemingsvorm als hierboven
 Natuurlijke persoon aansprakelijk voor schulden die door hem zijn aangegaan.
o Geen onderscheid privé en zakelijke schulden
 Eenmanszaak kan in één keer worden verkocht, maar niet in één keer worden geleverd.
o Alle vermogensbestanddelen afzonderlijk

RECHTSPERSONEN
Kapitaalvennootschappen: bv en nv
 Bv
 2:175:
o Bv is een rechtspersoon met een in een of meer overdraagbare aandelen
verdeeld kapitaal.
o Aandelen zijn op naam gesteld
 Besloten vennootschap:
 Aandeelhouder die aandelen wil overdragen moet in beginsel
aan medeaandeelhouder aanbieden (2:195)
 Statuten kunnen overdraagbaarheid vrij maken (blokkering door
2:195)
 Aandeelhouders dienen opgenomen te worden in register (2:194)
o Aandeelhouders zijn niet persoonlijk aansprakelijk voor hetgeen in naam van bv
wordt verricht en zijn niet gehouden boven het gestorte bedrag in de verliezen
van de bv bij te dragen
 Tenzij anders bepaald in statuten 2:192
 Aandeel:
o Middel om vermogen aan te trekken
 Aandeelhouder stelt vermogen ter beschikking aan bv. In beginsel ter
grootte van nominale bedrag waarvoor hij aandelen neemt (in statuten).
o Aandeel is doorgaans stemrecht in aandeelhoudersvergadering (2:228)
 Zeggenschapsfunctie
 Net zoveel stemrecht als hoeveel aandelen je hebt
o Winstverdelingsfunctie
 Aandeel geeft recht op gedeelte van de winst (2:216)
 Behaalde winst wordt over aandelen verdeeld (dividend)
 Algemene bepalingen, titel bv, HrgW, WOR en boek 3, 5, 6 van toepassing
 Nv
o 2:64: nv is rechtspersoon met een in overdraagbare aandelen verdeeld
maatschappelijk kapitaal
 Aandeelhouders niet persoonlijke aansprakelijk en niet gehouden boven
gestorte bedrag in de verliezen van de nv bij te dragen
 Aandelen niet verplicht op naam
 Mag wel 2:82  verplicht register 2:85
o 2:67 lid 2: minimumkapitaal 45.000 euro
o Aandeel:
 Middel om vermogen aan te trekken 2:80
 Stemrecht 2:118
 Winstverdeling 2:105

Vereniging, stichting en coöperatie
 Stichting

, o 2:285 lid 3: stichting mag geen winstuitkering doen (niet geschikt voor onderneming)
 Slechts uitkeringen aan anderen dan haar oprichters en delen van organen,
voor zover deze uitkeringen een ideële strekking hebben
 Indien zij dit wel doen
 2:21 lid 3: mogelijke ontbinding door rechtbank
 Onverschuldigde betaling
o Winst kan wel gebruikt worden voor doel van stichting, zoals in statuten
o Stichting mag geen leden hebben (2:285 lid 1)
 Vereniging
o 2:26 lid 3: vereniging mag geen winstuitkeringen doen aan leden (niet geschikt voor
onderneming)
o Vereniging heeft leden:
 Algemene ledenvergadering
 Functioneert vaak slecht  voordeel van stichting
 Coöperatie
o Opzet als vereniging  2:53a schakelbepaling met vereniging
o Coöperatie mag echter wel winst uitkeringen 2:53a (geschikt als onderneming)
o 2:53: coöperatie stelt zich ten doel in bepaalde stoffelijke behoeften van leden te
voorzien krachtens bepaalde overeenkomsten die verband houden met het bedrijf
dat de coöperatie uitoefent
 OWM

