Module 7 Zorginnovatie in de praktijk
Onderzoeksvoorstel
Werkdruk
, Inleiding
Hoge werkdruk is een hedendaags probleem, het onderwerp heeft in maatschappelijke en politieke
discussie een plaats veroverd. Ongeveer 40% van de werknemers ervaart vaak een hoge werkdruk
(Bierings, 2017).
Van werkdruk is sprake als er geen balans is tussen werkbelasting en de belastbaarheid. Dat gebeurt
als de hoeveelheid werk en tijd waarbinnen het werk af moet zijn het draagvermogen van de
werknemer overstijgt (Oerlemans, 2013).
Volgens van Oostveen & Vermeulen (2016) is werkdruk de beleving van de hoeveelheid werk die is
verzet. Dat betekent dat onder dezelfde werkomstandigheden voor de ene persoon de werkdruk laag
is en voor de ander hoog. Hoe iemand bepaalde werkzaamheden ervaart is afhankelijk van meerdere
factoren, bijvoorbeeld leeftijd, opleidingsniveau, ervaring, fysieke en mentale toestand (van
Oostveen et al., 2016).
Afgelopen jaren is veel onderzoek gedaan naar werkdruk in de gezondheidszorg. Uit een recente
systematic review blijkt een hoog bewijsniveau van negatief effect in de relatie tussen hoge werkdruk
en kwaliteit van zorg en patiënt veiligheid (Pérez-Francisco, 2019).
Volgens een Nederlands onderzoek van zorg.nu in samenwerking met de beroepsvereniging voor
Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN) blijkt dat kwaliteit van zorg en
patiëntveiligheid onder druk kan komen te staan door een hoge werkdruk. In het onderzoek komt
naar voren dat een te hoge werkdruk één van de factoren is die bijdraagt aan het maken van fouten,
met soms schade voor de patiënt als gevolg (AVROTROS, 2016).
Kijkend naar de gezondheidszorg in Nederland blijkt uit een enquête die door het Centraal Bureau
voor de Statistiek (CBS) is uitgevoerd dat ongeveer 48 procent van de werknemers in de ziekenhuizen
een hoge tot zeer hoge werkdruk ervaart. Volgens de ondervraagden zijn er meerdere factoren van
invloed op de toegenomen werkdruk. De top 3 van factoren in dit onderzoek naar voren komend zijn:
Regeldruk en administratieve lasten, meer complexiteit en mondigere patiënten (Centraal Bureau
voor de Statistiek, 2019).
Veelal richt literatuur zich op de staffing binnen de ziekenhuizen (Aiken, et al.,2018). Echter houdt
volgens Olthof, Stevens, Dijkstra en Bulstra comorbiditeit van patiënten verband met waargenomen
werkdruk. Daarnaast concluderen zij dat er andere factoren invloed hebben op de werklast van
verplegend personeel, zoals de verwachtingen van patiënten over zorg of de cultuur en organisatie
van de zorg van het ziekenhuis (Olthof et al., 2017).
Comorbiditeit houdt in dat patiënten meerdere aandoeningen tegelijkertijd hebben (“Comorbiditeit”,
2019). Het blijkt hoe ouder de mens, hoe meer aandoeningen ze zullen hebben. In Nederland zal de
komende jaren het aantal ouderen sterk groeien. In 2012 lag het aantal ouderen rond de 2,7 miljoen.
Naar verwachting zal dit aantal rond 2041 toenemen naar 4,7 miljoen. Naar schatting zal in 2041
ongeveer 26% van de bevolking 65- plus zijn (Zorg voor beter, 2019).
De stijging van kwetsbare ouderen is merkbaar op de chirurgische verpleegafdelingen in
ziekenhuizen. Door toenemende aantallen patiënten met comorbiditeit zal de zorgbehoefte stijgen.
Dit heeft gevolgen voor de totale zorgvraag, hiermee wordt het totale gebruik van
gezondheidsvoorziening bedoeld (van Oostveen et al., 2013).
Verpleegkundigen zijn van groot belang voor het leveren van kwalitatief hoogstaande zorg. De zorg
gaat de komende jaren veranderen en zal steeds complexer worden. De afgelopen jaren is er veel
veranderd in de maatschappij, in de zorg en in de beroepsuitoefening van verpleegkundigen. De rol
van patiënten en het karakter van de ziekenhuiszorg verandert. Er is een toenemende complexiteit
van zorg en een hogere turnover van patiënten (kortere ligduur), toenemend gebruik van
technologie in de zorg en kwaliteitseisen op het gebied van kwaliteit en veiligheid. Door al deze
veranderingen neemt de werkdruk in ziekenhuizen toe (Drenth, 2020).
