Samenvatting Recht Verkennen

Samenvatting inleiding tot recht
Deel 1: wat is recht?



1. kenmerken en definitie van het recht

1.1. kenmerken van het recht
1.1.1. Het recht heeft als doel de samenleving te ordenen

 Duidelijkheid over wie wat mag doen met welke middelen
 Goederen, rechten, … van anderen respecteren

1.1.2. Het recht wordt opgelegd door de samenleving
 Oorsprong: in de samenleving
 Problemen  oplossing = noodzakelijk
 Parlementen vertegenwoordigen het volk parlement akkoord: bevolking akkoord

1.1.3. De naleving van het recht kan worden afgedwongen
 Rechtsregels = afdwingbaar
o = bij een niet-naleving  gevolgen
 Structuren & instellingen dwingen het recht af

1.2. Soorten regels
Gedragsregels

 Regels die het gedrag van leden in de samenleving ordenen
 Gebeurt door het vastleggen van subjectieve rechten
o = bevoegdheden om over middelen te beschikken

Regels en structuren waarmee de toepassing van gedragsregels kan worden afgedwongen

 Bv. Gerechtelijke organisatie

Regels & structuren die bepalen hoe de juridische gedragsregels en de toepassingsregels – en
structuren kunnen worden gewijzigd/ afgeschaft

 Recht heeft een dynamisch karakter

1.3. Definitie van recht
= de geïnstitutionaliseerde ordening van het menselijk handelen in de samenleving

Of

= het recht is het geheel van afdwingbare regels die het menselijke handelen in de samenleving
ordenen



1

, 1.4. Objectief recht versus subjectieve rechten
Objectief recht
 Rechtsregels
o Gedragsregels
o Afdwingingsregels
o Wijzigingsregels
 Terug te vinden in “het recht”

Subjectief recht
 = een in het rechtssysteem erkende bevoegdheid om naar eigen goeddunken bepaalde
handelingen te stellen
 = rechten die wij putten uit het objectief recht
 We spreken over subjectief recht als objectieve rechtsregels toepassing inden in concrete
situaties & personen

1.5. Rechtssubject versus rechtsobject
Rechtssubject
 = een persoon/groep personen die subjectieve rechten en juridische plichten kunnen hebben
(= dragers van subjectieve rechten en plichten)
 2 soorten rechtssubjecten / juridische personen
o Natuurlijke personen
 Mensen van vlees & bloed
o Rechtspersonen
 Groeperingen, instellingen & stichtingen die, zoals natuurlijke personen,
bepaalde rechten en plichten hebben
 Specifiek doel + aan dit specifiek doel gekoppelde rechten & plichten =>
juridische constructie met een eigen specialiteit

Rechtsobject
 Voorwerp waarover de personen hun subjectieve rechten kunnen uitoefenen
 Ding/ dier
 Geheel van goederen
o Handelszaak
o …
 Recht
o Aandelen
o Geld
o …

1.6. Rechtsmisbruik
Verschillende manieren

1. Oogmerk om te schaden
 Subjectieve rechten gebruiken met als enige oogmerk om te schaden
2. Afwezigheid van het belang
 Er zijn 2 manieren om het recht uit te oefenen, maar hij kiest de schadelijkste manier
voor de andere, terwijl hij er zelf geen belang bij heeft

2

, 3. Abnormale rechtsuitoefening
 Recht uitoefenen op een wijze die buiten de grenzen gaat van de normale
rechtsuitoefening

 rechtsmisbruik sanctioneren

 Herstel in de oorspronkelijke toestand (natura)
 Schadevergoeding

2. Soort subjectieve rechten

2.1. Politieke rechten
=rechten die de burger tegenover de overheid kan uitoefenen & opeisen

3 onderverdelingen:

1. politieke vrijheden

 Onaantastbare vrijheid (bv. Vrije meningsuiting)

2. participatierechten

 Mogelijkheid om deel te nemen aan het overheidsbeleid

3. sociaal-economische rechten

 Het recht om financiële tegemoetkomingen of bepaalde diensten te vragen

2.2. Burgerlijke rechten
= subjectieve rechten die een burger tegenover zijn medeburgers kan uitoefenen

4 onderverdelingen

1. persoonlijkheids – en familierechten

 Betrekking op de beschikking over een eigen persoon en op de staat van de persoon binnen
de familie
 Extra-patrimoniaal (= geen financiële waarde)

2. zakelijke rechten

 Heerschappij over een goed
o Volledig (eigendom
o Gedeeltelijk (vruchtgebruik, erfdienstbaarheid)

3. vorderingsrechten

 Bevoegdheid om van iemand anders de uitvoering van een of meer verbintenissen te eisen

4. Intellectuele rechten

 Exclusieve heerschappij over een intellectuele creatie (bv. Tekst, uitvinding, logo, …
 Intellectuele rechten (vb. auteursrecht) = in geld waardeerbaar (= patrimoniale rechten)




3

, 3. Deelgebieden van het recht




 Privaatrecht: verhouding tussen burgers onderling
 Publiek recht: verhouding tussen burgers & overheid



 Nationaal recht: recht dat binnen de grenzen geldt
o Alle rechtsregels die uitgevaardigd worden door een bevoegde politieke instelling &
die van toepassing zijn op het Belgisch grondgebied
 Internationaal recht: grensoverschrijdend recht

4