Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1............................................................................................................................................2
Ontwikkelingspsychologie..................................................................................................................2
Hoofdstuk 2............................................................................................................................................4
Ontwikkelingstheorieën.....................................................................................................................4
2.1 Sigmund Freud..........................................................................................................................4
2.2 Erik Erikson...............................................................................................................................5
2.3 Jean Piaget................................................................................................................................6
2.4 Lawrence Kohlberg...................................................................................................................6
Hoofdstuk 3............................................................................................................................................7
De prenatale periode..........................................................................................................................7
Hoofdstuk 4..........................................................................................................................................12
De baby.............................................................................................................................................12
Hoofdstuk 5..........................................................................................................................................22
De dreumes......................................................................................................................................22
Hoofdstuk 6..........................................................................................................................................25
De peuter.........................................................................................................................................25
Hoofdstuk 7..........................................................................................................................................27
De kleuter.........................................................................................................................................27
Hoofdstuk 8..........................................................................................................................................30
Hoofdstuk 9..........................................................................................................................................33
De puber...........................................................................................................................................33
Hoofdstuk 10........................................................................................................................................36
Levensloopsociologie............................................................................................................................38
Hoofdstuk 2.1 & 2.2..........................................................................................................................38
,Hoofdstuk 1
Ontwikkelingspsychologie
Ontwikkelingspsychologie: De studie naar patronen van groei, verandering en stabiliteit gedurende
het hele leven.
Fase indeling ontwikkelingsfasen
Fasen Leeftijd
Prenatale periode conceptie-geboorte
Baby 0-1 jaar
Dreumes 1-2 jaar
Peuter 2-4 jaar
Kleuter 4-6 jaar
Basisschoolkind 6-10 jaar
Pubertijd 10-14 jaar
Adolescentie 14-22 jaar
Jongvolwassenheid 22-35 jaar
Midden volwassenheid 35-55 jaar
Late volwassenheid 55-65 jaar
Oudere 65+
Overige factoren die betrekking hebben tot de ontwikkelingsfases:
- Biologische veranderingen
- Cultureel bepaald (wij richten ons op de Westerse samenleving)
Normatieve ontwikkeling De algemene veranderingen die kinderen laten zien naarmate ze ouder
worden:
- Zindelijkheid
- Motorische ontwikkeling
- Fysieke groei
- Cognitieve vooruitgang
Normatieve invloeden de factoren die bij de meeste mensen ongeveer dezelfde impact hebben en
daardoor aanleiding geven tot een gemiddelde ontwikkelingspatroon. (patroon is de norm)
Fysieke ontwikkeling
- Fysieke groei
- Slaap
- Spieren
Motorische ontwikkeling
- Bewegen
- Fijn motorische handelingen
- Grof motorische handelingen
Perceptuele ontwikkeling: waarnemen middels zintuigen
Cognitieve ontwikkeling
Intellectuele vermogen
- Denken
- Begrijpen
- Lezen
, - Geheugen
Sociale ontwikkeling ontwikkelingen en veranderingen en in sociale relaties gedurende het hele
leven.
Emotionele ontwikkeling het gevoelsleven
Persoonlijkheidsontwikkeling de eigenschappen die de ene persoon van de ander onderscheiden
Sensuele/seksuele ontwikkeling:
- Seksuele gevoelens
- Eigen lichaam leren kennen
- Geslachtsontwikkeling
- Lustbevrediging
Morele ontwikkeling
- Geweten
- Verschil tussen goed en kwaad
Taalontwikkeling
- Communicatie
- Lezen
- Schrijven
- Lezen van een taal
Cumulatief proces Vaardigheden en ervaringen bouwen op elkaar voort
(extra uitleg: In elke fase ontwikkelt een persoon nieuwe vaardigheden die de basis legt voor het
ontwikkelen van nieuwe ervaringen en vaardigheden. Bijvoorbeeld: het leren van de tafeltjes op de
basisschool was de basis voor de wiskunde sommen op de middelbare school)
Differentiatie proces specifieke vaardigheden ontstaan vanuit meer algemene vermogens
(extra uitleg: baby sluit hand als je in de handpalm drukt. Dit is nog ongedifferentieerd. Maar vanuit
deze vaardigheid kan een kind later een potlood vasthouden)
Georganiseerd het ontstaat niet toevallig, maar voltrekt zich in een vaste, logische volgorde en is in
normale omstandigheden
(extra uitleg: een mens leert eerst kruipen en dan lopen niet andersom)
Holistisch alle aspecten van een persoon veranderen samen en integreren met elkaar.