2
Zorginnovatie in de praktijk
Onderzoeksvoorstel
Werkdruk
, Inleiding
Hoge werkdruk is een hedendaags probleem, het onderwerp heeft in maatschappelijke en politieke
discussie een plaats veroverd. Ongeveer 40% van de werknemers ervaart vaak een hoge werkdruk
(Bierings, 2017).
Van werkdruk is sprake als er geen balans is tussen werkbelasting en de belastbaarheid. Dat gebeurt
als de hoeveelheid werk en tijd waarbinnen het werk af moet zijn het draagvermogen van de
werknemer overstijgt (Oerlemans, 2013).
Volgens van Oostveen & Vermeulen (2016) is werkdruk de beleving van de hoeveelheid werk die is
verzet. Dat betekent dat onder dezelfde werkomstandigheden voor de ene persoon de werkdruk laag
is en voor de ander hoog. Hoe iemand bepaalde werkzaamheden ervaart is afhankelijk van meerdere
factoren, bijvoorbeeld leeftijd, opleidingsniveau, ervaring, fysieke en mentale toestand (van
Oostveen et al., 2016).
Afgelopen jaren is veel onderzoek gedaan naar werkdruk in de gezondheidszorg. Uit een recente
systematic review blijkt een hoog bewijsniveau van negatief effect in de relatie tussen hoge werkdruk
en kwaliteit van zorg en patiënt veiligheid (Pérez-Francisco, 2019).
Volgens een Nederlands onderzoek van zorg.nu in samenwerking met de beroepsvereniging voor
Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN) blijkt dat kwaliteit van zorg en
patiëntveiligheid onder druk kan komen te staan door een hoge werkdruk. In het onderzoek komt
naar voren dat een te hoge werkdruk één van de factoren is die bijdraagt aan het maken van fouten,
met soms schade voor de patiënt als gevolg (AVROTROS, 2016).
Kijkend naar de gezondheidszorg in Nederland blijkt uit een enquête die door het Centraal Bureau
voor de Statistiek (CBS) is uitgevoerd dat ongeveer 48 procent van de werknemers in de ziekenhuizen
een hoge tot zeer hoge werkdruk ervaart. Volgens de ondervraagden zijn er meerdere factoren van
invloed op de toegenomen werkdruk. De top 3 van factoren in dit onderzoek naar voren komend zijn:
Regeldruk en administratieve lasten, meer complexiteit en mondigere patiënten (Centraal Bureau
voor de Statistiek, 2019).
Veelal richt literatuur zich op de staffing binnen de ziekenhuizen (Aiken, et al.,2018). Echter houdt
volgens Olthof, Stevens, Dijkstra en Bulstra comorbiditeit van patiënten verband met waargenomen
werkdruk. Daarnaast concluderen zij dat er andere factoren invloed hebben op de werklast van
verplegend personeel, zoals de verwachtingen van patiënten over zorg of de cultuur en organisatie
van de zorg van het ziekenhuis (Olthof et al., 2017).
Comorbiditeit houdt in dat patiënten meerdere aandoeningen tegelijkertijd hebben (“Comorbiditeit”,
2019). Het blijkt hoe ouder de mens, hoe meer aandoeningen ze zullen hebben. In Nederland zal de
komende jaren het aantal ouderen sterk groeien. In 2012 lag het aantal ouderen rond de 2,7 miljoen.
Naar verwachting zal dit aantal rond 2041 toenemen naar 4,7 miljoen. Naar schatting zal in 2041
ongeveer 26% van de bevolking 65- plus zijn (Zorg voor beter, 2019).
De stijging van kwetsbare ouderen is merkbaar op de chirurgische verpleegafdelingen in
ziekenhuizen. Door toenemende aantallen patiënten met comorbiditeit zal de zorgbehoefte stijgen.
Dit heeft gevolgen voor de totale zorgvraag, hiermee wordt het totale gebruik van
gezondheidsvoorziening bedoeld (van Oostveen et al., 2013).
Verpleegkundigen zijn van groot belang voor het leveren van kwalitatief hoogstaande zorg. De zorg
gaat de komende jaren veranderen en zal steeds complexer worden. De afgelopen jaren is er veel
veranderd in de maatschappij, in de zorg en in de beroepsuitoefening van verpleegkundigen. De rol
van patiënten en het karakter van de ziekenhuiszorg verandert. Er is een toenemende complexiteit
van zorg en een hogere turnover van patiënten (kortere ligduur), toenemend gebruik van
technologie in de zorg en kwaliteitseisen op het gebied van kwaliteit en veiligheid. Door al deze
veranderingen neemt de werkdruk in ziekenhuizen toe (Drenth, 2020).
2
Zorginnovatie in de praktijk
