OHP les 8: het
competentiemodel
(Slot en Spanjaard)
Historiek
Ontstaan id jaren ’70 als reactie op:
o Stoornissenmodel: problemen v jongeren en gezinnen zijn een vorm v
psychopathologie heel sterk de focus op beperking en stoornis
o Gedragstherapeutische interventies: werden teveel gebruikt om stoornissen te
verminderen en te weinig om nieuw, adequaat gedrag te leren…
Grondleggers:
o Slot en Spanjaard
Competentiemodel
Grondslag van competentiemodel= competentievergroting
(doel= iemand zijn competenties gaan vergroten in het hanteren v alledaagse situaties)
o Gebaseerd op:
Leertheorieën (aan -en afleren van gedrag)
Ontwikkelingspsychologie (verwachtingen rond bepaalde leeftijd)
Competentiegericht werken voor wie of waar?
o Ambulant en (semi-) residentieel: oa :
Jeugdinrichtingen (bv. begeleiden bij aanleren sociale vaardigheden)
Psychiatrie (bv. versterken/ondersteunen gezonde kant)
Kamerbegeleiding (bv. om stilaan zelfstandig te worden)
Begeleid wonen (bv. om zelfstandig te kunnen wonen)
Justitieel werk (bv. alternatieve sancties, zoals leer -en werkstraffen)
Jeugddelinquenten (bv. alternatieve sancties, zoals leer-en werkstraffen)
Personen met verstandelijke beperking (bv. bij begeleid zelfstandig wonen)
Personen met autisme (bv. leren contact leggen met mensen)
Scholen (bv. inzetten op weerbaarheidsprogramma’s)
…
,Uit onderzoek Slot en Spanjaard
Agressie, delinquentie en probleemgedrag zijn moeilijk te veranderen
Gedragstherapeutische HV is de meest succesvolle
Meest succesvolle programma’s zijn gericht op het aanleren v vaardigheden die jongeren in
staat stellen beter te functioneren in het alledaagse leven
Wat is competentie (competent)?
Je bent competent als je over voldoende vaardigheden beschikt om de ontwikkelingstaken
waarmee je in het dagelijks leven wordt geconfronteerd op adequate wijze te vervullen
o Vaardigheden: zoals zelfstandig wassen, sociale vaardigheden, studeren,…
o Ontwikkelingstaken: voor uzelf zorgen, schoollopen, sociale contacten leggen,…
Incompetent indien: onvoldoende vaardigheden of ontwikkelingstaken te zwaar voor bv
zijn leeftijd
Balansmodel competent in evenwicht:
Uit evenwicht: onvoldoende vaardigheden-, ontwikkelingstaken te
zwaar -of teveel taken tegelijkertijd moeten uitvoeren
,Ontwikkelingstaken
Specifieke thema’s karakteristiek voor een bepaalde levensfase
Worden bepaald door veranderingen op biologisch, psychisch en sociaal gebied bij het
vorderen vd leeftijd
Vragen ve persoon bepaalde gedragingen
Overzicht ontwikkelingstaken 4-12jr:
o Vormgeven ad relatie met ouder(s) en familie
o Omgaan met volwassenen
o Omgaan met leeftijdsgenootjes
o Omgaan met eigen lichaam (zelfverzorging)
o Participeren in het onderwijs
o Invullen v vrije tijd (jezelf vermaken)
o Nemen v deelverantwoordelijkheden id thuissituatie (zelfredzaamheid)
Overzicht ontwikkelingstaken 12-21jr:
o Vormgeven aan veranderende relaties binnen het gezin
o Participeren in onderwijs of werk
o Creëren en onderhouden ve eigen woon -en leefsituatie
o Omgaan met autoriteiten en instanties
o Zorgdragen voor gezondheid en uiterlijk
o Opbouwen en onderhouden van sociale contacten en vriendschappen
o Vormgeven aan intimiteit en seksualiteit
Vaardigheden
Een handeling die je moet uitvoeren om een ontwikkelingstaak te volbrengen
Voorbeelden:
o Om vrienden te maken moet je beschikken over sociale vaardigheden
o Om zelfstandig te koken moet je beschikken over een aantal praktische vaardigheden
, Het balansmodel: de 5 componenten
Stoornissen (psychopathologie):
o Psychopathologie/stoornissen: bv. depressie, ASS, ADHD, alcohol/drugsverslaving
Stressoren:
o Invloed waaraan men zich niet/moeilijk kan onttrekken die negatieve invloed heeft
op het functioneren
o Bv. sterfgeval, ziekte, drank/drugsmisbruik ve ouder
Protectieve factoren (beschermende factoren):
o Beschermende factoren tegen invloeden stressoren en/of stoornissen
o Voorbeelden: positief zelfbeeld, financiële mogelijkheden, veilige omgeving, familie
waarop men kan terugvallen, eigenschappen/karaktertrekken zoals doorzetting en
veerkrachtigheid
Balansmodel: uit evenwicht
o Want bv. stoornissen en stressoren kunnen extra invloed uitoefenen
Balansmodel: in evenwicht
o Als protectieve factoren sterk genoeg zijn om balans terug te brengen
competentiemodel
(Slot en Spanjaard)
Historiek
Ontstaan id jaren ’70 als reactie op:
o Stoornissenmodel: problemen v jongeren en gezinnen zijn een vorm v
psychopathologie heel sterk de focus op beperking en stoornis
o Gedragstherapeutische interventies: werden teveel gebruikt om stoornissen te
verminderen en te weinig om nieuw, adequaat gedrag te leren…
Grondleggers:
o Slot en Spanjaard
Competentiemodel
Grondslag van competentiemodel= competentievergroting
(doel= iemand zijn competenties gaan vergroten in het hanteren v alledaagse situaties)
o Gebaseerd op:
Leertheorieën (aan -en afleren van gedrag)
Ontwikkelingspsychologie (verwachtingen rond bepaalde leeftijd)
Competentiegericht werken voor wie of waar?