(extra uitleg: een baby kan nog niet naar iets grijpen als hij iets ziet. Er is nog geen coördinatie tussen
kijken en grijpen. Langzaam gaan deze twee aspecten samenwerken waardoor er georganiseerd
sensor motoriek ontstaat)
Ontwikkelingsverloop (inzichten)
- Continu proces
De ontwikkeling is een continuproces waarbij de persoon voortdurend verandert.
Kwantitatieve veranderingen
- Is een geleidelijke ontwikkeling. Dit wordt ook wel continue verandering genoemd.
Kwalitatieve verandering
- Is een stapsgewijze ontwikkeling. Waarbij elke fase nieuw gedrag oplevert
- Dit gedrag is anders dan het gedrag in de vorige fases
, Discontinu proces wordt ook wel abrupte ontwikkeling genoemd. Dit zijn stappen waarbij personen
zichtbaar sprongetjes maken in hun ontwikkeling.
Gevoelige periodes Moment tijdens de ontwikkeling aangeduid waarin de ontwikkeling versneld
vooruit gaat en er een verhoogde gevoeligheid bestaat voor stimuli vanuit de omgeving.
(voorbeeld: als een baby in zijn eerste levensjaar gevoelig is voor de taal die hij om zich heen hoort.
Dit zorgt ervoor dat een kind uiteindelijk de taal eigen kan maken)
Kritieke periodes (vroeger i.p.v. gevoelige periodes) Binnen een zeer strikte, vastgestelde tijd diende
een persoon bepaalde vaardigheden te verwerven of zich bepaald gedrag eigen te maken, anders
zou dit nooit meer lukken.
Nature: Alle erfelijke eigenschappen, karakteristieken, capaciteiten en vermogens die mensen van
hun biologische ouders erven.
(voorbeelden: kleur ogen, of de genetische gevoeligheid)
Nurture: Alle ervaringen die een persoon opdoet en de kwaliteiten van de sociale en de fysieke
omgeving waarin hij verkeert.
(voorbeelden: opvoeding die een kind krijg, invloeden van leeftijdgenoten en drugs,
sociaaleconomische omstandigheden)
Hoofdstuk 2
Ontwikkelingstheorieën
2.1 Sigmund Freud
Psychoanalyse een psychologische stromingen die vooral geïnteresseerd is in de innerlijke
belevingswereld
Orale fase de orale fase vangt aan zodra een kind geboren is en duurt tot zo’n 21 maanden. In deze
fase is het kind vooral geïnteresseerd in orale bevrediging. Dit zie je terug in zijn handelingen: zuigen,
eten, lippen bewegen, bijten, objecten in de mond stoppen. het kind wordt geleid door lust, heeft
enkel oog voor directe behoeftebevrediging en er is nog geen sprake van zelfbewustzijn.
Anale fase - de anale fase start na 21 maanden en duurt een jaar of 3. het kind is geïnteresseerd in
anale bevrediging en zoekt dit op door zijn ontlasting op te houden, dan wel te laten gaan. daarbij
raakt het kind in conflict door de eisen vanuit de omgeving en het dan niet toelaten en bevredigen
van de eigen behoeften. denk maar aan zindelijkheidstraining die een kind in deze fase ondergaat;
het moet zijn ontlasting op gezeten tijden laten gaan, terwijl het kind dat wellicht niet wil.
Fallische fase - de fallische fase zet in rond het derde levensjaar. er ontstaat interesse in de
geslachtsdelen en het kind wordt nieuwsgierig naar het eigen lichaam. daarnaast voelen meisjes zich
in deze fase aangetrokken tot hun vader en jongens tot hun moeder. het gaat hierbij niet om
volwassen seksualiteit.
Latentiefase - de latentiefase begint vanaf 6 jaar. in deze fase staat seksualiteit grotendeels op de
achtergrond; dit wordt dan ook beschouwd als een relatief 'rustige fase'. Het kind gaat minder
egocentrisch denken en is vooral gefocust op het verwerven van kennis.
