Post-its (beknopte bullets samenvatting van 7 colleges)
Hieronder vind je zeven ‘post-its’. Deze geven per college een opsomming van alle theoretici,
concepten, kenmerken, voor- en nadelen etc.
Bij het tentamen speelt tijd een grote rol. Print dus deze post its uit, knip ze uit en plak ze aan het
begin van ieder bijbehorend college in je samenvattingenbundel. Tijdens het tentamen wordt in
iedere vraag een tip indirecte tip gekeken over welk onderwerp de vraag gaat of welke
theorie/theoreticus/concept. Deze post-its bieden jou de mogelijkheid om heel snel door de colleges
te scannen naar de informatie die je nodig hebt. In sommige gevallen staat alle informatie zelfs op de
post-it en hoef je dus niet eens door je bundel te bladeren.
Veel succes!
College 1: Intro-Privaat/publiek-publieke productie-PxQ College 2: Prestatiemeting, indicatoren, gebruik prestatie informatie,
Wilson: Classificatie zichtbaarheid resultaten en activiteiten outcome- monitoring- en sturing
output (4 soorten organisaties) Dominante frame: Begroting-Jaarverslag 3 vragen: wat bereiken,
Verschillen private en publieke organisaties (4) daarvoor doen, mag kosten?
Rational Choice theory: Vrees voor inefficiëntie en overproductie bij De beleidstheorie: input-output-effecten-(externe factoren)-
collectief geproduceerde producten outcome-doelrealisatie & doelmatigheid-doeltreffendheid
o Olson: Logic of collective action: door voordeel 1 lid en stijgende o Voorbeeld performance budgetting V.S., maar…lobbyprobleem
organisatiekosten a.g.v.groepsgrootte werkt collectief belang niet. Problemen integratie overheidsuitgaven en prestaties: 1.traditionele
Niskanen: Drie problemen van collectieve goederen: Packaging, nadruk op SMART-doelen, 2.indicatoren en 3.beleidscyclus in
passive sponsor (princ.-agent), geen efficientie-prikkel. begrotingscyclus ‘persen’. → leidt niet tot nodige scherpte
Lines of Defence: management-control-audit(int./ext.)-toezicht → o Alternatieven integratie overheidsuitgaven en prestaties: WAT,
Deze vier functie in het Rijk + lokale overheid HOE, WANNEER:
Osborn & gaebler: Governments should steer, not row → schema o WAT-meten: Performance Framework: meetlat beleidstheorie
principal-agent doel op politieke relevantie of passend bij begrotings-en
‘Publieke productie’: PxQ → voordelen: 1.benchmark mogelijk & organisatiestructuur? Alles meten!
2.heldere afspraken, maar: 1.slacks belangrijker dan efficientie? (vaste o HOE-meten: nominaal- ordinaal- interval(tevredenheid & top5
kosten /reserves /kwaliteit), 2.Waardepluriformiteit, dus landen)- ratio(geld & %)
doelmatigheid niet altijd belangrijkste, 3.Politieke rationaliteit (4), o WANNEER-meten: 4 jaar-2 jaar(einde kabinet)-Jaarlijks
4.Kaufman The forest ranger alternatieve werkelijkheid waarbij (begrotingscyclus)-(interne sturingscyclus)kwartaal-maandelijks
uitvoerder afweging maakt/decentralisatie Moynihan: dynamiek/evolutie van prestatie-management → mate
o Alternatief op PxQ: 1.Klaassen: Balanced Scorecard (als PxQ van managementautoriteit & resultaatfocus (4 overheidssystemen)
resultaatberekening niet kan) Thiel & Leeuw: toename performance meting (output) leidt soms tot
o Alternatief: Nieuw-Zeeland Wellbeing Budget (impact daling productiviteit, verhoging transparantie leidt tot hogere
ministerbeleid op 12 wellbeing-domeinen) uitvoeringskosten. Performance paradox: zwakke relatie tussen
Opdracht: Monitor Brede Welvaart indicator & performance. Verslechtering performance indicatoren (4)
Wildavsky: 6 misconcepties in de performance beweging
Van Dooren & Sterck: stromenschema ‘waarop verantwoorden in
beleidstheoriestappen’?
Prestatie-informatie afhankelijk van 1.beleidsterrein & 2.overheidsrol
→ Stimuleren? Regisseren? Financieren? Uitvoeren?
Gebruik van prestatie-informatie: door politici voor vergelijking &
symbolisch.
Moynihan: 6 problemen prestatie-informatie: niet-veelomvattend
/ambigu/subjectief/garandeert geen gebruik/institutionele
beïnvloeding/beïnvloeding door dialoogcontext
Prestatie-informatie helpt bij 6: contracten/relatiemanagement met
opdrachtgever/interne mensenverschuiving/inschatting effect
externe ontwikkelingen/procesinnovatie/medewerkersmotivering.
Gebruik prestatie-informatie door managers afhankelijk van 7:
organisatiecultuur/ informatiebeschikbaarheid /beleidsveld
/concurrentie mate/meetbaarheid/manager-autonomie/
resultaatgerichtheid van de top → we onderscheid tussen formeel
routine- en informeel gebruik!
Data-gedreven leerfora (3 randvoorwaarden), Cobra-effect bij
financiële prikkels aan (strategisch) gedrag → overproductie
probleem → oplossing is extra audit
4 oorzaken voor toenemend gebruik prestatie-informatie:
1.beschikbaarheid, 2.rapportageplicht, 3.autonome managers
bevoegdheden, 4.verplichte leerroutines.
→ ook 2 averechtse effecten.
