Strafrecht leerdoelen en samenvatting | Hogeschool Leiden

Strafrecht

Voorbereiding werkcollege 1 & 2
Kennisclip: de verdachte en de advocaat
1. Wanneer kan iemand als verdachte worden aangemerkt?
Er moet sprake zijn van een redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit. (art. 27 Sv)
De vereisten:
 Redelijk vermoeden van schuld.
 Op grond van objectiveerbare feiten en omstandigheden.
 Aan een concreet strafbaar feit -> legaliteitsbeginsel.

2. Welke rechten heeft een verdachte?
Er mogen dwangmiddelen tegen de verdachte worden ingezet, dus zijn vrijheid mag worden beperkt.
De verdachte krijgt aanvullende rechten:
 Recht op rechtsbijstand. (art. 28 e.v. Sv)
 Zwijgrecht -> nemo tenetur beginsel. (art. 29 Sv)
 Recht op inzage processtukken. (art. 30 Sv)

Kennisclip: het vierlagenmodel
1. Wanneer ben je strafbaar?
We passen hierbij het vierlagenmodel toe:
 Het moet gaan om een menselijke gedraging (of nalaten) -> MG
-> het strafbaar handelen van dieren kan niet berecht worden.
 Het handelen valt binnen de grenzen van een wettelijke delictsomschrijving -> DO
(bestanddeel)
-> de gedraging moet als strafbaar feit zijn opgenomen in de wet.
 De gedraging moet wederrechtelijk zijn -> W (element)
-> wederrechtelijk = in strijd met het recht. De gedraging moet in strijd zijn met het recht.
 De gedraging is aan schuld te wijten (verwijtbaarheid) -> V (element)
-> is het handelen verwijtbaar? Kon van diegene verwacht worden dat hij zich anders gedroeg?

Bestanddelen moeten worden bewezen
Elementen worden aanwezig verondersteld, tenzij…

Kennisclip: poging en voorbereiding
1. Wanneer is er sprake van een strafbare poging?
Wanneer het voornemen van de dader zich door het begin van uitvoering heeft geopenbaard (art. 45
lid 1 Sr).
De vereisten:
 Alleen poging tot misdrijf is strafbaar.
 Het is voor de poging vereist dat het voornemen van de dader zich heeft geopenbaard door
het begin van uitvoering.
 De handelingen moeten kunnen worden aangemerkt als een begin van uitvoering.

De verschillende soorten pogingen:
 Absoluut ondeugdelijke poging -> is een poging die nooit het gewenste effect zal opleveren.
Dat kan zijn, omdat het middel ondeugdelijk is, of het object is ondeugdelijk. Bijvoorbeeld:
iemand willen vergiftigen (vermoorden) met een giftig middel, maar het gebruikte middel is
niet giftig waardoor niemand vergiftigt raakt. Een absoluut ondeugdelijke poging is niet
strafbaar,

,  Relatief ondeugdelijke poging -> het middel of het object is normaal gesproken wel geschikt
om het misdrijf te voltooien, maar door omstandigheden blijft de voltooiing uit. Bijvoorbeeld:
je wilt iemand neerschieten met een geladen pistool, maar het pistool weigert en gaat dus
niet af. Een relatief ondeugdelijke poging is wel strafbaar.

2. Wanneer is er sprake van een strafbare voorbereiding?
De vereisten voor een strafbare voorbereiding:
 Er moet sprake zijn van een misdrijf.
 Op dat misdrijf moet een maximale gevangenisstraf staan van 8 jaar of meer.
 Er is sprake van een voorbereidingsmiddel, zoals staat vermeld in de wet.
 Er moet goed gekeken worden naar de intentie van de voorbereider.