Genitale fase - de genitale fase vangt aan rond de twaalfde levensjaar, duurt tot aan de
volwassenheid en beslaat dus de gehele adolescentiefase. in deze fase leeft de geslachtdrift weer op,
seksuele interesses ontstaan en er worden volwassen seksuele relaties aangegaan
Hoofdstuk 1............................................................................................................................................2
Ontwikkelingspsychologie..................................................................................................................2
Hoofdstuk 2............................................................................................................................................4
Ontwikkelingstheorieën.....................................................................................................................4
2.1 Sigmund Freud..........................................................................................................................4
2.2 Erik Erikson...............................................................................................................................5
2.3 Jean Piaget................................................................................................................................6
2.4 Lawrence Kohlberg...................................................................................................................6
Hoofdstuk 3............................................................................................................................................7
De prenatale periode..........................................................................................................................7
Hoofdstuk 4..........................................................................................................................................12
De baby.............................................................................................................................................12
Hoofdstuk 5..........................................................................................................................................22
De dreumes......................................................................................................................................22
Hoofdstuk 6..........................................................................................................................................25
De peuter.........................................................................................................................................25
Hoofdstuk 7..........................................................................................................................................27
De kleuter.........................................................................................................................................27
Hoofdstuk 8..........................................................................................................................................30
Hoofdstuk 9..........................................................................................................................................33
De puber...........................................................................................................................................33
Hoofdstuk 10........................................................................................................................................36
Levensloopsociologie............................................................................................................................38
Hoofdstuk 2.1 & 2.2..........................................................................................................................38
,Hoofdstuk 1
Ontwikkelingspsychologie
Ontwikkelingspsychologie: De studie naar patronen van groei, verandering en stabiliteit gedurende
het hele leven.
Fase indeling ontwikkelingsfasen
Fasen Leeftijd
Prenatale periode conceptie-geboorte
Baby 0-1 jaar
Dreumes 1-2 jaar
Peuter 2-4 jaar
Kleuter 4-6 jaar
Basisschoolkind 6-10 jaar
Pubertijd 10-14 jaar
Adolescentie 14-22 jaar
Jongvolwassenheid 22-35 jaar
Midden volwassenheid 35-55 jaar
Late volwassenheid 55-65 jaar
Oudere 65+
Overige factoren die betrekking hebben tot de ontwikkelingsfases:
- Biologische veranderingen
- Cultureel bepaald (wij richten ons op de Westerse samenleving)
Normatieve ontwikkeling De algemene veranderingen die kinderen laten zien naarmate ze ouder
worden:
- Zindelijkheid
- Motorische ontwikkeling
- Fysieke groei
- Cognitieve vooruitgang
Normatieve invloeden de factoren die bij de meeste mensen ongeveer dezelfde impact hebben en
daardoor aanleiding geven tot een gemiddelde ontwikkelingspatroon. (patroon is de norm)
Fysieke ontwikkeling
- Fysieke groei
- Slaap
- Spieren
Motorische ontwikkeling
- Bewegen
- Fijn motorische handelingen
- Grof motorische handelingen
Perceptuele ontwikkeling: waarnemen middels zintuigen
Cognitieve ontwikkeling
Intellectuele vermogen
- Denken
- Begrijpen
- Lezen
, - Geheugen
Sociale ontwikkeling ontwikkelingen en veranderingen en in sociale relaties gedurende het hele
leven.
Emotionele ontwikkeling het gevoelsleven
Persoonlijkheidsontwikkeling de eigenschappen die de ene persoon van de ander onderscheiden
Sensuele/seksuele ontwikkeling:
- Seksuele gevoelens
- Eigen lichaam leren kennen
- Geslachtsontwikkeling
- Lustbevrediging
Morele ontwikkeling
- Geweten
- Verschil tussen goed en kwaad
Taalontwikkeling
- Communicatie
- Lezen
- Schrijven
- Lezen van een taal
Cumulatief proces Vaardigheden en ervaringen bouwen op elkaar voort
(extra uitleg: In elke fase ontwikkelt een persoon nieuwe vaardigheden die de basis legt voor het
ontwikkelen van nieuwe ervaringen en vaardigheden. Bijvoorbeeld: het leren van de tafeltjes op de
basisschool was de basis voor de wiskunde sommen op de middelbare school)
Differentiatie proces specifieke vaardigheden ontstaan vanuit meer algemene vermogens
(extra uitleg: baby sluit hand als je in de handpalm drukt. Dit is nog ongedifferentieerd. Maar vanuit
deze vaardigheid kan een kind later een potlood vasthouden)
Georganiseerd het ontstaat niet toevallig, maar voltrekt zich in een vaste, logische volgorde en is in
normale omstandigheden
(extra uitleg: een mens leert eerst kruipen en dan lopen niet andersom)
Holistisch alle aspecten van een persoon veranderen samen en integreren met elkaar.
