ONDERZOEKSVOORSTEL
HOE KAN DE KWALITEIT VAN ZORG BINNEN HEEREWEGEN WINNEN AAN DE KRACHT
VAN NAASTENPARTICIPATIE?
Student: Isa Heikamp
Studentnummer:1721002
Cursuscode: GVE-4.AIB-17
Groep: GVE-AIB-VOL-22
Eerste examinator: Christina van den Heuvel
Tweede examinator: Marianne Vulperhorst
Inleverdatum: 08-03-2021
Opdrachtgever:
Contactgegevens opdrachtgever:
Inhoudsopgave
INLEIDING...............................................................................................................................................2
,AANLEIDING EN RELEVANTIE..........................................................................................................................2
PROBLEEMSTELLING...................................................................................................................................4
DOELSTELLING..........................................................................................................................................4
VRAAGSTELLING.......................................................................................................................................4
HOOFDVRAAG..................................................................................................................................................4
SUBVRAGEN:...................................................................................................................................................4
BEGRIPPEN..............................................................................................................................................4
METHODE...............................................................................................................................................4
ONDERZOEKSOPZET EN POPULATIE................................................................................................................4
DATAVERZAMELING...................................................................................................................................5
TABEL 1: INCLUSIE- EN EXCLUSIECRITERIA..............................................................................................................5
INTERVIEW..............................................................................................................................................5
DATA-ANALYSE........................................................................................................................................6
ETHISCHE OVERWEGINGEN..........................................................................................................................6
MEDISCH-ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE......................................................................................................6
ALGEMEEN.............................................................................................................................................7
PRODUCTSPECIFICATIES..............................................................................................................................7
PROJECTPLANNING....................................................................................................................................8
CONTACT EN AFSPRAKEN MET BETROKKENEN...................................................................................................8
BIJLAGEN................................................................................................................................................8
BIJLAGE 1: LITERATUURONDERZOEK..............................................................................................................8
ZOEKSTRATEGIE GOOGLE SCHOLAR....................................................................................................................10
ZOEKSTRATEGIE PUBMED:...............................................................................................................................12
ZOEKSTRATEGIE HUGO...................................................................................................................................14
ZOEKSTRATEGIE CINAHL.................................................................................................................................16
ZOEKSTRATEGIE SPRINGERLINK..........................................................................................................................17
BIJLAGE 2: BEGRIPPENLIJST.......................................................................................................................18
BIJLAGE 3: INFORMED CONSENT.................................................................................................................19
BIJLAGE 4: LITERATUURBEOORDELING..........................................................................................................20
BIJLAGE 5: CHECKLIST PERSOONSGEBONDEN DATA............................................................................................2
BIJLAGE 6: PROJECTPLANNING.....................................................................................................................3
REFERENTIES..........................................................................................................................................5
Inleiding
Aanleiding en relevantie
Dementie is een flink gezondheidsprobleem waarmee wereldwijd zo’n 35,6 miljoen mensen mee te
maken hebben (Beattie et al, 2015). Dementie is een verzamelnaam die voor verschillende
hersenziekten wordt gebruikt (Hersenstichting, z.d.). De cognitieve achteruitgang bij dementie kenmerkt
zich in het begin met verlies van onafhankelijkheid bij dagelijkse activiteiten zoals het huishouden of
, boodschappen doen. Wanneer dementie zich verder ontwikkelt zal ook het voltooien van
basishandelingen, zoals de ADL zorg en aankleden moeilijk tot niet meer te doen zijn. Dementie zorgt
uiteindelijk voor psychische- en fysieke achteruitgang (DiZazzo-Miller & Preethy, 2019).
In Nederland hebben ruim 114.000 mensen de diagnose dementie. Hiervan wonen er ruim 70.000 in
verpleeg- of verzorgingstehuizen (Volksgezondheidenzorg, z.d.).
