1
SAMENVATTING
AANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERINGEN
INHOUDSTAFEL
SAMENVATTING AANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERINGEN INHOUDSTAFEL.......1
1 BASISBEGINSELEN VAN DE BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID..................4
1.1 Soorten aansprakelijkheid..........................................................................4
1.1.1 Aansprakelijkheden gebaseerd op het foutbegrip.............................................4
1.1.1.1 De strafrechtelijke aansprakelijkheid.........................................................................................4
1.1.1.2 De burgerrechtelijke aansprakelijkheid.......................................................................................4
1.1.1.3 Samenloop.............................................................................................................................5
1.1.2 Risicoaansprakelijkheid.................................................................................6
1.1.2.1 Burenhinder...........................................................................................................................6
1.1.2.2 Arbeidsongevallen...................................................................................................................6
1.1.2.3 Objectieve aansprakelijkheid van bestuurders van motorvoertuigen...............................................6
1.1.2.4 Varia.....................................................................................................................................6
1.2 Aansprakelijkheid voor eigen daad = persoonlijke AS................................7
1.2.1 Fout...........................................................................................................7
1.2.1.1 Objectief schuldement: onrechtmatig handelen...........................................................................7
1.2.1.2 Subjectief schuldelement: toerekenbaarheid (of schuldbekwaamheid)............................................7
1.2.1.3 Schuldbevrijdende of schuldverminderende factoren....................................................................8
1.2.2 Toepassingen..............................................................................................9
1.2.3 Schade.....................................................................................................11
1.2.3.1 Begrip..................................................................................................................................11
1.2.3.2 Kenmerken...........................................................................................................................11
1.2.3.3 Soorten schade.....................................................................................................................12
1.2.3.3.1 Toepassingen.....................................................................................................................13
1.2.4 Causaal verband = oorzakelijk verband........................................................14
1.2.4.1 Oorzakelijkheid naar de fout toe = meervoudige oorzakelijkheid..................................................14
1.2.4.2 Oorzakelijkheid naar de schade toe..........................................................................................15
1.2.5 Toepassingen............................................................................................15
1.3 Aansprakelijkheid voor andermans daad..................................................16
1.3.1 Gemeenschappelijke regels.........................................................................16
1.3.2 Aansprakelijkheid van de ouders..................................................................17
1.3.2.1 Grondslag............................................................................................................................17
1.3.2.2 Personen die aansprakelijk zijn...............................................................................................17
1.3.2.3 Voorwaarden........................................................................................................................17
1.3.2.4 Tegenbewijs en verhaal..........................................................................................................17
1.3.2.5 Samenloop met de aansprakelijkheid van leraars, ambachtslieden en aanstellers...........................18
1.3.3 Aansprakelijkheid van leraars en ambachtslieden...........................................18
1.3.3.1 Grondslag............................................................................................................................18
1.3.3.2 Personen die aansprakelijk zijn...............................................................................................18
1.3.3.3 Voorwaarden........................................................................................................................18
1.3.3.4 Tegenbewijs en verhaal..........................................................................................................18
1.3.4 Aansprakelijkheid van meesters en aanstellers..............................................19
1.3.4.1 Grondslag............................................................................................................................19
1.3.4.2 Personen die aansprakelijk zijn...............................................................................................19
1.3.4.3 Voorwaarden........................................................................................................................19
1.3.4.4 Tegenbewijs en verhaal..........................................................................................................21