(extra uitleg: een baby kan nog niet naar iets grijpen als hij iets ziet. Er is nog geen coördinatie tussen
kijken en grijpen. Langzaam gaan deze twee aspecten samenwerken waardoor er georganiseerd
sensor motoriek ontstaat)
Ontwikkelingsverloop (inzichten)
- Continu proces
De ontwikkeling is een continuproces waarbij de persoon voortdurend verandert.
Kwantitatieve veranderingen
- Is een geleidelijke ontwikkeling. Dit wordt ook wel continue verandering genoemd.
Kwalitatieve verandering
- Is een stapsgewijze ontwikkeling. Waarbij elke fase nieuw gedrag oplevert
- Dit gedrag is anders dan het gedrag in de vorige fases
, Discontinu proces wordt ook wel abrupte ontwikkeling genoemd. Dit zijn stappen waarbij personen
zichtbaar sprongetjes maken in hun ontwikkeling.
Gevoelige periodes Moment tijdens de ontwikkeling aangeduid waarin de ontwikkeling versneld
vooruit gaat en er een verhoogde gevoeligheid bestaat voor stimuli vanuit de omgeving.
(voorbeeld: als een baby in zijn eerste levensjaar gevoelig is voor de taal die hij om zich heen hoort.
Dit zorgt ervoor dat een kind uiteindelijk de taal eigen kan maken)
Kritieke periodes (vroeger i.p.v. gevoelige periodes) Binnen een zeer strikte, vastgestelde tijd diende
een persoon bepaalde vaardigheden te verwerven of zich bepaald gedrag eigen te maken, anders
zou dit nooit meer lukken.
Nature: Alle erfelijke eigenschappen, karakteristieken, capaciteiten en vermogens die mensen van
hun biologische ouders erven.
(voorbeelden: kleur ogen, of de genetische gevoeligheid)
Nurture: Alle ervaringen die een persoon opdoet en de kwaliteiten van de sociale en de fysieke
omgeving waarin hij verkeert.
(voorbeelden: opvoeding die een kind krijg, invloeden van leeftijdgenoten en drugs,
sociaaleconomische omstandigheden)
Hoofdstuk 2
Ontwikkelingstheorieën
2.1 Sigmund Freud
Psychoanalyse een psychologische stromingen die vooral geïnteresseerd is in de innerlijke
belevingswereld
Orale fase de orale fase vangt aan zodra een kind geboren is en duurt tot zo’n 21 maanden. In deze
fase is het kind vooral geïnteresseerd in orale bevrediging. Dit zie je terug in zijn handelingen: zuigen,
eten, lippen bewegen, bijten, objecten in de mond stoppen. het kind wordt geleid door lust, heeft
enkel oog voor directe behoeftebevrediging en er is nog geen sprake van zelfbewustzijn.
Anale fase - de anale fase start na 21 maanden en duurt een jaar of 3. het kind is geïnteresseerd in
anale bevrediging en zoekt dit op door zijn ontlasting op te houden, dan wel te laten gaan. daarbij
raakt het kind in conflict door de eisen vanuit de omgeving en het dan niet toelaten en bevredigen
van de eigen behoeften. denk maar aan zindelijkheidstraining die een kind in deze fase ondergaat;
het moet zijn ontlasting op gezeten tijden laten gaan, terwijl het kind dat wellicht niet wil.
Fallische fase - de fallische fase zet in rond het derde levensjaar. er ontstaat interesse in de
geslachtsdelen en het kind wordt nieuwsgierig naar het eigen lichaam. daarnaast voelen meisjes zich
in deze fase aangetrokken tot hun vader en jongens tot hun moeder. het gaat hierbij niet om
volwassen seksualiteit.
Latentiefase - de latentiefase begint vanaf 6 jaar. in deze fase staat seksualiteit grotendeels op de
achtergrond; dit wordt dan ook beschouwd als een relatief 'rustige fase'. Het kind gaat minder
egocentrisch denken en is vooral gefocust op het verwerven van kennis.
Genitale fase - de genitale fase vangt aan rond de twaalfde levensjaar, duurt tot aan de
volwassenheid en beslaat dus de gehele adolescentiefase. in deze fase leeft de geslachtdrift weer op,
seksuele interesses ontstaan en er worden volwassen seksuele relaties aangegaan