o Ambulant en (semi-) residentieel: oa :
Jeugdinrichtingen (bv. begeleiden bij aanleren sociale vaardigheden)
Psychiatrie (bv. versterken/ondersteunen gezonde kant)
Kamerbegeleiding (bv. om stilaan zelfstandig te worden)
Begeleid wonen (bv. om zelfstandig te kunnen wonen)
Justitieel werk (bv. alternatieve sancties, zoals leer -en werkstraffen)
Jeugddelinquenten (bv. alternatieve sancties, zoals leer-en werkstraffen)
Personen met verstandelijke beperking (bv. bij begeleid zelfstandig wonen)
Personen met autisme (bv. leren contact leggen met mensen)
Scholen (bv. inzetten op weerbaarheidsprogramma’s)
…
,Uit onderzoek Slot en Spanjaard
Agressie, delinquentie en probleemgedrag zijn moeilijk te veranderen
Gedragstherapeutische HV is de meest succesvolle
Meest succesvolle programma’s zijn gericht op het aanleren v vaardigheden die jongeren in
staat stellen beter te functioneren in het alledaagse leven
Wat is competentie (competent)?
Je bent competent als je over voldoende vaardigheden beschikt om de ontwikkelingstaken
waarmee je in het dagelijks leven wordt geconfronteerd op adequate wijze te vervullen
o Vaardigheden: zoals zelfstandig wassen, sociale vaardigheden, studeren,…
o Ontwikkelingstaken: voor uzelf zorgen, schoollopen, sociale contacten leggen,…
Incompetent indien: onvoldoende vaardigheden of ontwikkelingstaken te zwaar voor bv
zijn leeftijd
Balansmodel competent in evenwicht:
Uit evenwicht: onvoldoende vaardigheden-, ontwikkelingstaken te
zwaar -of teveel taken tegelijkertijd moeten uitvoeren
,Ontwikkelingstaken
Specifieke thema’s karakteristiek voor een bepaalde levensfase
Worden bepaald door veranderingen op biologisch, psychisch en sociaal gebied bij het
vorderen vd leeftijd
Vragen ve persoon bepaalde gedragingen
Overzicht ontwikkelingstaken 4-12jr:
o Vormgeven ad relatie met ouder(s) en familie
o Omgaan met volwassenen
o Omgaan met leeftijdsgenootjes
o Omgaan met eigen lichaam (zelfverzorging)
o Participeren in het onderwijs
o Invullen v vrije tijd (jezelf vermaken)
o Nemen v deelverantwoordelijkheden id thuissituatie (zelfredzaamheid)
Overzicht ontwikkelingstaken 12-21jr:
o Vormgeven aan veranderende relaties binnen het gezin
o Participeren in onderwijs of werk
o Creëren en onderhouden ve eigen woon -en leefsituatie
o Omgaan met autoriteiten en instanties
o Zorgdragen voor gezondheid en uiterlijk
o Opbouwen en onderhouden van sociale contacten en vriendschappen
o Vormgeven aan intimiteit en seksualiteit
Vaardigheden
Een handeling die je moet uitvoeren om een ontwikkelingstaak te volbrengen
Voorbeelden:
o Om vrienden te maken moet je beschikken over sociale vaardigheden
o Om zelfstandig te koken moet je beschikken over een aantal praktische vaardigheden
, Het balansmodel: de 5 componenten
Stoornissen (psychopathologie):
o Psychopathologie/stoornissen: bv. depressie, ASS, ADHD, alcohol/drugsverslaving
Stressoren:
o Invloed waaraan men zich niet/moeilijk kan onttrekken die negatieve invloed heeft
op het functioneren
o Bv. sterfgeval, ziekte, drank/drugsmisbruik ve ouder
Protectieve factoren (beschermende factoren):
o Beschermende factoren tegen invloeden stressoren en/of stoornissen
o Voorbeelden: positief zelfbeeld, financiële mogelijkheden, veilige omgeving, familie
waarop men kan terugvallen, eigenschappen/karaktertrekken zoals doorzetting en
veerkrachtigheid
Balansmodel: uit evenwicht
o Want bv. stoornissen en stressoren kunnen extra invloed uitoefenen
Balansmodel: in evenwicht
o Als protectieve factoren sterk genoeg zijn om balans terug te brengen
