Risk- en bankmanagement
Inhoudsopgave
Risk- en bankmanagement ............................................................................................................................... 1
1. Inleiding.................................................................................................................................................... 3
1.1 Risico’s verbonden aan internationale betalingen ........................................................................................ 3
1.1.1 Commercieel Risico ......................................................................................................................... 3
1.1.2 Politiek Risico .................................................................................................................................. 4
1.1.3 Wisselkoersrisico ............................................................................................................................. 4
1.2. Documenten ................................................................................................................................................. 5
1.2.1 Commercieel contract ..................................................................................................................... 5
1.2.2 Handelsfactuur ................................................................................................................................ 5
1.2.3 Transomportdocumenten ............................................................................................................... 5
1.2.4 Documenten ter inklaring ............................................................................................................... 8
1.2.5 Certificaten divers gebruik .............................................................................................................. 8
1.2.6 Verzekeringsdocumenten ............................................................................................................... 8
1.2.7 Financiële documenten ................................................................................................................... 8
1.3. Incoterms.................................................................................................................................................... 10
1.3.1 Leveringsvoorwaarden (incoterms) .............................................................................................. 10
1.3.2 Classificatie van de incoterms ....................................................................................................... 10
1.3.3 Overwegingen ............................................................................................................................... 14
1.3.4 Basisvuistregel internationale handel ........................................................................................... 14
2. Internationaal betalingsverkeer ............................................................................................................. 15
2.1 Uitvoering internationale betalingen .................................................................................................... 15
2.1.1 Internationale betalingen .............................................................................................................. 15
2.1.2 Rekeningrelaties tussen banken.................................................................................................... 15
2.1.3 SWIFT............................................................................................................................................. 15
2.1.4 Correspondentbanken en Vereffeningsystemen ......................................................................... 16
2.2 Basistechnieken buitenlandse handel ................................................................................................... 17
2.2.1 Overschrijving ................................................................................................................................ 17
2.2.2 Cheques ......................................................................................................................................... 18
2.2.3 Financieel Incasso .......................................................................................................................... 19
2.3 Internationale documentaire betalingen .............................................................................................. 22
2.3.2 Het documentair incasso............................................................................................................... 22
2.3.2 Het documentair krediet ............................................................................................................... 23
3. Wisselkoersrisico’s ................................................................................................................................. 29
3.1. Situering ................................................................................................................................................ 29
3.1.1 Soorten wisselkoersrisico’s ........................................................................................................... 29
3.1.2 Bepaling wisselkoersrisico: omvang en tijdhorizon....................................................................... 29
3.1.3 Strategie inzake wisselkoersrisico’s .............................................................................................. 29
3.1.4 Keuze indekkingstechnieke ........................................................................................................... 29
3.2. Deviezenverrichtingen ........................................................................................................................... 30
3.2.1 Spotmarkt ............................................................................................................................................. 30
3.2.2 Termijnmarkt (= Forward market) ....................................................................................................... 32
3.3. Valutafutures......................................................................................................................................... 35