Één van deze verpleeghuizen is Heerewegen. Binnen Heerewegen is de werkdruk hoog. Uit onderzoek
van het CBS blijkt dat bijna 44% van de werknemers in de zorg- en welzijnssector een hoge tot zeer hoge
werkdruk ervaart, welke alleen maar toe blijkt te nemen (CBS, 2019). Er is een hoog percentage aan
ziekteverzuim en dat is goed merkbaar op de werkvloer. Dit is dan ook één van de punten waar naasten
tegenaan lopen. Zij zouden het prettig vinden om te zien dat er voldoende, gekwalificeerd, personeel is
dat in potentie inzetbaar is, met name om te anticiperen op voldoende personeel bij ziekte (Francke et
al, 2016).
Zorgverleners binnen Heerewegen nemen veel taken op zich. Wanneer bewoners en/of naasten
vragen/wensen hebben reageert het personeel al gauw met: “Oh, dat zou ik wel even.”, terwijl er vaak
een mogelijkheid is dat de naasten dit zelf op kunnen pakken. Met de vestigingsmanager van
Heerewegen is er gekeken naar mogelijke interventies die de werkdruk kunnen verminderen, maar
waarbij het welzijn van de cliënt gewaarborgd wordt. Uiteindelijk kwam het erop neer dat binnen heel
Heerewegen nog tè weinig gebruik gemaakt wordt van naastenparticipatie.
Onder naastenparticipatie wordt het volgende verstaan: “Naastenparticipatie is een actieve inbreng en
betrokkenheid van familieleden bij de zorg voor de cliënt” (van Halem, 2015). Volgens van Halem (2015)
is: “wat familie zelf kan doen, kan niet alleen goed zijn voor de cliënt, maar is het ook” het uitgangspunt
van naastenparticipatie. Met naasten wordt bedoeld de partner, ouder(s), broer(s), zus(sen), kind(eren)
of andere voor de zorgvrager belangrijke personen (Simmes et al, 2017).
Er zijn verschillende onderzoeken gedaan naar de invloed van naasten op mensen met dementie. Zo
bleek uit een recent onderzoek van Hamers et al (2020) dat bezoek van naasten een positieve invloed
heeft op het welzijn en kwaliteit van leven van de cliënt met dementie.
Iemand met dementie kan lastig voor zichzelf opkomen. Een goede samenwerking tussen de naasten en
zorgverlening is dus van belang om het verblijf van de cliënt in het woonzorgcentrum zo aangenaam
mogelijk te maken (Buijk & van Dijk, 2018). Het informeren van naasten over de begrippen kwaliteit van
zorg en dementie kan zorgen voor een betere samenwerking tussen naasten en zorgverleners, wat
resulteert in minder conflicten tussen zorgverleners en familieleden, een betere kwaliteit van zorg voor
de cliënt, op individueel niveau (Curry et al, 2007).
De naasten heeft op de eerste plaats informatie nodig over de aard van gedragsveranderingen. Hierbij
zijn ook de specifieke problemen van de cliënt voor de naasten belangrijk om te bespreken (Vernooij-
Dassen, 2009). Ook Spruyte et al (2018) stellen dat het verhogen van kennis over de ziekte van
essentieel belang is om bewustzijn omtrent dementie te bevorderen.
Het is van belang dat de participatie van naasten gestimuleerd wordt om kwaliteit van zorg voor de
cliënt te waarborgen (Spruyte et al, 2018). Spruyte et al (2018) stelt dat hierbij rekening gehouden moet
worden met de behoeften van de cliënt en zijn/haar naasten. Daarbij is het belangrijk dat de naasten
ook ondersteuning krijgt in het proces van participatie. Deze ondersteuning is nodig om participatie ‘op
maat’ te creëren. Momenteel ervaart een deel van de mantelzorgers participatie als zeer belastend en
zouden graag zien dat er minder beroep op hen werd gedaan om taken ‘over te nemen’ van de zorg
(Boer et al, 2017). Het is dus ook van belang dat zorgverleners de naasten laat participeren naar eigen
draagkracht en symptomen van overbelasting van de naasten kunnen signaleren en hierop anticiperen
(Francke et al, 2016).
