Orthopedagogische handelingsplanning
1. Methodisch handelen
1.1Wat is methodisch handelen?
1.2Werken met doelen
1.3Plannen – uitvoeren – evalueren – bijsturen
, Orthopedagogische handelingsplanning
1. Methodisch handelen
1.1Wat is methodisch handelen?
- Methode = de weg waarlangs/ manier van handelen
- Methodisch werken = handelen volgens een vaste doordachte manier om een bepaald doel te bereiken
- Methodisch te werk gaan -> basiskenmerk van orthopedagogisch handelen = methodisch handelen
- Methodisch handelen: bewust omgaan met kennis, inzichten en vaardigheden
o We vertrekken steeds van ons handelen met de cliënt (SAMEN handelen) en moeten daar ook
steeds naar terugkeren.
o Er is een voortdurende wisselwerking tussen theorie en handelen.
o Je bewust zijn van de invloeden van jouw handelen op anderen
- Methodisch werk: bedoeld dat de begeleider bewust, doelgericht, systematisch en procesmatig handelt
- Bestaat uit 4 elementen
o Doelgericht handelen
Je werkt doelgericht op zo’n manier dat cliënten zich in hun situatie kunnen handhaven of
verder kunnen ontwikkelen
Mensen met wie je werkt moeten er uitdrukkelijk belang bij hebben
Samen met cliënt/ zijn netwerk wordt doel gekozen
Nadien denk je na over de vraag hoe je samen dit doel kan bereiken
o Bewust handelen
Wnr je bewust handelt vraag je je af welke invloed jouw gedrag op de ander heeft
Wil niet zeggen dat je als begeleider nooit eens intuïtief kan/ moet handelen (sommige
situaties zal je direct moeten handelen)
o Systematisch handelen
Stap voor stap handelen
Elke stap in richting v/d gewenste verandering dient verbonden zijn met voorafgaande
situatie
Eens iets op gang is gezet -> afvragen wat is de volgende stap, welke mensen of
hulpmiddelen nodig zijn
o Procesmatig handelen
Voortdurend afvragen of je in de richting v/h vooropgestelde doel werkt of eventueel moet
bijsturen
- Eenmaal je werkt als begeleider, stel je jezelf de vraag waarom je op de ene manier met die ene cliënt
handelt en op een heel andere manier met de andere
- Orthopedagogische handelen vertrekt altijd vanuit een vraag van de cliënt
o Uit deze vraag samen met cliënt doelstellingen gehaald waar samen aan gewerkt wordt
o Betekent dat we voor elk handeling die we stellen kunnen zeggen waarom we zo handelen
Visies die methodisch handelen illustreren
- Ter Horst: POS accent op de situatie die om actie vraagt (opvoeder: perspectief bieden aan de POS)
- Kok: vraagstellingstype vraagt om actie
- Broekaert: orthopedagogiek als handelingswetenschap
We vertrekken steeds van ons handelen met de cliënt (SAMEN handelen) en moeten daar ook steeds naar
terugkeren.
Er is een voortdurende wisselwerking tussen theorie en handelen.
, 1.2Werken met doelen
- Je werkt als begeleider met mensen die een specifieke ondersteuningsvraag hebben: je ondersteunt hen in
het beantwoorden van die vraag
- Methodisch handelen: je handelen afstemmen op de vraag naar ondersteuning
- Een eerste belangrijke vraag is ‘wie is de persoon die je wenst te ondersteunen, wat is zijn vraag, hoe kan je
hem het best ondersteunen ?’ (intake-gesprek)
- Het begrip doelgroep betekent: “die mensen, die we in ons werk be-doel-en te bereiken”. (doelgroep-
analyse)
o Doelgroep is maw een groep mensen met gelijkaardige ondersteuningsbehoeften
- ! Belang van functionele relatie met de doelgroep (cf. afstand-nabijheid)
- Functie ondersteunen van opvoeder/ begeleider = functionele relatie -> bewust zijn dat we in functie van
cliënt werken
o Afstand nabijheid: je moet voldoende empathie kunnen tonen maar tegelijk de nodige afstand
kunnen nemen
- Let wel, het is niet de bedoeling om mensen in een vakje te plaatsen, elke persoon is uniek en vraagt in
principe een geïndividualiseerde aanpak.
