Samenvatting Groepsdynamica

1. Groepen en teams
1.1 Wat is een groep?
 Iedereen behoort op elk moment in zijn leven tot verschillende groepen
 Invloed op het individu: positief of negatief
 Mogelijkheid: in groep condities te scheppen om gewenste gedrag individu te
bekomen
 Hoge cohesie wanneer er een goede teamgeest of sterk wij gevoel heerst
 Lage cohesie: mensen voelen zich minder erg betrokken, overwegen op te
stappen

Losse verzameling ipv groep:
 Verschillende individuen die
 Zich op hetzelfde moment op dezelfde plaats bevinden
 Maar die geen eenheid vormen of een bepaalde overeenkomst vertonen


Johnson & Johnson concluderen in hun onderzoek dat sociaal wetenschappers
verschillende definities gebruiken. Door de accenten van de definities bij elkaar
te voegen, krijgt men ‘de essentiële kenmerken’:

1. Verzameling mensen die gemeenschappelijk doel willen bereiken
 Mensen worden lid van een groep omdat ze beseffen dat ze met de
groep meer kans hebben om een doel te bereiken dan als individu
2. Verzameling individuen die op bepaalde manier van elkaar afhankelijk zijn
 Als er een bepaalde gebeurtenis plaatsvindt, beïnvloedt deze niet
alleen een individu maar de gehele groep
3. Verzameling individuen die directe contacten met elkaar onderhouden
 Het accent ligt op de interactie die aanwezig moet zijn tussen de
groepsleden
4. Sociale eenheid die bestaat uit twee of meer personen die zichzelf als lid
van een groep beschouwen
 Je kan pas spreken van een groep als de individuen zichzelf zien als
deel van die groep
5. Verzameling individuen die elkaar beïnvloeden
 Zonder wederzijdse beïnvloeding kan men niet van een groep spreken

1

, 6. Verzameling individuen van wie de interacties door regels, normen en
waarden bepaald worden
 De rollen en normen in een groep kunnen schriftelijk of mondeling vast
gelegd zijn


 Vb. groep festivalgangers = geen groep
 Vb. hooligans = een groep
 Vb. studentenclub = een groep
o Gemeenschappelijk doel
o Op bepaalde manier afhankelijk
o Onderhouden directe contacten
o Sociale eenheid
o Beïnvloeden elkaar

1.2 Wat is een team?
≠ Gezin: nooit als voorbeeld geven.
Werken samen, maar niet ieder samenwerkingsverband is een team. Het grote
verschil tussen 'zomaar' een groep mensen en een team, is dat een team heeft
geleerd zich te 'verbinden': samen te werken aan een bepaald doel. Binnen een
team is bij de leden het besef aanwezig dat ze door samen te werken in staat
zijn een doel te bereiken dat groter is dan een ieders individuele kracht. Dat
gezamenlijke doel bindt en verbindt.
Groep wordt een team als:

 Ze hebben leren samenwerken (= middel, geen doel)
 Het teambelang voor het eigen belang staat
 Er is sprake van cohesie, verbondenheid, wij-gevoel
 Iedereen bijdraagt aan het doel
 Er een goede samenwerking is
 Er verantwoordelijkheid wordt opgenomen
 Men elkaar waardeert
 De communicatie goed verloopt
 De successen een gezamenlijk resultaat zijn




2

,Definitie volgens Stevens:
Een team bestaat uit “twee of meer leden die in onderlinge afhankelijkheid en
door onderling overleg de uit te voeren taken verdelen en coördineren, met het
oog op of in functie van een extern doel, binnen een breder organisatorisch
verband.”


Kenmerken

 Twee of meer leden
-> Functionele samenwerkingsrelatie
 Vervullen een taak
-> Taakafhankelijkheid = de mate waarin een teamlid informatie, materialen
en ondersteuning nodig heeft en daarvoor afhankelijk is van andere
teamleden om zijn werk effectief uit te kunnen voeren
 Gemeenschappelijk doel
-> Welzijn cliënt = doel; samenwerking = middel
-> In functie van dit doel pogen de leden onderling de verantwoordelijkheden
en de taken te verdelen, de nodige plannen en afspraken te maken en te
komen tot werkresultaten
 Organisatorisch verband
-> Team functioneert altijd binnen visie en missie organisatie, regelgevingen
en procedures
-> Team en organisatie beïnvloeden elkaar
 Gedeelde waarden en normen
-> Waarden en normen zorgen voor een zekere gelijkheid in opvattingen,
doelstellingen en gedragingen die het mogelijk maken om beslissingen te
nemen vanuit wederzijds begrip
 Vb. werkmannen spoorweg = team, maar geen goed functionerend
 Vb. toepassingsvraag: verschil tussen groep en team

1.3 Veerkrachtige teams
 Geef aandacht aan wat leeft in het team
 Ga op zoek naar wat je nodig hebt, vraag hulp en advies
 Stimuleer ontmoeting en dialoog



3

, 1.4 Groepsdynamica
 Inzicht in functioneren groepen
 Binnen groepsdynamica kijkt men volgens Johnson naar
 Gedrag groepsleden binnen groepen
 Ontwikkeling groepen
 Interacties tussen groepsleden, andere groepen en organisaties
 Structuur groepen
 Drie actoren waar je rekening mee moet houden als je een groep cliënten
begeleidt:
 De groep (cliënten): leeftijd, mogelijkheden, onndersteuningsnoden,
onderlinge verhoudingen? …
 Je team: met verschillende rollen – persoonlijkheden, mate van
werkervaring, stijl van communiceren, …
 Jezelf: met je kennis en vaardigheden om in te spelen op een
groepsdynamiek, met je waarden en normen die je gedrag sturen, en met
je eigen voorkeurstijlen op vlak van communicatie en begeleiding
 Taakniveau en sociaal-emotionele niveau
 Het taakniveau verwijst naar de inhoud, dus naar de activiteiten,
spelvormen en opdrachten binnen een groep.
 Sociaal-emotioneel niveau verwijst naar de verbondenheid tussen de
groepsleden.




4