HOE KAN DE KWALITEIT VAN ZORG BINNEN HEEREWEGEN WINNEN AAN DE KRACHT
VAN NAASTENPARTICIPATIE?
Student: Isa Heikamp
Studentnummer:1721002
Cursuscode: GVE-4.AIB-17
Groep: GVE-AIB-VOL-22
Eerste examinator: Christina van den Heuvel
Tweede examinator: Marianne Vulperhorst
Inleverdatum: 08-03-2021
Opdrachtgever:
Contactgegevens opdrachtgever:
Inhoudsopgave
INLEIDING...............................................................................................................................................2
,AANLEIDING EN RELEVANTIE..........................................................................................................................2
PROBLEEMSTELLING...................................................................................................................................4
DOELSTELLING..........................................................................................................................................4
VRAAGSTELLING.......................................................................................................................................4
HOOFDVRAAG..................................................................................................................................................4
SUBVRAGEN:...................................................................................................................................................4
BEGRIPPEN..............................................................................................................................................4
METHODE...............................................................................................................................................4
ONDERZOEKSOPZET EN POPULATIE................................................................................................................4
DATAVERZAMELING...................................................................................................................................5
TABEL 1: INCLUSIE- EN EXCLUSIECRITERIA..............................................................................................................5
INTERVIEW..............................................................................................................................................5
DATA-ANALYSE........................................................................................................................................6
ETHISCHE OVERWEGINGEN..........................................................................................................................6
MEDISCH-ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE......................................................................................................6
ALGEMEEN.............................................................................................................................................7
PRODUCTSPECIFICATIES..............................................................................................................................7
PROJECTPLANNING....................................................................................................................................8
CONTACT EN AFSPRAKEN MET BETROKKENEN...................................................................................................8
BIJLAGEN................................................................................................................................................8
BIJLAGE 1: LITERATUURONDERZOEK..............................................................................................................8
ZOEKSTRATEGIE GOOGLE SCHOLAR....................................................................................................................10
ZOEKSTRATEGIE PUBMED:...............................................................................................................................12
ZOEKSTRATEGIE HUGO...................................................................................................................................14
ZOEKSTRATEGIE CINAHL.................................................................................................................................16
ZOEKSTRATEGIE SPRINGERLINK..........................................................................................................................17
BIJLAGE 2: BEGRIPPENLIJST.......................................................................................................................18
BIJLAGE 3: INFORMED CONSENT.................................................................................................................19
BIJLAGE 4: LITERATUURBEOORDELING..........................................................................................................20
BIJLAGE 5: CHECKLIST PERSOONSGEBONDEN DATA............................................................................................2
BIJLAGE 6: PROJECTPLANNING.....................................................................................................................3
REFERENTIES..........................................................................................................................................5
Inleiding
Aanleiding en relevantie
Dementie is een flink gezondheidsprobleem waarmee wereldwijd zo’n 35,6 miljoen mensen mee te
maken hebben (Beattie et al, 2015). Dementie is een verzamelnaam die voor verschillende
hersenziekten wordt gebruikt (Hersenstichting, z.d.). De cognitieve achteruitgang bij dementie kenmerkt
zich in het begin met verlies van onafhankelijkheid bij dagelijkse activiteiten zoals het huishouden of
, boodschappen doen. Wanneer dementie zich verder ontwikkelt zal ook het voltooien van
basishandelingen, zoals de ADL zorg en aankleden moeilijk tot niet meer te doen zijn. Dementie zorgt
uiteindelijk voor psychische- en fysieke achteruitgang (DiZazzo-Miller & Preethy, 2019).
In Nederland hebben ruim 114.000 mensen de diagnose dementie. Hiervan wonen er ruim 70.000 in
verpleeg- of verzorgingstehuizen (Volksgezondheidenzorg, z.d.).