1
, 3.3.1 Definities ....................................................................................................................................... 35
3.3.2 Contractspecificaties ..................................................................................................................... 36
3.3.3 Organisatie van de markten .......................................................................................................... 36
3.3.4 Noteringen .................................................................................................................................... 38
3.3.5 Winst- en verlies op futures .......................................................................................................... 39
3.3.6 Gebruik Valutafutures ................................................................................................................... 40
3.4 Valutaopties .......................................................................................................................................... 41
3.4.1 Definitie ......................................................................................................................................... 41
3.4.2 Optiemarkten ................................................................................................................................ 43
3.4.3 Clearinginstelling ........................................................................................................................... 43
3.4.4 Standaardisatie en contractkenmerken ........................................................................................ 44
3.4.5 Optieremie .................................................................................................................................... 44
3.4.6 Mogelijkheden van de optiehouder en de optieschrijver ............................................................. 45
3.4.7 Beursorders (niet belangrijk) ......................................................................................................... 45
3.4.8 Transactiekosten ........................................................................................................................... 45
3.4.9 Winst en verliesprofiel van call en put EUR/USD .......................................................................... 46
3.4.10 Prijsvorming van opties ................................................................................................................. 46
3.4.11 Uitoefenen van opties ................................................................................................................... 48
3.4.12 Hedging: wisselrisico indekken met opties ................................................................................... 49
3.4.13 Vergelijking termijn- en valutaoptiecontract ................................................................................ 53
3.4.14 Praktisch gebruik van opties ......................................................................................................... 53
3.4.15 Niet-gestandaardiseerde opties .................................................................................................... 54
4. Renterisico’s ........................................................................................................................................... 58
4.1 Forward Rate Agreement (FRA) ............................................................................................................ 58
4.2 Interest Rate Swap ................................................................................................................................ 59
4.2.1 Van variabele naar vaste rente ..................................................................................................... 59
4.2.2 Van vaste naar variabele rente ..................................................................................................... 60
2
,1. Inleiding
Handelsakkoorden
- TTIP: handelakkoord EU en VS
- CETA: handelsakkoord EU en Canada
→ Handelsakkoorden vergemakkelijken alle papierwerk en belastingen (invoer- en uitvoerrechten)
-> Paul Magnet (PS) wilde geen handelsakkoord met Canada
- Bang voor te grote concurrentie voor Waalse landbouw
-> EU ➔ Douane-unie
- 1 tarief voor de belangrijkste handelspartners
(bv. America wil chocolade exporteren: 2% belasting dus ook zelfde belasting bij export van alle
andere EU-27 landen)
- Binnen de EU vrije handel (0,00% belasting)
-> EVA: Europese vrijehandelsassociatie
- Noorwegen, Zwitserland, Liechtenstein,Ijsland
- Onderling 0% tarief
- MAAR landen vragen andere tarieven voor export naar derden
→ BV chocolade naar VS: uit Ijsland 2% en Zwitserland 3%
- Akkoord met EU ook: 0%
-> Turkije- EU: Free trade agreement (0%)
1.1 Risico’s verbonden aan internationale betalingen
Moeilijkheden bij internationale handel?
-> Andere rechtspraak, verschillende munten, cultuur,…
-> Vaak oppervlakkige relatie en tegenstrijdige rollen importeur en exporteur
- Importeur: tijdige en conforme levering + uitstel betalingstijdstip
- Exporteur: snelle en correcte betaling, voorschotten
→ Internationale handel verhoogt risico’s in vergelijking met binnenlandse handel!
1.1.1 Commercieel Risico
-> Risico dat één van de betrokken partijen zijn contractuele verplichting(en) niet nakomt en/of er zich aan
onttrekt zonder wettige reden (gedurende de ganse levensduur van het contract)
-> 3 risico’s
- Resiliatierisico
- Betalingsrisico
- Transportrisico
Het Resiliatierisico (vóór levering)
De importeur verbreekt het contract vooraleer de goederen zijn geleverd of de exporteur vervult niet de
voorwaarden die nodig zijn voor de uitvoering van het contract.
Betalingsrisico (na levering)
Na levering loopt de exporteur het risico dat de goederen niet betaald worden.
3
, Transportrisico
Zie incoterms en transportverzekeringen
→ Tussen levering en betaling groot betalingsrisico voor de Exporteur (verkoper)
1.1.2 Politiek Risico
-> Risico dat importeur of exporteur, ten gevolge van gebeurtenissen waarover zij géén controle hebben, hun
verplichtingen niet kunnen nakomen.