GEEN RECHTSPERSOONLIJKHEID: PERSONENVENNOOTSCHAPPEN
Vof, cv en maatschap
 Maatschap (titel 9 boek 7a)
o 7a:1655: maatschap is een obligatoire, wederkerige overeenkomst tot samenwerking
van twee of meer personen (op gelijke voet), met het oogmerk om daaruit
vermogensrechtelijk voordeel te behalen en dat met elkaar te delen
(gemeenschappelijk doel/rekening).
 Gaat om gezamenlijke uitoefening van een beroep
 Maten verrekenen onderling winsten en verliezen
 Stille maatschap: naar buiten blijkt niet dat er sprake is van gezamenlijke
beroepsuitoefening
 Openbare maatschap: samenwerking blijkt uit duidelijke kenbare wijze
o Opbrengsten die met de gezamenlijke, in het kader van de maatschap, verrichte
activiteit worden behaald, worden verdeeld over de vennoten volgens een in de
maatschapsovereenkomst opgenomen verdeelsleutel
o Iedere vennoot gehouden iets in te brengen
o 7a:1680: alle maten zijn voor gelijke delen aansprakelijk
o Overeenkomst: boek 6 van toepassing
 Vof (titel 9 en boek 7a + 16 – 34 WvK)
o Art. 16 WvK: Vof is een maatschap die onder gemeenschappelijke naam een bedrijf
uitoefent
 Beroep (maatschap) of bedrijf (vof)? (hfd 1.3)
 Verkeersopvattingen:
o Beroepsuitoefening: persoonlijke dienstverrichting
 Persoonlijke kwaliteiten van dienstverrichter en
vertrouwen tussen hem en klant staan voorop
o Bedrijfsuitoefening: persoonlijke dienstverrichting en
vertrouwelijkheid staan minder voorop
 Meer crediteuren

, o Art. 18 WvK: alle vennoten zijn hoofdelijk verbonden
o Overeenkomst: boek 6 van toepassing
 Cv (19-21 WvK)
o Art. 19 WvK: vennootschap tussen 1 of meer (hoofdelijk) verbonden vennoten en
commanditaire vennoot/vennoten (geldschieters)
o 20 lid 3: commandiet niet tot meer gehouden dan bedrag van inbreng (lijkt op
aandeelhouder)
o Cv is een vof: hoofdelijke vennoten hoofdelijk aansprakelijk
o 20 lid 2: als commandiet bestuurstaken uitvoert  hoofdelijke vennoot

Handelsregister (handelsregisterwet en besluit)
 Ondernemingen (art. 5 hrgw) en rechtspersonen (art. 6 hrgw) worden ingeschreven in het
handelsregister (zie ook art. 7, voor als onderneming reeds is ingeschreven en vv een
rechtspersoon wordt opgericht)
o Onderneming: art. 8 sub b hrgw jo. 2 hrgb: een voldoende zelfstandig optredende
organisatorische eenheid van één of meer personen waarin door voldoende inbreng
van arbeid of middelen, ten behoeve van derden diensten of goederen worden
geleverd of werkend tot stand worden gebracht met het oogmerk daarmee
materieel voordeel te behalen (bedrijf met winstoogmerk)
 Art. 18 hrgw: inschrijving door … bij KvK (lid 5):
o Degene aan wie onderneming toebehoort
o Rechtspersoon: bestuurders
 Externe werking art. 25 HrgW
o Lid 1: als een bepaald feit wel had moeten worden ingeschreven, maar dit niet is
gebeurd, kan degene aan wie de onderneming of rechtspersoon toebehoort zich niet
op dit ten onrechte niet-ingeschreven feit beroepen jegens een derde, die dit feit
niet kende
o Lid 3: degene aan wie een onderneming of rechtspersoon toebehoort, kan zich niet
beroepen op de onjuistheid of onvolledigheid van een in het handelsregister
ingeschreven feit jegens iemand die van deze onvolledigheid of onjuistheid onkundig
is. Deze mag afgaan op hetgeen in het register te vinden is.
o Cáfe ’t brouwertje
 Het belang van het handelsverkeer noopt ertoe dat de inschrijvingsplichtigen
aan derden de onjuistheid (lid 3) of onvolledigheid (lid 3 of lid 1) van de
inschrijving niet kunnen tegenwerpen – en dus de ingeschreven gegevens
tegen zich moet laten gelden – ongeacht of die derden in vertrouwen op die
gegevens hebben gehandeld dan wel eerst later het handelsregister hebben
geraadpleegd
 Dus ook als derde het handelsregister niet van te voren heeft geraadpleegd,
kunnen onjuistheden of onvolledigheden onkundige derden niet worden
tegengeworpen
o Bodam
 Slechts derden die een rechtsbetrekking hebben met de
inschrijvingsplichtigen behoren tot de door art. 25 beschermde derden. Een
curator of de fiscus wiens vordering uit de wet voortvloeit, behoort niet tot
de beschermde derden.
 Derde slechts beschermt als vordering uit handelsovereenkomst voortvloeit