Kennisclip: deelnemingsvormen
1. Welke deelnemingsvormen zijn er?
 Daders (art. 47 Sr: zij die het feit plegen, zij die het feit doen plegen of zij die het feit
medeplegen).
 Plegers (degene die in zijn eentje alle delictsbestanddelen voor zijn rekening neemt)
 Medeplegers (als twee of meer personen nauw en bewust samenwerken bij het begaan van
het strafbare feit)
Indicatoren voor een nauwe samenwerking:
1. het tonen van initiatief bij bedenken of uitvoeren;
2. het voeren van regie voor of achter de schermen;
3. overduidelijk deel uitmaken van een hechte en planmatige samenwerkende groep;
4. het leveren van een onmisbare of belangrijke bijdrage;
5. een zekere inwisselbaarheid van de rollen van de daders;
6. een min of meer toevallig tot stand gekomen rolverdeling.
 Doen plegers (de initiatief nemende achterman wordt verantwoordelijk gehouden voor de
uitvoering van het feit dat door de fysieke dader wordt uitgevoerd)
 Uitlokkers (voornemen van de uitgelokte moet worden opgewekt door de uitlokker!)
-> maximale straf.

 Medeplichtigen (art. 48 Sr: zij die opzettelijk behulpzaam zijn bij het plegen van het misdrijf
en zij die opzettelijk gelegenheid, middelen of inlichtingen verschaffen tot het plegen van het
misdrijf). De medeplichtige wordt niet aangemerkt als dader van een strafbaar feit, maar
heeft een meer ondersteunende rol bij de totstandkoming van het delict.
 Medeplichtigen bij (tijdens) -> zij die opzettelijk behulpzaam zijn bij het plegen van een
misdrijf.
 Medeplichtigen tot (vooraf) -> zij die opzettelijk gelegenheid, middelen of inlichtingen
verschaffen tot het plegen van een misdrijf.
-> straf met 1/3e verminderd.

2. Wat wordt bedoeld met dubbel opzet?
Het opzet moet in twee opzichten aanwezig zijn:
 Opzet op het deelnemen zelf.
-> verdachte moet willen deelnemen.
 Opzet op het strafbare feit.
-> verdachte moet opzet hebben op het delict.

Het opzetvereiste kan worden ingevuld door verschillende opzetvormen!

, Aantekeningen werkcollege
Schuld in twee vormen:
 Schuld als element
 Verwijtbaarheid
 Stap vier van het vierlagenmodel

 Schuld als bestanddeel ('culpa')
 Betekent onvoorzichtig, nalatig, gebrek aan voorzorg
 Criterium = 'verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid'
Dit omvat zowel de wederrechtelijkheid, als de verwijtbaarheid.
Verwijtbaarheid omdat de dader wordt verweten dat hij niet zorgvuldiger/voorzichtiger heeft
gehandeld.
Wederrechtelijkheid omdat in strijd wordt gehandeld met de wettelijke en/of
maatschappelijke regels betreffende de zorgvuldigheid.
 Stap twee van het vierlagenmodel



Leerdoel 1: poging (art. 45 lid 1 Sr)
A. Misdrijf
B. Voornemen van de dader
C. Begin van uitvoering

-> Cito-arrest: 'Een gedraging geldt alleen als een begin van uitvoering van het misdrijf als zij naar
uiterlijke verschijningsvormen geacht moet worden te zijn gericht op voltooiing van met misdrijf'.

Cito-arrest -> wel een poging
Grenswisselkantoor-arrest -> geen poging
Videodozen-arrest -> wel een poging

Strafmaximum met 1/3 verminderd

Absoluut ondeugdelijke poging
 Misdrijf zou nooit kunnen slagen
Of het middel maakt de poging absoluut ondeugdelijk (bijvoorbeeld: iemand proberen te
vergiftigen met een champignon).
Of het object maakt de poging absoluut ondeugdelijk (bijvoorbeeld: iemand proberen te doden
die al dood is).
 Niet strafbaar.

Relatief ondeugdelijke poging
 Onder normale omstandigheden is het middel of het object wel geschikt om tot voltooiing te
komen, maar door min of meer toevallige omstandigheden blijft voltooiing uit.
Bijvoorbeeld: het beroven van een lege kluis, of een vergiftiging met een te lage concentratie
gif.
 Wel strafbaar.



Leerdoel 1: voorbereiding
A. Misdrijf
B. Waarop 8 jaar of meer staat
C. Voorbereidingsmiddelen (art. 46 lid 1 Sr)