-> Voorbeelden
- Politieke gebeurtenissen: oorlogen, terrorisme, oproer,…
- Natuurrampen: aardbeving, orkanen,…
- Economische moeilijkheden: deviezenschaarste, transferbeperkingen, import- en exportembargo’s,…
- Willekeurige overheidsmaatregelen: onteigeningen, nationalisaties, lockdown,…
- Gebrekkige overheid: corruptie,…
-> Indekking: Credendo
- Is een Europese openbare kredietverzekeraar
- Doel: internationale economische betrekkingen te bevorderen
- Dekt commercieel en politiek risico
- Dekt meer dan 40% van de Belgische export met de grootste risicolanden!
- Verzekerde in de laatste 3 jaar voor 79 782,2 miljoen EUR aan transacties
- AA- rating
-> Voor wie
- Exporteurs: zowel KMO’s als grote bedrijven
- Investeerders: transferrisico geïnvesteerde sommen, borgstelling bij bank
- Banken: risico delen bij toekenning van een krediet
1.1.3 Wisselkoersrisico
-> Risico ten gevolge van wisselkoersschommelingen van de gebruikte valuta’s bij buitenlandse
handelstransacties.
Dit wisselkoersrisico komt voor tijdens de offerteperiode, de uitvoeringsperiode én op het tijdstip van betaling.
-> Onderscheid rechtstreeks en onrechtstreeks wisselkoersrisico
- Rechtstreeks: stijging of daling munt
- Onrechtstreeks? Bij indekking én niet- betaling!
→ Zie vb dia 23 en 24
Tijdens offerteperiode
-> De exporteur: rechtstreeks wisselkoersrisico
- risico dat de waarde van de vreemde munt daalt ten opzichte van de euro
- tussen het opmaken van de offerte, waarin hij zijn EUR-verkoopprijs heeft omgezet naar de gevraagde
munt, en de datum van het in voege treden van het contract.
- Geen zekerheid of zijn offerte wordt aanvaard. Hij kan in dat geval zijn wisselkoersrisico niet
neutraliseren via bijvoorbeeld termijnverkopen.
-> Indekking
- Prijsherzieningsclausule
- Optie
4
Inhoudsopgave
Risk- en bankmanagement ............................................................................................................................... 1
1. Inleiding.................................................................................................................................................... 3
1.1 Risico’s verbonden aan internationale betalingen ........................................................................................ 3
1.1.1 Commercieel Risico ......................................................................................................................... 3
1.1.2 Politiek Risico .................................................................................................................................. 4
1.1.3 Wisselkoersrisico ............................................................................................................................. 4
1.2. Documenten ................................................................................................................................................. 5
1.2.1 Commercieel contract ..................................................................................................................... 5
1.2.2 Handelsfactuur ................................................................................................................................ 5
1.2.3 Transomportdocumenten ............................................................................................................... 5
1.2.4 Documenten ter inklaring ............................................................................................................... 8
1.2.5 Certificaten divers gebruik .............................................................................................................. 8
1.2.6 Verzekeringsdocumenten ............................................................................................................... 8
1.2.7 Financiële documenten ................................................................................................................... 8
1.3. Incoterms.................................................................................................................................................... 10
1.3.1 Leveringsvoorwaarden (incoterms) .............................................................................................. 10
1.3.2 Classificatie van de incoterms ....................................................................................................... 10
1.3.3 Overwegingen ............................................................................................................................... 14
1.3.4 Basisvuistregel internationale handel ........................................................................................... 14
2. Internationaal betalingsverkeer ............................................................................................................. 15
2.1 Uitvoering internationale betalingen .................................................................................................... 15
2.1.1 Internationale betalingen .............................................................................................................. 15
2.1.2 Rekeningrelaties tussen banken.................................................................................................... 15
2.1.3 SWIFT............................................................................................................................................. 15
2.1.4 Correspondentbanken en Vereffeningsystemen ......................................................................... 16
2.2 Basistechnieken buitenlandse handel ................................................................................................... 17
2.2.1 Overschrijving ................................................................................................................................ 17
2.2.2 Cheques ......................................................................................................................................... 18
2.2.3 Financieel Incasso .......................................................................................................................... 19
2.3 Internationale documentaire betalingen .............................................................................................. 22
2.3.2 Het documentair incasso............................................................................................................... 22
2.3.2 Het documentair krediet ............................................................................................................... 23