1.4 Aansprakelijkheid voor dieren..................................................................21
1.4.1 Grondslag.................................................................................................21
1.4.2 Op welke dieren is art. 1385 van toepassing?................................................21
1.4.3 Personen die aansprakelijk zijn....................................................................21
,1.4.4 Voorwaarden.............................................................................................21
1.4.5 Tegenbewijs..............................................................................................22
1.5 Aansprakelijkheid voor zaken...................................................................22
1.5.1 Aansprakelijkheid van eigenaar van een gebouw............................................22
1.5.1.1 Grondslag............................................................................................................................22
1.5.1.2 Personen die aansprakelijk zijn...............................................................................................22
1.5.1.3 Voorwaarden........................................................................................................................22
1.5.1.4 Tegenbewijs en verhaal..........................................................................................................23
1.5.2 Aansprakelijkheid voor andere zaken dan gebouwen......................................23
1.5.2.1 Grondslag............................................................................................................................23
1.5.2.2 Op welke zaken is art. 1384 al. 1 van toepassing?.....................................................................23
1.5.2.3 Personen die aansprakelijk zijn...............................................................................................23
1.5.2.4 Voorwaarden........................................................................................................................23
1.5.2.5 Tegenbewijs en verhaal..........................................................................................................24
1.5.2.5.1 Opmerking: wet op productaansprakelijkheid:........................................................................24
2 AANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERINGEN......................................................24
2.1 Inleiding...................................................................................................24
2.1.1 Het begrip ‘verzekering’..............................................................................24
2.1.2 Algemene indeling van de verzekeringen......................................................25
2.1.2.1 Verzekering tot vergoeding van de schade................................................................................25
2.1.2.2 Verzekering tot uitkering van een vast bedrag...........................................................................26
2.2 Algemeen..................................................................................................26
2.2.1 Definitie....................................................................................................26
2.2.2 Overzicht van de belangrijkste polissen........................................................26
2.2.2.1 Privé-leven...........................................................................................................................26
2.2.2.2 Beroeps- en bedrijfsleven.......................................................................................................27
2.2.3 Opmerking................................................................................................27
2.2.4 Toepassingen............................................................................................28
2.3 Basisprincipes inzake de aansprakelijkheidsverzekeringen......................28
2.3.1 Omvang van de dekking.............................................................................28
2.3.2 Rechten van de schadelijder tegenover de verzekeraar...................................29
2.3.3 Bijzonder omstandigheden bij het schadegeval..............................................29
2.3.4 Tegenstelbaarheid van de excepties, nietigheden en verval van recht...............29
2.3.5 Verhaalsrecht............................................................................................29
2.4 Verzekering van de burgerlijke aansprakelijkheid privé-leven..................29
2.4.1 Bespreking van de wettelijke regeling (minimumvoorwaarden) inzake de BA
privé-leven aan de hand van het K.B. van 12 januari 1984........................29
2.4.2 Bespreking van polis B.A. privé-leven...........................................................33
2.4.2.1 Begripsomschrijvingen...........................................................................................................33
2.4.2.2 Voorwerp van de polis............................................................................................................34
2.4.2.3 Waarborgen..........................................................................................................................35
2.4.2.4 Terrorisme...........................................................................................................................36
2.4.2.5 VI Schaderegelingen en vergoedingen......................................................................................37
2.5 Toepassingen op de verzekering B.A.-gezin..............................................37
3 VERPLICHTE VERZEKERING VAN DE BA INZAKE MOTORRIJTUIGEN.............38