1.3Plannen – uitvoeren – evalueren – bijsturen
Verschillende soorten plannen :
Plannen
- Instellingsplan/beleidsplan
o men naar visie en missie -> wat wil men bereiken
- Afdelingsplan
o vertaling van visie op niveau van afdeling -> concreter
- Activiteitenplan (individueel/groep)
o nadenken met individuele cliënt of klein groepje -> wat ga ik doen, met wie, waar, wat heb ik nodig,
werkdoelen (om activiteit zo volledig mogelijk uit te schrijven)
- Individueel handelingsplan
o plannen voor individu op maar (ondersteuningsnoden sterktes en competenties)
Uitvoeren ( bij een activiteitenplan)
- als je keuze moet maken v/e activiteit v/e groep van cliënten, vaak verschillende mogelijkheden die passen
binnen de werking -> je kiest obv de beginsituatie v/d cliënt
volgende vragen kunnen helpen:
o om wie gaat het? Doelgroep
, o waarom vindt de activiteit of handeling plaats?
o Wat vindt er plaats? Welke handeling
o Hoe moet het gebeuren? Wie doet wat en op welke manier
- ! Begeleidingsstijl !
o Cliënt, activiteit of de omstandigheid die bepaalt welke vorm het meest geschikt is.
autoritair democratisch Laisser faire
De begeleider bepaalt alles. Alles wordt bepaald via Veel vrijheid voor de
groepsbeslissingen. De hulpvrager, weinig inbreng
De begeleider geeft begeleider helpt daarbij. van de begeleider.
aanwijzingen stap voor stap.
De begeleider geeft de grote De begeleider geeft geen
De begeleider verdeelt het lijnen aan en de mogelijkheden aanwijzingen.
werk. om te kunnen kiezen.
De begeleider geeft geen
De begeleider doet zelf niet De cliënten verdelen zelf het taakverdeling.
mee. werk en de taken, in overgang
met de begeleider. De begeleider doet niet mee.
De begeleider doet mee als
“groepslid”.
Evalueren (bij een activiteitenplan)
Waren de stappen die gezet werden op maat, hebben ze tot het doel geleider?
- Productevaluatie (werkdoelen)
o Vooraf conrete werkdoelen geformuleerd -> na afloop moet te nagaan of je samen met de cliënt dit
doel effectief hebt bereikt
- Procesevaluatie (aspecten methodisch handelen)
o Hier onderzoek je alle aspecten van het methodisch handelen; alle fasen die we daarnet hebben
besproken worden onder de loep genomen
Sturen bij
- Op grond van product – en procesevaluatie worden conclusies getrokken voor de toekomst
- Deze kunnen resulteren in het bijsturen van methodisch handelen, bijsturen van beginsituatie, het bijsturen
van de doelen of het plan
1. Methodisch handelen
1.1Wat is methodisch handelen?
1.2Werken met doelen
1.3Plannen – uitvoeren – evalueren – bijsturen
, Orthopedagogische handelingsplanning
1. Methodisch handelen
1.1Wat is methodisch handelen?
- Methode = de weg waarlangs/ manier van handelen
- Methodisch werken = handelen volgens een vaste doordachte manier om een bepaald doel te bereiken
- Methodisch te werk gaan -> basiskenmerk van orthopedagogisch handelen = methodisch handelen
- Methodisch handelen: bewust omgaan met kennis, inzichten en vaardigheden
o We vertrekken steeds van ons handelen met de cliënt (SAMEN handelen) en moeten daar ook
steeds naar terugkeren.
o Er is een voortdurende wisselwerking tussen theorie en handelen.
o Je bewust zijn van de invloeden van jouw handelen op anderen
- Methodisch werk: bedoeld dat de begeleider bewust, doelgericht, systematisch en procesmatig handelt
- Bestaat uit 4 elementen
o Doelgericht handelen
Je werkt doelgericht op zo’n manier dat cliënten zich in hun situatie kunnen handhaven of
verder kunnen ontwikkelen
Mensen met wie je werkt moeten er uitdrukkelijk belang bij hebben
Samen met cliënt/ zijn netwerk wordt doel gekozen
Nadien denk je na over de vraag hoe je samen dit doel kan bereiken
o Bewust handelen
Wnr je bewust handelt vraag je je af welke invloed jouw gedrag op de ander heeft
Wil niet zeggen dat je als begeleider nooit eens intuïtief kan/ moet handelen (sommige
situaties zal je direct moeten handelen)
o Systematisch handelen
Stap voor stap handelen
Elke stap in richting v/d gewenste verandering dient verbonden zijn met voorafgaande
situatie
Eens iets op gang is gezet -> afvragen wat is de volgende stap, welke mensen of
hulpmiddelen nodig zijn
o Procesmatig handelen
Voortdurend afvragen of je in de richting v/h vooropgestelde doel werkt of eventueel moet
bijsturen
- Eenmaal je werkt als begeleider, stel je jezelf de vraag waarom je op de ene manier met die ene cliënt
handelt en op een heel andere manier met de andere
- Orthopedagogische handelen vertrekt altijd vanuit een vraag van de cliënt
o Uit deze vraag samen met cliënt doelstellingen gehaald waar samen aan gewerkt wordt
o Betekent dat we voor elk handeling die we stellen kunnen zeggen waarom we zo handelen
Visies die methodisch handelen illustreren
- Ter Horst: POS accent op de situatie die om actie vraagt (opvoeder: perspectief bieden aan de POS)
- Kok: vraagstellingstype vraagt om actie
- Broekaert: orthopedagogiek als handelingswetenschap
We vertrekken steeds van ons handelen met de cliënt (SAMEN handelen) en moeten daar ook steeds naar
terugkeren.