Opdracht: terugbrengen lerarentekort
Hieronder vind je zeven ‘post-its’. Deze geven per college een opsomming van alle theoretici,
concepten, kenmerken, voor- en nadelen etc.
Bij het tentamen speelt tijd een grote rol. Print dus deze post its uit, knip ze uit en plak ze aan het
begin van ieder bijbehorend college in je samenvattingenbundel. Tijdens het tentamen wordt in
iedere vraag een tip indirecte tip gekeken over welk onderwerp de vraag gaat of welke
theorie/theoreticus/concept. Deze post-its bieden jou de mogelijkheid om heel snel door de colleges
te scannen naar de informatie die je nodig hebt. In sommige gevallen staat alle informatie zelfs op de
post-it en hoef je dus niet eens door je bundel te bladeren.
Veel succes!
College 1: Intro-Privaat/publiek-publieke productie-PxQ College 2: Prestatiemeting, indicatoren, gebruik prestatie informatie,
Wilson: Classificatie zichtbaarheid resultaten en activiteiten outcome- monitoring- en sturing
output (4 soorten organisaties) Dominante frame: Begroting-Jaarverslag 3 vragen: wat bereiken,
Verschillen private en publieke organisaties (4) daarvoor doen, mag kosten?
Rational Choice theory: Vrees voor inefficiëntie en overproductie bij De beleidstheorie: input-output-effecten-(externe factoren)-
collectief geproduceerde producten outcome-doelrealisatie & doelmatigheid-doeltreffendheid
o Olson: Logic of collective action: door voordeel 1 lid en stijgende o Voorbeeld performance budgetting V.S., maar…lobbyprobleem
organisatiekosten a.g.v.groepsgrootte werkt collectief belang niet. Problemen integratie overheidsuitgaven en prestaties: 1.traditionele
Niskanen: Drie problemen van collectieve goederen: Packaging, nadruk op SMART-doelen, 2.indicatoren en 3.beleidscyclus in
passive sponsor (princ.-agent), geen efficientie-prikkel. begrotingscyclus ‘persen’. → leidt niet tot nodige scherpte
Lines of Defence: management-control-audit(int./ext.)-toezicht → o Alternatieven integratie overheidsuitgaven en prestaties: WAT,
Deze vier functie in het Rijk + lokale overheid HOE, WANNEER:
Osborn & gaebler: Governments should steer, not row → schema o WAT-meten: Performance Framework: meetlat beleidstheorie
principal-agent doel op politieke relevantie of passend bij begrotings-en
‘Publieke productie’: PxQ → voordelen: 1.benchmark mogelijk & organisatiestructuur? Alles meten!
2.heldere afspraken, maar: 1.slacks belangrijker dan efficientie? (vaste o HOE-meten: nominaal- ordinaal- interval(tevredenheid & top5
kosten /reserves /kwaliteit), 2.Waardepluriformiteit, dus landen)- ratio(geld & %)
doelmatigheid niet altijd belangrijkste, 3.Politieke rationaliteit (4), o WANNEER-meten: 4 jaar-2 jaar(einde kabinet)-Jaarlijks
4.Kaufman The forest ranger alternatieve werkelijkheid waarbij (begrotingscyclus)-(interne sturingscyclus)kwartaal-maandelijks
uitvoerder afweging maakt/decentralisatie Moynihan: dynamiek/evolutie van prestatie-management → mate
o Alternatief op PxQ: 1.Klaassen: Balanced Scorecard (als PxQ van managementautoriteit & resultaatfocus (4 overheidssystemen)
resultaatberekening niet kan) Thiel & Leeuw: toename performance meting (output) leidt soms tot
o Alternatief: Nieuw-Zeeland Wellbeing Budget (impact daling productiviteit, verhoging transparantie leidt tot hogere
ministerbeleid op 12 wellbeing-domeinen) uitvoeringskosten. Performance paradox: zwakke relatie tussen
Opdracht: Monitor Brede Welvaart indicator & performance. Verslechtering performance indicatoren (4)
Wildavsky: 6 misconcepties in de performance beweging
Van Dooren & Sterck: stromenschema ‘waarop verantwoorden in
beleidstheoriestappen’?
Prestatie-informatie afhankelijk van 1.beleidsterrein & 2.overheidsrol
→ Stimuleren? Regisseren? Financieren? Uitvoeren?
Gebruik van prestatie-informatie: door politici voor vergelijking &
symbolisch.
Moynihan: 6 problemen prestatie-informatie: niet-veelomvattend
/ambigu/subjectief/garandeert geen gebruik/institutionele
beïnvloeding/beïnvloeding door dialoogcontext
Prestatie-informatie helpt bij 6: contracten/relatiemanagement met
opdrachtgever/interne mensenverschuiving/inschatting effect
externe ontwikkelingen/procesinnovatie/medewerkersmotivering.
Gebruik prestatie-informatie door managers afhankelijk van 7:
organisatiecultuur/ informatiebeschikbaarheid /beleidsveld
/concurrentie mate/meetbaarheid/manager-autonomie/
resultaatgerichtheid van de top → we onderscheid tussen formeel
routine- en informeel gebruik!
Data-gedreven leerfora (3 randvoorwaarden), Cobra-effect bij
financiële prikkels aan (strategisch) gedrag → overproductie
probleem → oplossing is extra audit
4 oorzaken voor toenemend gebruik prestatie-informatie:
1.beschikbaarheid, 2.rapportageplicht, 3.autonome managers
bevoegdheden, 4.verplichte leerroutines.
→ ook 2 averechtse effecten.
Opdracht: terugbrengen lerarentekort