3.1 Juridische grondslagen.............................................................................38
3.2 Basisbeginselen die de motorrijtuigenverzekering beheersen..................38
3.2.1 Rechtstreekse vordering van de benadeelde tegenover de verzekeraar.............38
3.2.2 Niet-tegenstelbaarheid van de excepties.......................................................38
3.2.3 Het fonds (= gemeenschappelijk waarborgsfonds).........................................39
3.2.4 Het Belgisch bureau van de autoverzekeraars................................................40
3.2.5 Het tariferingsbureau..................................................................................40
3.2.6 Welke voertuigen moeten verzekerd zijn?.....................................................41
,3.2.7 Wie moet de verzekering afsluiten?..............................................................43
3.2.8 Bewijs van verzekeringscontract..................................................................43
3.2.9 Het schadeattest........................................................................................43
3.3 Bespreking van de minimumvoorwaarden................................................43
3.3.1 Bepaling van toepassingen op de volledige overeenkomst...............................43
3.3.1.1 Begripsomschrijvingen...........................................................................................................43
3.3.1.2 De overeenkomst..................................................................................................................44
3.3.1.2.1 Afdeling 1 - Door de verzekeringnemer verplicht mee te delen gegevens bij de sluiting van de
overeenkomst................................................................................................................44
3.3.1.2.2 Afdeling 2 - Door de verzekeringsnemer verplicht mee te delen gegevens in de loop van de
overeenkomst................................................................................................................44
3.3.1.2.3 Afdeling 3 - Wijzigingen inzake het omschreven motorrijtuig....................................................44
3.3.1.2.4 Afdeling 4 - Duur – premie -wijzigingen van verzekeringsvoorwaarden en premie.......................45
3.3.1.2.5 Afdeling 5 - Schorsing van de overeenkomst..........................................................................46
3.3.1.2.6 Afdeling 6 - Einde van de overeenkomst................................................................................46
3.3.1.3 Schadegeval.........................................................................................................................46
3.3.2 Bepalingen van toepassing op de waarborg wettelijke burgerrechtelijke
aansprakelijkheid.................................................................................46
3.3.2.1 De waarborg.........................................................................................................................46
3.3.2.2 Het recht van verhaal van de verzekeraar.................................................................................49
3.3.3 Bepalingen van toepassing op de vergoeding van bepaalde slachtoffers van
verkeersongevallen..............................................................................51
3.3.3.1 De vergoedingsplicht.............................................................................................................51
3.3.3.1.1 Afdeling 1 – Wettelijke basis................................................................................................51
3.3.3.1.2 Afdeling 2 – Territoriale afbakening van de vergoedingsplicht...................................................53
3.3.3.2 Het recht van verhaal van de verzekeraar.................................................................................53
3.3.4 Bepalingen van toepassing op de bijkomende waarborgen..............................54
3.3.4.1 De waarborgen.....................................................................................................................54
3.3.4.2 Het recht van verhaal van de verzekeraar.................................................................................54
3.3.4.3 Bepaling van toepassingen op de vergoeding van bepaalde slachtoffers van verkeersongevallen......54
, 1 Basisbeginselen van de burgerlijke aansprakelijkheid
1.1 Soorten aansprakelijkheid
1.1.1 Aansprakelijkheden gebaseerd op het foutbegrip
1.1.1.1 De strafrechtelijke aansprakelijkheid
Aansprakelijkheid
(AS)
Gebaseerd op fout: Foutloze AS
= objectieve AS
= risco AS
- Strafrechtelijke AS
- Burgrechtelijke AS:
Contractuele AS
Extra-contractuele AS
= Buitencontractuele AS
= AS uit onrechtmatige daad
(art. 1382-1386 bis)
Strafrechtelijke aansprakelijkheid wordt gebruikt bij inbreuk op een bepaling van
strafrecht. Bijv. diefstal, moord, te snel rijden, wildplassen
Strafrecht = een geheel van regels uitgevaardigd door de georganiseerde gemeenschap
met het doel de samenleving te beschermen.
Binnen de misdrijven heb je nog 3 categorieën:
- Overtredingen: te snel rijden;
- Wanbedrijven: diefstal;
- Misdaden: diefstal met gijzeling.
Mogelijke straffen, opgelegd door de strafrechtbank: boetes, gevangenisstraf,
taakstraf, enkelband, intrekken van rijbewijs…
Stel je rijdt door een rood licht. Of je nu een jonge vrouw of stokoude man aanrijdt
je straf blijft hetzelfde. Wil het slachtoffer schadevergoeding krijgen dan kijken we naar
de AS op onrechtmatige daad. Bij het betalen van de schadevergoeding zal er wel
gekeken worden naar de leeftijd van het slachtoffer.
De boete zal natuurlijk niet door verzekering gedekt worden. Je kan wel een
rechtsbijstand afsluiten. De verzekeraar verdedigt je dan in de rechtbank en zorgt
ervoor dat je boete zo laag mogelijk blijft.