3. Wisselkoersrisico’s ................................................................................................................................. 29
3.1. Situering ................................................................................................................................................ 29
3.1.1 Soorten wisselkoersrisico’s ........................................................................................................... 29
3.1.2 Bepaling wisselkoersrisico: omvang en tijdhorizon....................................................................... 29
3.1.3 Strategie inzake wisselkoersrisico’s .............................................................................................. 29
3.1.4 Keuze indekkingstechnieke ........................................................................................................... 29
3.2. Deviezenverrichtingen ........................................................................................................................... 30
3.2.1 Spotmarkt ............................................................................................................................................. 30
3.2.2 Termijnmarkt (= Forward market) ....................................................................................................... 32
3.3. Valutafutures......................................................................................................................................... 35
1
, 3.3.1 Definities ....................................................................................................................................... 35
3.3.2 Contractspecificaties ..................................................................................................................... 36
3.3.3 Organisatie van de markten .......................................................................................................... 36
3.3.4 Noteringen .................................................................................................................................... 38
3.3.5 Winst- en verlies op futures .......................................................................................................... 39
3.3.6 Gebruik Valutafutures ................................................................................................................... 40
3.4 Valutaopties .......................................................................................................................................... 41
3.4.1 Definitie ......................................................................................................................................... 41
3.4.2 Optiemarkten ................................................................................................................................ 43
3.4.3 Clearinginstelling ........................................................................................................................... 43
3.4.4 Standaardisatie en contractkenmerken ........................................................................................ 44
3.4.5 Optieremie .................................................................................................................................... 44
3.4.6 Mogelijkheden van de optiehouder en de optieschrijver ............................................................. 45
3.4.7 Beursorders (niet belangrijk) ......................................................................................................... 45
3.4.8 Transactiekosten ........................................................................................................................... 45
3.4.9 Winst en verliesprofiel van call en put EUR/USD .......................................................................... 46
3.4.10 Prijsvorming van opties ................................................................................................................. 46
3.4.11 Uitoefenen van opties ................................................................................................................... 48
3.4.12 Hedging: wisselrisico indekken met opties ................................................................................... 49
3.4.13 Vergelijking termijn- en valutaoptiecontract ................................................................................ 53
3.4.14 Praktisch gebruik van opties ......................................................................................................... 53
3.4.15 Niet-gestandaardiseerde opties .................................................................................................... 54
4. Renterisico’s ........................................................................................................................................... 58
4.1 Forward Rate Agreement (FRA) ............................................................................................................ 58
4.2 Interest Rate Swap ................................................................................................................................ 59
4.2.1 Van variabele naar vaste rente ..................................................................................................... 59
4.2.2 Van vaste naar variabele rente ..................................................................................................... 60
2
,1. Inleiding
Handelsakkoorden
- TTIP: handelakkoord EU en VS
- CETA: handelsakkoord EU en Canada
→ Handelsakkoorden vergemakkelijken alle papierwerk en belastingen (invoer- en uitvoerrechten)
-> Paul Magnet (PS) wilde geen handelsakkoord met Canada
- Bang voor te grote concurrentie voor Waalse landbouw
-> EU ➔ Douane-unie
- 1 tarief voor de belangrijkste handelspartners
(bv. America wil chocolade exporteren: 2% belasting dus ook zelfde belasting bij export van alle
andere EU-27 landen)
- Binnen de EU vrije handel (0,00% belasting)
-> EVA: Europese vrijehandelsassociatie
- Noorwegen, Zwitserland, Liechtenstein,Ijsland
- Onderling 0% tarief
- MAAR landen vragen andere tarieven voor export naar derden
→ BV chocolade naar VS: uit Ijsland 2% en Zwitserland 3%
- Akkoord met EU ook: 0%
-> Turkije- EU: Free trade agreement (0%)
1.1 Risico’s verbonden aan internationale betalingen
Moeilijkheden bij internationale handel?
