Moleculaire biologie : gastles :
biologische evolutie en het belang
ervan in de geneeskunde
Verwachtingen na dit seminarie:
(1) In staat zijn om kort biologische evolutie te definiëren
(2) Het belang ervan in de geneeskunde begrijpen: proximate vs ultimate verklaringen
(3) Begrijpen dat creationisme niet gefundeerd is
(4) Begrijpen dat evolutie geen doel impliceert en/of een lijn van vooruitgang of een soort
geleidelijke "overloop" diavoorstelling
(5) Begrijpen dat de menselijke perceptie van (on)gelijkenis bedrieglijk kan zijn wanneer
geïnterpreteerd in een evolutionaire context
(6) Inzicht in het belang van correcte terminologie en taal bij het spreken over evolutie
Niets in de biologie heeft zin behalve in het licht van de evolutie
Hoe definiëren we biologische evolutie? Wat is het?
Bovendien vinden veel mensen het moeilijk om de evolutietheorie te begrijpen en te aanvaarden.
Hoe komt dat?
En is evolutietheorie relevant voor de medische wetenschappen?
Biologische evolutie
= proces waarbij de genetische samenstelling van populaties in de loop van de tijd (generaties)
verandert, waardoor ook de fenotypische samenstelling van die populaties verandert, en dit via
afstamming met modificatie
Welke krachten doen genetische samenstelling wijzigen
Genetische drift
Migratie en genuitwisseling
Natuurlijke selectie (bepaalde genotypes hebben een fenotype waardoor ze hun genen beter
kunnen voortplanten -> meer nakomelingen, frequentie van de voordelige genen neemt toe ->
verandering van genotypische en fenotypische samenstelling in de populatie)
Mutatie (minst belangrijke -> is de traagste, is de brandstof)
Hoe komt het dat er nog steeds zoveel erfelijke aandoeningen bestaan en dat we zo kwetsbaar zijn
voor tal van ziektes en gezondheidsproblemen?
Hoe komt het dat we ons verslikken. Waarom eten we graag zoetigheden? Mens was een
voedselverzamelaar -> optijd voldoende vet aanleggen om de winter te overleven
-> evolutietheorie biedt en verklarend kader
Proximatie vs. ultumate verklaringen
Bv. oorzaken van een hartaanval:
Proximate = directe, korte termijn verklaringen die individueel zijn gebonden
o Eet te veel vet, heeft te hoge cholesterol gehalte, heeft aanleg tot aderverkalking,
rookt veel
Ultimate (= evolutionaire) -> diepere achtergrond, lange termijn (bv. hoe komt het dat een
mens een hartaanval krijgt)
o Oorsprong, algemene bouw, functie van het mensenhart
1
, o Behoud en verspreiding van genen in genenpoel
o Drijfveren om te roken, vet te eten, alcohol te dringen
Algemeen: proximate en evolutionaire verklaringen vullen elkaar aan en zijn samen nodig om een
geneeskundig probleem in al zijn facetten te begrijpen, voorkomen of behandelen
Darwin’s inzichten waren zeer controversieel
Spotprenten: aap verwant aan mens werd niet aanvaard
Darwin was de eerste met een
mooi uitgeschreven
evolutionaire theorie, maar voor
hem waren er al veel mensen
bezig met evolutie.
Jean Baptiste de Lamarck was al
bezig met verandering van
soorten -> fylogenetische
verwantschapsboom
samenstellen
Creationisten in Europa
2007: raad van EU zegt dat creationisme niet te maken heeft met biologie maar godsdienstig
Kegelslak die met vangnet een vis vangt -> verbonden met harpoen met gifklier
-> worden als kwaadaardig bestempeld
-> er bestaat geen kwaadaardig in de natuur -> roofdieren
-> gif van de slak biedt veel mogelijkheden farmaceutisch om ziekten bij de mens te genezen
-> samenstelling van gif bij deze slakken varieert in de tijd
Dr Gordon Wilson
Hoe kunnen creationisten de oorsprong van het natuurlijke kwaad verklaren?