1.1.1.2 De burgerrechtelijke aansprakelijkheid
Wordt onderverdeeld in 2 vormen:
a) De contractuele AS
Bij een contractuele AS moet er sprake zijn van een contract dat niet nageleefd wordt
en daardoor schade berokkent aan de mede-contractant. Het niet te laat uitvoeren van
of slecht uitvoeren van taken valt hier ook onder. Bijv. werkcontract
SAMENVATTING
AANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERINGEN
INHOUDSTAFEL
SAMENVATTING AANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERINGEN INHOUDSTAFEL.......1
1 BASISBEGINSELEN VAN DE BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID..................4
1.1 Soorten aansprakelijkheid..........................................................................4
1.1.1 Aansprakelijkheden gebaseerd op het foutbegrip.............................................4
1.1.1.1 De strafrechtelijke aansprakelijkheid.........................................................................................4
1.1.1.2 De burgerrechtelijke aansprakelijkheid.......................................................................................4
1.1.1.3 Samenloop.............................................................................................................................5
1.1.2 Risicoaansprakelijkheid.................................................................................6
1.1.2.1 Burenhinder...........................................................................................................................6
1.1.2.2 Arbeidsongevallen...................................................................................................................6
1.1.2.3 Objectieve aansprakelijkheid van bestuurders van motorvoertuigen...............................................6
1.1.2.4 Varia.....................................................................................................................................6
1.2 Aansprakelijkheid voor eigen daad = persoonlijke AS................................7
1.2.1 Fout...........................................................................................................7
1.2.1.1 Objectief schuldement: onrechtmatig handelen...........................................................................7
1.2.1.2 Subjectief schuldelement: toerekenbaarheid (of schuldbekwaamheid)............................................7
1.2.1.3 Schuldbevrijdende of schuldverminderende factoren....................................................................8
1.2.2 Toepassingen..............................................................................................9
1.2.3 Schade.....................................................................................................11
1.2.3.1 Begrip..................................................................................................................................11
1.2.3.2 Kenmerken...........................................................................................................................11
1.2.3.3 Soorten schade.....................................................................................................................12
1.2.3.3.1 Toepassingen.....................................................................................................................13
1.2.4 Causaal verband = oorzakelijk verband........................................................14
1.2.4.1 Oorzakelijkheid naar de fout toe = meervoudige oorzakelijkheid..................................................14
1.2.4.2 Oorzakelijkheid naar de schade toe..........................................................................................15
1.2.5 Toepassingen............................................................................................15
1.3 Aansprakelijkheid voor andermans daad..................................................16
1.3.1 Gemeenschappelijke regels.........................................................................16
1.3.2 Aansprakelijkheid van de ouders..................................................................17
1.3.2.1 Grondslag............................................................................................................................17
1.3.2.2 Personen die aansprakelijk zijn...............................................................................................17
1.3.2.3 Voorwaarden........................................................................................................................17
1.3.2.4 Tegenbewijs en verhaal..........................................................................................................17
1.3.2.5 Samenloop met de aansprakelijkheid van leraars, ambachtslieden en aanstellers...........................18
1.3.3 Aansprakelijkheid van leraars en ambachtslieden...........................................18
1.3.3.1 Grondslag............................................................................................................................18
1.3.3.2 Personen die aansprakelijk zijn...............................................................................................18
1.3.3.3 Voorwaarden........................................................................................................................18
1.3.3.4 Tegenbewijs en verhaal..........................................................................................................18
1.3.4 Aansprakelijkheid van meesters en aanstellers..............................................19
1.3.4.1 Grondslag............................................................................................................................19
1.3.4.2 Personen die aansprakelijk zijn...............................................................................................19
1.3.4.3 Voorwaarden........................................................................................................................19