-> Andere rechtspraak, verschillende munten, cultuur,…
-> Vaak oppervlakkige relatie en tegenstrijdige rollen importeur en exporteur
- Importeur: tijdige en conforme levering + uitstel betalingstijdstip
- Exporteur: snelle en correcte betaling, voorschotten
→ Internationale handel verhoogt risico’s in vergelijking met binnenlandse handel!
1.1.1 Commercieel Risico
-> Risico dat één van de betrokken partijen zijn contractuele verplichting(en) niet nakomt en/of er zich aan
onttrekt zonder wettige reden (gedurende de ganse levensduur van het contract)
-> 3 risico’s
- Resiliatierisico
- Betalingsrisico
- Transportrisico
Het Resiliatierisico (vóór levering)
De importeur verbreekt het contract vooraleer de goederen zijn geleverd of de exporteur vervult niet de
voorwaarden die nodig zijn voor de uitvoering van het contract.
Betalingsrisico (na levering)
Na levering loopt de exporteur het risico dat de goederen niet betaald worden.
3
, Transportrisico
Zie incoterms en transportverzekeringen
→ Tussen levering en betaling groot betalingsrisico voor de Exporteur (verkoper)
1.1.2 Politiek Risico
-> Risico dat importeur of exporteur, ten gevolge van gebeurtenissen waarover zij géén controle hebben, hun
verplichtingen niet kunnen nakomen.
-> Voorbeelden
- Politieke gebeurtenissen: oorlogen, terrorisme, oproer,…
- Natuurrampen: aardbeving, orkanen,…
- Economische moeilijkheden: deviezenschaarste, transferbeperkingen, import- en exportembargo’s,…
- Willekeurige overheidsmaatregelen: onteigeningen, nationalisaties, lockdown,…
- Gebrekkige overheid: corruptie,…
-> Indekking: Credendo
- Is een Europese openbare kredietverzekeraar
- Doel: internationale economische betrekkingen te bevorderen
- Dekt commercieel en politiek risico
- Dekt meer dan 40% van de Belgische export met de grootste risicolanden!
- Verzekerde in de laatste 3 jaar voor 79 782,2 miljoen EUR aan transacties
- AA- rating
-> Voor wie
- Exporteurs: zowel KMO’s als grote bedrijven
- Investeerders: transferrisico geïnvesteerde sommen, borgstelling bij bank
- Banken: risico delen bij toekenning van een krediet
1.1.3 Wisselkoersrisico
-> Risico ten gevolge van wisselkoersschommelingen van de gebruikte valuta’s bij buitenlandse
handelstransacties.
Dit wisselkoersrisico komt voor tijdens de offerteperiode, de uitvoeringsperiode én op het tijdstip van betaling.
-> Onderscheid rechtstreeks en onrechtstreeks wisselkoersrisico
- Rechtstreeks: stijging of daling munt
- Onrechtstreeks? Bij indekking én niet- betaling!
→ Zie vb dia 23 en 24
Tijdens offerteperiode
-> De exporteur: rechtstreeks wisselkoersrisico
- risico dat de waarde van de vreemde munt daalt ten opzichte van de euro
- tussen het opmaken van de offerte, waarin hij zijn EUR-verkoopprijs heeft omgezet naar de gevraagde
munt, en de datum van het in voege treden van het contract.
- Geen zekerheid of zijn offerte wordt aanvaard. Hij kan in dat geval zijn wisselkoersrisico niet
neutraliseren via bijvoorbeeld termijnverkopen.
-> Indekking
- Prijsherzieningsclausule
- Optie
4