De buikpotige Conus heeft een uitschuifbare slurf die gifdragende, pijlvormige tanden in zijn prooi
steekt
Genetische frontloading van organismen ten tijde van schepping
Organismen zijn uitgerust met een reeks genen voor goedaardige structuren, functies en
gedragingen
Organismen zijn uitgerust met een reeks genen voor kwaadaardige structuren, functies en
gedragingen
Oorspronkelijk kwamen goedaardige genen tot expressie en de kwaadaardige werden
aangezet bij zondeval
Dit scenario is verifieerbaar en kan ondersteund worden door ontdekking van latente genen
die de goedaardige structuren, functies en gedragingen zouden herstellen
Harun Yahya
-> evolutietheorie bestrijden door boek te creëren: Atlas of creation -> aantonen dat de
evolutietheorie fout is
2
biologische evolutie en het belang
ervan in de geneeskunde
Verwachtingen na dit seminarie:
(1) In staat zijn om kort biologische evolutie te definiëren
(2) Het belang ervan in de geneeskunde begrijpen: proximate vs ultimate verklaringen
(3) Begrijpen dat creationisme niet gefundeerd is
(4) Begrijpen dat evolutie geen doel impliceert en/of een lijn van vooruitgang of een soort
geleidelijke "overloop" diavoorstelling
(5) Begrijpen dat de menselijke perceptie van (on)gelijkenis bedrieglijk kan zijn wanneer
geïnterpreteerd in een evolutionaire context
(6) Inzicht in het belang van correcte terminologie en taal bij het spreken over evolutie
Niets in de biologie heeft zin behalve in het licht van de evolutie
Hoe definiëren we biologische evolutie? Wat is het?
Bovendien vinden veel mensen het moeilijk om de evolutietheorie te begrijpen en te aanvaarden.
Hoe komt dat?
En is evolutietheorie relevant voor de medische wetenschappen?
Biologische evolutie
= proces waarbij de genetische samenstelling van populaties in de loop van de tijd (generaties)
verandert, waardoor ook de fenotypische samenstelling van die populaties verandert, en dit via
afstamming met modificatie
Welke krachten doen genetische samenstelling wijzigen
Genetische drift
Migratie en genuitwisseling
Natuurlijke selectie (bepaalde genotypes hebben een fenotype waardoor ze hun genen beter
kunnen voortplanten -> meer nakomelingen, frequentie van de voordelige genen neemt toe ->
verandering van genotypische en fenotypische samenstelling in de populatie)
Mutatie (minst belangrijke -> is de traagste, is de brandstof)
Hoe komt het dat er nog steeds zoveel erfelijke aandoeningen bestaan en dat we zo kwetsbaar zijn
voor tal van ziektes en gezondheidsproblemen?
Hoe komt het dat we ons verslikken. Waarom eten we graag zoetigheden? Mens was een
voedselverzamelaar -> optijd voldoende vet aanleggen om de winter te overleven
-> evolutietheorie biedt en verklarend kader
Proximatie vs. ultumate verklaringen
Bv. oorzaken van een hartaanval:
Proximate = directe, korte termijn verklaringen die individueel zijn gebonden
o Eet te veel vet, heeft te hoge cholesterol gehalte, heeft aanleg tot aderverkalking,
rookt veel
Ultimate (= evolutionaire) -> diepere achtergrond, lange termijn (bv. hoe komt het dat een
mens een hartaanval krijgt)
o Oorsprong, algemene bouw, functie van het mensenhart
1
, o Behoud en verspreiding van genen in genenpoel
o Drijfveren om te roken, vet te eten, alcohol te dringen
Algemeen: proximate en evolutionaire verklaringen vullen elkaar aan en zijn samen nodig om een
geneeskundig probleem in al zijn facetten te begrijpen, voorkomen of behandelen
Darwin’s inzichten waren zeer controversieel
Spotprenten: aap verwant aan mens werd niet aanvaard
Darwin was de eerste met een
mooi uitgeschreven
evolutionaire theorie, maar voor
hem waren er al veel mensen
bezig met evolutie.
Jean Baptiste de Lamarck was al
bezig met verandering van
soorten -> fylogenetische
verwantschapsboom
samenstellen
Creationisten in Europa
2007: raad van EU zegt dat creationisme niet te maken heeft met biologie maar godsdienstig
Kegelslak die met vangnet een vis vangt -> verbonden met harpoen met gifklier
-> worden als kwaadaardig bestempeld
-> er bestaat geen kwaadaardig in de natuur -> roofdieren
-> gif van de slak biedt veel mogelijkheden farmaceutisch om ziekten bij de mens te genezen
-> samenstelling van gif bij deze slakken varieert in de tijd
Dr Gordon Wilson
Hoe kunnen creationisten de oorsprong van het natuurlijke kwaad verklaren?
De buikpotige Conus heeft een uitschuifbare slurf die gifdragende, pijlvormige tanden in zijn prooi
steekt
Genetische frontloading van organismen ten tijde van schepping
Organismen zijn uitgerust met een reeks genen voor goedaardige structuren, functies en
gedragingen
Organismen zijn uitgerust met een reeks genen voor kwaadaardige structuren, functies en
gedragingen
Oorspronkelijk kwamen goedaardige genen tot expressie en de kwaadaardige werden
aangezet bij zondeval
Dit scenario is verifieerbaar en kan ondersteund worden door ontdekking van latente genen
die de goedaardige structuren, functies en gedragingen zouden herstellen
Harun Yahya
-> evolutietheorie bestrijden door boek te creëren: Atlas of creation -> aantonen dat de
evolutietheorie fout is
2