1.3.4.4 Tegenbewijs en verhaal..........................................................................................................21
1.4 Aansprakelijkheid voor dieren..................................................................21
1.4.1 Grondslag.................................................................................................21
1.4.2 Op welke dieren is art. 1385 van toepassing?................................................21
1.4.3 Personen die aansprakelijk zijn....................................................................21
,1.4.4 Voorwaarden.............................................................................................21
1.4.5 Tegenbewijs..............................................................................................22
1.5 Aansprakelijkheid voor zaken...................................................................22
1.5.1 Aansprakelijkheid van eigenaar van een gebouw............................................22
1.5.1.1 Grondslag............................................................................................................................22
1.5.1.2 Personen die aansprakelijk zijn...............................................................................................22
1.5.1.3 Voorwaarden........................................................................................................................22
1.5.1.4 Tegenbewijs en verhaal..........................................................................................................23
1.5.2 Aansprakelijkheid voor andere zaken dan gebouwen......................................23
1.5.2.1 Grondslag............................................................................................................................23
1.5.2.2 Op welke zaken is art. 1384 al. 1 van toepassing?.....................................................................23
1.5.2.3 Personen die aansprakelijk zijn...............................................................................................23
1.5.2.4 Voorwaarden........................................................................................................................23
1.5.2.5 Tegenbewijs en verhaal..........................................................................................................24
1.5.2.5.1 Opmerking: wet op productaansprakelijkheid:........................................................................24
2 AANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERINGEN......................................................24
2.1 Inleiding...................................................................................................24
2.1.1 Het begrip ‘verzekering’..............................................................................24
2.1.2 Algemene indeling van de verzekeringen......................................................25
2.1.2.1 Verzekering tot vergoeding van de schade................................................................................25
2.1.2.2 Verzekering tot uitkering van een vast bedrag...........................................................................26
2.2 Algemeen..................................................................................................26
2.2.1 Definitie....................................................................................................26
2.2.2 Overzicht van de belangrijkste polissen........................................................26
2.2.2.1 Privé-leven...........................................................................................................................26
2.2.2.2 Beroeps- en bedrijfsleven.......................................................................................................27
2.2.3 Opmerking................................................................................................27
2.2.4 Toepassingen............................................................................................28
2.3 Basisprincipes inzake de aansprakelijkheidsverzekeringen......................28
2.3.1 Omvang van de dekking.............................................................................28
2.3.2 Rechten van de schadelijder tegenover de verzekeraar...................................29
2.3.3 Bijzonder omstandigheden bij het schadegeval..............................................29
2.3.4 Tegenstelbaarheid van de excepties, nietigheden en verval van recht...............29
2.3.5 Verhaalsrecht............................................................................................29
2.4 Verzekering van de burgerlijke aansprakelijkheid privé-leven..................29
2.4.1 Bespreking van de wettelijke regeling (minimumvoorwaarden) inzake de BA
privé-leven aan de hand van het K.B. van 12 januari 1984........................29
2.4.2 Bespreking van polis B.A. privé-leven...........................................................33
2.4.2.1 Begripsomschrijvingen...........................................................................................................33
2.4.2.2 Voorwerp van de polis............................................................................................................34
2.4.2.3 Waarborgen..........................................................................................................................35
2.4.2.4 Terrorisme...........................................................................................................................36
2.4.2.5 VI Schaderegelingen en vergoedingen......................................................................................37
2.5 Toepassingen op de verzekering B.A.-gezin..............................................37
3 VERPLICHTE VERZEKERING VAN DE BA INZAKE MOTORRIJTUIGEN.............38
3.1 Juridische grondslagen.............................................................................38
3.2 Basisbeginselen die de motorrijtuigenverzekering beheersen..................38