Er is een voortdurende wisselwerking tussen theorie en handelen.
, 1.2Werken met doelen
- Je werkt als begeleider met mensen die een specifieke ondersteuningsvraag hebben: je ondersteunt hen in
het beantwoorden van die vraag
- Methodisch handelen: je handelen afstemmen op de vraag naar ondersteuning
- Een eerste belangrijke vraag is ‘wie is de persoon die je wenst te ondersteunen, wat is zijn vraag, hoe kan je
hem het best ondersteunen ?’ (intake-gesprek)
- Het begrip doelgroep betekent: “die mensen, die we in ons werk be-doel-en te bereiken”. (doelgroep-
analyse)
o Doelgroep is maw een groep mensen met gelijkaardige ondersteuningsbehoeften
- ! Belang van functionele relatie met de doelgroep (cf. afstand-nabijheid)
- Functie ondersteunen van opvoeder/ begeleider = functionele relatie -> bewust zijn dat we in functie van
cliënt werken
o Afstand nabijheid: je moet voldoende empathie kunnen tonen maar tegelijk de nodige afstand
kunnen nemen
- Let wel, het is niet de bedoeling om mensen in een vakje te plaatsen, elke persoon is uniek en vraagt in
principe een geïndividualiseerde aanpak.
1.3Plannen – uitvoeren – evalueren – bijsturen
Verschillende soorten plannen :
Plannen
- Instellingsplan/beleidsplan
o men naar visie en missie -> wat wil men bereiken
- Afdelingsplan
o vertaling van visie op niveau van afdeling -> concreter
- Activiteitenplan (individueel/groep)
o nadenken met individuele cliënt of klein groepje -> wat ga ik doen, met wie, waar, wat heb ik nodig,
werkdoelen (om activiteit zo volledig mogelijk uit te schrijven)
- Individueel handelingsplan
o plannen voor individu op maar (ondersteuningsnoden sterktes en competenties)
Uitvoeren ( bij een activiteitenplan)
- als je keuze moet maken v/e activiteit v/e groep van cliënten, vaak verschillende mogelijkheden die passen
binnen de werking -> je kiest obv de beginsituatie v/d cliënt
volgende vragen kunnen helpen:
o om wie gaat het? Doelgroep
, o waarom vindt de activiteit of handeling plaats?
o Wat vindt er plaats? Welke handeling
o Hoe moet het gebeuren? Wie doet wat en op welke manier
- ! Begeleidingsstijl !
o Cliënt, activiteit of de omstandigheid die bepaalt welke vorm het meest geschikt is.
autoritair democratisch Laisser faire
De begeleider bepaalt alles. Alles wordt bepaald via Veel vrijheid voor de
groepsbeslissingen. De hulpvrager, weinig inbreng
De begeleider geeft begeleider helpt daarbij. van de begeleider.
aanwijzingen stap voor stap.
De begeleider geeft de grote De begeleider geeft geen
De begeleider verdeelt het lijnen aan en de mogelijkheden aanwijzingen.
werk. om te kunnen kiezen.
De begeleider geeft geen
De begeleider doet zelf niet De cliënten verdelen zelf het taakverdeling.
mee. werk en de taken, in overgang
met de begeleider. De begeleider doet niet mee.
De begeleider doet mee als
“groepslid”.
Evalueren (bij een activiteitenplan)
Waren de stappen die gezet werden op maat, hebben ze tot het doel geleider?
- Productevaluatie (werkdoelen)
o Vooraf conrete werkdoelen geformuleerd -> na afloop moet te nagaan of je samen met de cliënt dit
doel effectief hebt bereikt
- Procesevaluatie (aspecten methodisch handelen)
o Hier onderzoek je alle aspecten van het methodisch handelen; alle fasen die we daarnet hebben
besproken worden onder de loep genomen
Sturen bij
- Op grond van product – en procesevaluatie worden conclusies getrokken voor de toekomst
- Deze kunnen resulteren in het bijsturen van methodisch handelen, bijsturen van beginsituatie, het bijsturen
van de doelen of het plan
