Samenvatting sociale filosofie en ethiek

Samenvatting sociale filosofie en
ethiek
1.Algemene inleiding
1.1 Indeling van de wijsbegeerte en de plaats van de sociale en ethische filosofie
Wat is filosofie?
 heel veel verschillende manier om vraag te beantwoorden
 Volgens E. Vermeersch: ‘Historisch overzicht van wijsbegeerte’
Filosofie als wachtkamer voor de wetenschap, als vorm van denken die
problemen behandelt die nog niet dr wetenschap zijn opgelost
Sterk geloof in kracht van wetenschap en technologie


 omschrijving uit de cursus: wijsbegeerte die vorm van kennisverwerving is die
ontstaat wanneer men geen vrede meer neemt met de mythische, magische of
dogmatische aanpak en aldus kunnen we het ontstaan ervan situeren bij de oude
Grieken
Vragen van Kant spelen hier ook een belangrijke rol in:
Wat moet ik doen?
Wat kan ik kennen ? Wat is de mens?
Wat mag ik hopen?

,1.1.1 Factische problemen


 Vraagt naar oorsprong van alles wat bestaat, ‘het zijnde’
 Metafysica
2 deelgebieden:
1.1.1.1 Algemene metafysica of ontologie
 Wat is zijn?
 Wat is worden?
 Anaximander, Plato, Herakleitos  20ste eeuw: Heidegger


1.1.1.2 Bijzondere metafysica
 Specifieke aard van aspecten van het zijn


A. Rationele kosmologie:
o Kosmos = wereld
o Logos = leer
o Basisstructuur van de wereld  hoe steekt de wereld in elkaar?


B. Rationele psychologie/antropologie
o Vraag naar de essentie van de mens



C. Rationele theologie
o Vraag naar God
o God heeft enkel het goede geschapen, niet het kwade
o Kwade = afwezigheid van het goede

,1.1.2 Kennistheoretische problemen


1.1.2.1 Kennisleer of epistemologie
 Sinds moderniteit fysica vervangen voor epistemologie
 Wetenschap leert ons veel over het zijnde
 Descartes en zijn methodische twijfel: hij stelt alles in vraag


1.1.2.2 Logica
 Vraag naar het geldige redeneren
 Gaat over het denken zelf


1.1.2.3 Wetenschapsfilosofie
 Wetenschap zelf bestuderen
 Niet de algemene wetenschap, maar 1 bepaalde wetenschap bestuderen



1.1.3 Ethische en politieke problemen


Vraag naar hoe mensen samenleven?
1.1.3.1 Ethiek
 Normen en waarden van het menselijke handelen
 Normen = concrete gedragsregels die moeten nageleefd worden in een samenleving,
richtlijn hoe je moet handelen
 Waarden = opvattingen over wat wenselijk is binnen een samenleving


1.1.3.2 Politiek
 Hoe de samenleving georganiseerd wordt
 Hoe wij samenleven


1.1.3.3 Esthetica
 Stelt de vraag naar wat schoon en lelijk is

, 1.1.4 Vanuit het perspectief van de mens


 sinds de Verlichting mens centraal
Relatie a: mens
Mens tot zichzelf. Hoe de mens zich ten aanzien van zichzelf kan gedragen. (Wat
moet ik doen? )
Relatie b: mens   mens
Tussen de mensen is een wederkerige afhankelijkheidsrelatie. Studiegebied van de
politieke of sociale filosofie
Relatie c: Mens  natuur
Mens en natuur is een eenzijdige afhankelijkheidsrelatie. De mens heeft de natuur
(grondstoffen) nodig om te overleven. Studiegebied van de economie.



DEEL A: Sociale filosofie in de moderne tijd
2. Inleiding: De Griekse polis
2.1 Inleiding: polis en agora
 Oude Griekenland, polis centraal  verwijst niet enkel naar stadsstaat, ook naar
bepaalde wijze van organisatie van openbaar leven

 Agora = centrum van de Griekse polis  verwijst niet enkel naar forum of
marktplaats, ook naar een plaats waar gesproken wordt (rechtspraak, politiek,…)

 Grieken introduceerden democratie 508 – 322 vChr.  enkel mannelijke volwassen
leden
Tegenover de Polis komt Oikos te staan:
o Oikos = niet enkel thuis, ook gemeenschap van mensen (familie)
o Overleven van de familie staat centraal
o Oikos dus ook plaats van het verborgene, het binnen