3.2.1 Rechtstreekse vordering van de benadeelde tegenover de verzekeraar.............38
3.2.2 Niet-tegenstelbaarheid van de excepties.......................................................38
3.2.3 Het fonds (= gemeenschappelijk waarborgsfonds).........................................39
3.2.4 Het Belgisch bureau van de autoverzekeraars................................................40
3.2.5 Het tariferingsbureau..................................................................................40
3.2.6 Welke voertuigen moeten verzekerd zijn?.....................................................41
,3.2.7 Wie moet de verzekering afsluiten?..............................................................43
3.2.8 Bewijs van verzekeringscontract..................................................................43
3.2.9 Het schadeattest........................................................................................43
3.3 Bespreking van de minimumvoorwaarden................................................43
3.3.1 Bepaling van toepassingen op de volledige overeenkomst...............................43
3.3.1.1 Begripsomschrijvingen...........................................................................................................43
3.3.1.2 De overeenkomst..................................................................................................................44
3.3.1.2.1 Afdeling 1 - Door de verzekeringnemer verplicht mee te delen gegevens bij de sluiting van de
overeenkomst................................................................................................................44
3.3.1.2.2 Afdeling 2 - Door de verzekeringsnemer verplicht mee te delen gegevens in de loop van de
overeenkomst................................................................................................................44
3.3.1.2.3 Afdeling 3 - Wijzigingen inzake het omschreven motorrijtuig....................................................44
3.3.1.2.4 Afdeling 4 - Duur – premie -wijzigingen van verzekeringsvoorwaarden en premie.......................45
3.3.1.2.5 Afdeling 5 - Schorsing van de overeenkomst..........................................................................46
3.3.1.2.6 Afdeling 6 - Einde van de overeenkomst................................................................................46
3.3.1.3 Schadegeval.........................................................................................................................46
3.3.2 Bepalingen van toepassing op de waarborg wettelijke burgerrechtelijke
aansprakelijkheid.................................................................................46
3.3.2.1 De waarborg.........................................................................................................................46
3.3.2.2 Het recht van verhaal van de verzekeraar.................................................................................49
3.3.3 Bepalingen van toepassing op de vergoeding van bepaalde slachtoffers van
verkeersongevallen..............................................................................51
3.3.3.1 De vergoedingsplicht.............................................................................................................51
3.3.3.1.1 Afdeling 1 – Wettelijke basis................................................................................................51
3.3.3.1.2 Afdeling 2 – Territoriale afbakening van de vergoedingsplicht...................................................53
3.3.3.2 Het recht van verhaal van de verzekeraar.................................................................................53
3.3.4 Bepalingen van toepassing op de bijkomende waarborgen..............................54
3.3.4.1 De waarborgen.....................................................................................................................54
3.3.4.2 Het recht van verhaal van de verzekeraar.................................................................................54
3.3.4.3 Bepaling van toepassingen op de vergoeding van bepaalde slachtoffers van verkeersongevallen......54
, 1 Basisbeginselen van de burgerlijke aansprakelijkheid
1.1 Soorten aansprakelijkheid
1.1.1 Aansprakelijkheden gebaseerd op het foutbegrip
1.1.1.1 De strafrechtelijke aansprakelijkheid
Aansprakelijkheid
(AS)
Gebaseerd op fout: Foutloze AS
= objectieve AS
= risco AS
- Strafrechtelijke AS
- Burgrechtelijke AS:
Contractuele AS
Extra-contractuele AS
= Buitencontractuele AS
= AS uit onrechtmatige daad
(art. 1382-1386 bis)
Strafrechtelijke aansprakelijkheid wordt gebruikt bij inbreuk op een bepaling van
strafrecht. Bijv. diefstal, moord, te snel rijden, wildplassen
Strafrecht = een geheel van regels uitgevaardigd door de georganiseerde gemeenschap
met het doel de samenleving te beschermen.
Binnen de misdrijven heb je nog 3 categorieën:
- Overtredingen: te snel rijden;
- Wanbedrijven: diefstal;
- Misdaden: diefstal met gijzeling.
Mogelijke straffen, opgelegd door de strafrechtbank: boetes, gevangenisstraf,
taakstraf, enkelband, intrekken van rijbewijs…
Stel je rijdt door een rood licht. Of je nu een jonge vrouw of stokoude man aanrijdt
je straf blijft hetzelfde. Wil het slachtoffer schadevergoeding krijgen dan kijken we naar
de AS op onrechtmatige daad. Bij het betalen van de schadevergoeding zal er wel
gekeken worden naar de leeftijd van het slachtoffer.
De boete zal natuurlijk niet door verzekering gedekt worden. Je kan wel een
rechtsbijstand afsluiten. De verzekeraar verdedigt je dan in de rechtbank en zorgt
ervoor dat je boete zo laag mogelijk blijft.
1.1.1.2 De burgerrechtelijke aansprakelijkheid
Wordt onderverdeeld in 2 vormen:
a) De contractuele AS
Bij een contractuele AS moet er sprake zijn van een contract dat niet nageleefd wordt
en daardoor schade berokkent aan de mede-contractant. Het niet te laat uitvoeren van
of slecht uitvoeren van taken valt hier ook onder. Bijv. werkcontract
