Samenvatting Jeugdbescherming Met Inleiding Jeugdrecht

H1: Inleiding rond ontstaan jeugdbescherming in België
 NU: rechten van Kinderen/Jongeren zijn gewaarborgd.
 Geen evidente zaak want eerste beschermingswet pas in 1912
 Categoriaal beleid is recent
 Proces van socialisatie: opvoeding door verinnerlijken van waarden en
normen
 Proces van sociale controle zowel formeel als informeel
 Processen zorgen voor evolutie dis ook wat betreft ons onderwerp
 Belang van Verlichting met opkomst van wetenschappen zoals criminologie,
penologie, psychologie

1. Ontstaan van een categoriaal beleid
1.1 Evolutie van de socialisatie
 Kinderen worden eeuwen beschouwd als een ‘volwassene’ met hier en daar
uitzonderingen
 Recente sociale constructie
 Verlichting is bepalend voor het categoriaal beleid,
 Nog-niet positie: nog-niet verantwoordelijk, nog-niet zelfstandig…
 Weten nog niet het verschil tussen goed en kwaad
 Toekomst, vooruitgang, ratio staan centraal
 2 mensbeelden in Verlichting:
 Volwassene: kent zijn lot
 Kind: kneedbaar, maakbaar, evolueerbaar

1.1.1 Geen kindbeeld
 Tot 7 jaar beschouwd als een last, ding
 Ervoor praktijken die aantonen dat er geen belang gehecht wordt aan
kinderen
 Afwezig kindbeeld in Oudheid: kleine volwassenen
 Achterlaten van kinderen (meisjes en kinderen met beperkingen eerst)
 Offeren aan Godheid
 Als afval weggooien op de mesthoop
 Ook recentelijk (17de – 18de eeuw) geen kindbeeld
 Hogere klasse schakelde voedsters in dus weinig aandacht en hoge
kindersterfte of was dit omgekeerd?

,  Praktijken die nu heden ten dag in onze ogen barbaars overkomen
 Onhygiënische omstandigheden, geen voorbehoedsmiddelen, ziektes leidden
tot hoge kindersterfte en dus geen aandacht
 Meisjes waren minder waard en dit zal zich verder manifesteren doorheen de
geschiedenis
 Vanaf 7 jaar als volwassene beschouwd in alle aspecten van het sociale leven
 Jongens vertoefden in leerscholen
 Meisjes bleven thuis om het huishouden te leren

1.1.2 Aanzet tot een kindbeeld
 16de eeuw licht onderscheid die zich vooral manifesteerde bij de jongens uit
de hogere klasse
 Vertoefden in scholen om kennis te vergaren
 Mensbeelden ontstonden cfr. Romantici en Moralisten
 Verlichtingsperiode is cruciaal
 Aanzet tot categoriaal beleid met 2 mensbeelden (zie supra)
 Sociogenese en psychogenese (kennen)
 Ontstaan van verschillende fases binnen het kind-zijn
 Ontstaan van eigen afdelingen binnen de wetenschappen zoals pediatrie
 Ontstaan van kinderwetten
o Verbod op kinderarbeid
o Wet op leerplicht
o Wie was hiermee gebaat ????

1.1.3 Huidig kindbeeld
 Krachtig persoon met eigen mogelijkheden
 Kijken naar het ‘kunnen’
 Verschillende ontwikkelingsfases met eigen mogelijkheden en beperkingen
 Fases van kinderen/jongeren verschillen kwalitatief van volwassenen
 Afsluiten van volwassenwereld

1.2 Evolutie van de sociale controle
 Gaat over bestraffing
 Geen onderscheid volwassene/kind
 Uitzonderlijk door pater familias en Godheid (willekeurig!)
 Verlichting brengt terug soelaas

,1.2.1 Vroege tijden
 Oud-Romeins recht: wet der XII tafelen
 Uitzondering mbt onmondigen
 Onderscheid opzettelijke en onopzettelijke daden
 Klassieke tijdvak
 Geslachtsrijpheid
 Oordeel des onderscheid cfr. huidig strafrecht
 Val RR
 Elk volk/stam eigen gewoontes
 11de eeuw
 Heropflakkering Romeins Recht
 13de eeuw
 Centralisatie
 Openbare orde
 Openbare rust
o Dus staatsfunctie die regels oplegde
o Accusatoir berechten
o Aanstellen van rechters
 1532 ‘Constitutio Criminalis Carlinae’
 L’usage de raison dus andere bestraffing voor kinderen en volwassenen

1.2.2 Verlichting
 Belangrijke periode mbt de twee processen
 Tegen wrede en barbaarse straffen Ancien Regime
 Rede, toekomst, recht, ethiek… staan centraal
 Maakbaarheid van het leven cfr. Darwin
 Kennis vergaren
 Techniek (door kennis te vergaren) veroveren door wetenschappelijke
inzichten met als gevolg mechanisering en opstart van fabrieken (industriële
revolutie)
 Boeren naar steden voor werk  veel te veel  kinderarbeid,
kinderverwaarlozing, hongerloon
 Exacte en positieve feiten halen het van het gevoelsmatige denken
 Sociale ontreddering door uitbuiting van de arbeiders

,  Kinderverwaarlozing en kinderarbeid
 Overheid grijpt in  ging in tegen de ideale, verlichte maatschappij
 Tegenkantingen door verschillende actoren
 Ouders waren tegen dat de overheid ingreep: verlies van loon en minder
loon, ouderlijk gezag (inmenging
 Opkomst socialisme
 Arbeiders meer rechten geven en zekerheid
 Tegenacties van de burgerij cfr. morele controle
 Verlichte denkers
 Rousseau, Montesquieu, Voltaire
 Denken over straffen en bestraffing
 Rechtvaardigheid van straffen

1.2.3 Tendensen vanaf Verlichting
1.2.3.1 Klassieke criminologische school
 Tegen de repressieve, wrede, onmenselijke en onrechtvaardige straffen
vanuit Ancien Regime
 Belang van efficiënte, rechtvaardige, menselijke en rechtvaardige straffen
 Rechten van de mens
 Kenmerken van klassieke criminologische school
1. Wilsautonomie
2. Morele aansprakelijkheid
3. Legaliteitsbeginsel: een straf, geen misdrijf zonder wet. De drie delen
moeten aanwezig zijn: straffeit (strafbare handeling), straf en strafwet
4. Proportionaliteitsbeginsel
5. Gelijkheidsbeginsel
-> 3, 4 en 5 zijn nu nog altijd de basis van ons huidig strafrecht
 3 functies van een straf
1. Vergelding: Je moet in feite op de blaren gaan zitten
2. Afschrikking: Mensen afschrikken die van plan zijn om het ook te doen
3. Morele verbetering cfr. huidig strafrecht: Inzicht krijgen + veranderen
 Focust zich op ‘het misdrijf’
 Invoeren van strafrechtelijke minderjarigheid door legaliteitsbeginsel en
morele aansprakelijkheid