Één van deze verpleeghuizen is Heerewegen. Binnen Heerewegen is de werkdruk hoog. Uit onderzoek
van het CBS blijkt dat bijna 44% van de werknemers in de zorg- en welzijnssector een hoge tot zeer hoge
werkdruk ervaart, welke alleen maar toe blijkt te nemen (CBS, 2019). Er is een hoog percentage aan
ziekteverzuim en dat is goed merkbaar op de werkvloer. Dit is dan ook één van de punten waar naasten
tegenaan lopen. Zij zouden het prettig vinden om te zien dat er voldoende, gekwalificeerd, personeel is
dat in potentie inzetbaar is, met name om te anticiperen op voldoende personeel bij ziekte (Francke et
al, 2016).
Zorgverleners binnen Heerewegen nemen veel taken op zich. Wanneer bewoners en/of naasten
vragen/wensen hebben reageert het personeel al gauw met: “Oh, dat zou ik wel even.”, terwijl er vaak
een mogelijkheid is dat de naasten dit zelf op kunnen pakken. Met de vestigingsmanager van
Heerewegen is er gekeken naar mogelijke interventies die de werkdruk kunnen verminderen, maar
waarbij het welzijn van de cliënt gewaarborgd wordt. Uiteindelijk kwam het erop neer dat binnen heel
Heerewegen nog tè weinig gebruik gemaakt wordt van naastenparticipatie.
Onder naastenparticipatie wordt het volgende verstaan: “Naastenparticipatie is een actieve inbreng en
betrokkenheid van familieleden bij de zorg voor de cliënt” (van Halem, 2015). Volgens van Halem (2015)
is: “wat familie zelf kan doen, kan niet alleen goed zijn voor de cliënt, maar is het ook” het uitgangspunt
van naastenparticipatie. Met naasten wordt bedoeld de partner, ouder(s), broer(s), zus(sen), kind(eren)
of andere voor de zorgvrager belangrijke personen (Simmes et al, 2017).
Er zijn verschillende onderzoeken gedaan naar de invloed van naasten op mensen met dementie. Zo
bleek uit een recent onderzoek van Hamers et al (2020) dat bezoek van naasten een positieve invloed
heeft op het welzijn en kwaliteit van leven van de cliënt met dementie.
Iemand met dementie kan lastig voor zichzelf opkomen. Een goede samenwerking tussen de naasten en
zorgverlening is dus van belang om het verblijf van de cliënt in het woonzorgcentrum zo aangenaam
mogelijk te maken (Buijk & van Dijk, 2018). Het informeren van naasten over de begrippen kwaliteit van
zorg en dementie kan zorgen voor een betere samenwerking tussen naasten en zorgverleners, wat
resulteert in minder conflicten tussen zorgverleners en familieleden, een betere kwaliteit van zorg voor
de cliënt, op individueel niveau (Curry et al, 2007).
De naasten heeft op de eerste plaats informatie nodig over de aard van gedragsveranderingen. Hierbij
zijn ook de specifieke problemen van de cliënt voor de naasten belangrijk om te bespreken (Vernooij-
Dassen, 2009). Ook Spruyte et al (2018) stellen dat het verhogen van kennis over de ziekte van
essentieel belang is om bewustzijn omtrent dementie te bevorderen.
Het is van belang dat de participatie van naasten gestimuleerd wordt om kwaliteit van zorg voor de
cliënt te waarborgen (Spruyte et al, 2018). Spruyte et al (2018) stelt dat hierbij rekening gehouden moet
worden met de behoeften van de cliënt en zijn/haar naasten. Daarbij is het belangrijk dat de naasten
ook ondersteuning krijgt in het proces van participatie. Deze ondersteuning is nodig om participatie ‘op
maat’ te creëren. Momenteel ervaart een deel van de mantelzorgers participatie als zeer belastend en
zouden graag zien dat er minder beroep op hen werd gedaan om taken ‘over te nemen’ van de zorg
(Boer et al, 2017). Het is dus ook van belang dat zorgverleners de naasten laat participeren naar eigen
draagkracht en symptomen van overbelasting van de naasten kunnen signaleren en hierop anticiperen
(Francke et al, 2016).
