Prof. Nevens (13/10/20) les 1
Inleiding
Lever doet geen pijn
Galblaas, pancreas wel
Icterus meest voorkomend
- Gestegen bilirubine
o Leverproblemen
o Probleem met afvoer galwegen (echo kijken naar galwegen)
Levertransplantatie heel succesvol
1. Acute en subacute leverziekten
1.1 Acute infectieuze hepatitis
Oorzaak:
- Hepatitis virussen
o Hepatitis A, B, C, E
- Niet-specifieke levervirussen
o Epstein Barr
Verwekker mononucleosis
Gepaard met keelpijn, splenomegalie
o CMV (cytomegalovirus)
Vooral na orgaantransplantaties (immuuninsufficiënt)
- Zelden microbiële oorzaken (Q-koorts, syfilis…)
Symptomen:
- Meestal vaag, asymptomatisch (moe)
- Icterus (bij 1/3 pt)
- Eventueel huiduitslag, gewrichtszwellingen, GI-ongemakken..
- Herstelfase = enkele weken
o Kan gepaard gaan met ernstige postvirale asthenie
Hepatitis D (delta-virus) kan niet op zichzelf bestaan, heeft HBV nodig om te overleven
Vooral gezien in Balkanstaten en Turkije
Labo:
- Transaminasen = lektesten
o Geven idee of er al dan niet ontsteking achter zit (meestal virale hepatitis)
- Alkalische fosfatasen
o Gestegen: cholestatische leverziekten
- Gamma-GT
o Gestegen: steatotische leverziekten
- Bij heel ernstige vormen:
o Stijging bilirubine + INR (international normalized ratio)
INR= manier om stolling te beoordelen, kwaliteit lever checken
, Als deze 2 heel hoog zijn LEVERTRANSPLANTATIE!
Collateral damage ziekten:
- Bv. Corona
- Grijpen elders in op het lichaam, maar veroorzaken na een tijdje ook verstoorde levertesten
- Pt gaan niet dood door verstoorde levertesten
ACUTE HEPATITIS A
Verdwijnt stilletjes aan
Klassieke geelzucht bij kinderen
Feco-orale overdracht
Nooit chronisch
Je gaat daar een keer goed ziek van zijn (GI-klachten)
Op oudere leeftijd besmet (>45j): gepaard met zekere mortaliteit
Vooral als opa van 80j besmet is door zijn kleinkind uit de crèche: ernstig
Vroeger was bijna iedereen al in contact geweest met hepatitis A
Maar door onze verbeterde gezondheid/hygiëne (minder buiten spelen, vaker handen wassen)
hebben veel mensen geen antistoffen meer fataal
Hoe stel je diagnose?
- Antistoffen aanvragen
o IgM: of er recent hepatitis A is geweest
o IgG: op langere termijn
Of je al dan niet immuniteit hebt
- Persoon die bij u komt:
o GI-problemen
o Geel ogen
o Voelt zich ziek
o Zeer hoge transaminasen
Mensen die medicatie nemen (diabetes, hoge cholesterol…) moeten stoppen in geval van gestoorde
levertesten!
Kijken of medicatie echt nodig is, of het geen kwaad kan om het even te stoppen
Ook de pil stoppen! Want anders kan je een verlengd verloop van HAV krijgen
ACUTE HEPATITIS B VIRUS
Heel China heeft nog altijd HBV
Niet overgedragen door feco-oraal, het is een SOA
Overdracht kan ook via moeder kind
Wat moet je doen bij vermoeden van HBV?
, - Hepatitis B s-antigen = surface
o Negatief = geen HBV
o Positief = wel HBV (verschillende varianten)
- Naar DNA kijken van HBV
o Via PCR om DNA te checken
Soms kan pt drager zijn van HBV en heeft dus dat surface antigen
Als die dan een acute HAV doet, dan zit je verkeerd te denken aan HBV!
Dus nooit zeggen bij positieve surface-antigen dat het acute HBV is!
Kan wel chronisch worden itt HAV
- Hoe jonger je in contact komt met het virus, hoe meer kans op chronisch worden
o Als een baby bv (door moeder overgedragen): 90% chronisch
Vaccinatie sinds 1999 in België
Blijft wel een uitdaging door grote migratiestroom
Als moeder HBV-s-antigen positief = maatregelen nemen wanneer kind wordt geboren
- Immunoglobulines in ene arm
- Vaccin in andere arm
Mensen uit Aziatische landen kunnen chronische HBV hebben met hoge viral load
Soms in 3e trimester zwangerschap: moeder antivirale therapie geven
ACUTE HEPATITIS C VIRUS
Stille panepidemie
Miljoenen mensen wereldwijd besmet door besmet bloed
Nu vooral bij HIV-positieve populatie, druggebruikers
Diagnose stellen
- Niet AS in acute fase (duurt tijdje voor die positief worden)
- PCR aanvragen voor RNA te checken
Moeder kan kind besmetten, maar is niet groot
Geen vaccin, want huidige anti-virale therapie zo efficiënt dat we binnen 10jaar bijna HCV zouden
uigeroeid hebben
ACUTE HEPATITIS E VIRUS
Sinds paar jaar ook in Europa
Besmet varkensvlees
Diagnose stellen
- Je gaat goed ziek zijn
- Transaminasen ook heel hoog
, - Antistoffen checken!
o IgM-AS bepalen
- RNA bepalen via PCR
Wordt niet chronisch, enkel bij mensen na transplantatie kan het chronisch worden
Geen behandeling, bij chronisch worden geven we een anti-viraal middel
Hepatoneuraal syndroom
- Je bent goed ziek
- Je hebt hoge transaminasen
- Antistoffen zijn positief
- Dan verdwijnt dit
- Dan krijg je opeens allemaal neurologische aandoeningen
o Bv. polyneuropathie
o Je krijgt tintelingen overal
o Je kan Guillan-Barré krijgen
o Collaterale damage = ook thv neuronen schade
Samenvatting:
HAV IgM bepalen
HBV HBsAg bepalen positief? HBV-DNA bepalen
HCV HCV-RNA bepalen
HEC IgM bepalen
Allemaal mensen die hoge transaminasen hebben
1.2 Toxisch leverlijden (DILI = Drug Induced Liver Injury)
Gestoorde levertesten na inname van medicatie
Kan alle vormen van levertesten geven
- Hepatitis
o Intoxicatie met paracetamol
- Cholestase
o Bv. amoxicilline-clavulaanzuur
- Gamma-GT
o Hoge dosis steroïden
Meeste mensen nemen medicatie
Medicatie moet ontgiftigd worden in de lever (afbreken)
Afh van genetische predispositie kunnen zich toxische metabolieten vormen (vooral als we medicatie
gaan mengen)
Bepaalde medicatie kan inductie of inhibitie geven van microsomale enzymen die de metaboliten
desintoxiceren
Inleiding
Lever doet geen pijn
Galblaas, pancreas wel
Icterus meest voorkomend
- Gestegen bilirubine
o Leverproblemen
o Probleem met afvoer galwegen (echo kijken naar galwegen)
Levertransplantatie heel succesvol
1. Acute en subacute leverziekten
1.1 Acute infectieuze hepatitis
Oorzaak:
- Hepatitis virussen
o Hepatitis A, B, C, E
- Niet-specifieke levervirussen
o Epstein Barr
Verwekker mononucleosis
Gepaard met keelpijn, splenomegalie
o CMV (cytomegalovirus)
Vooral na orgaantransplantaties (immuuninsufficiënt)
- Zelden microbiële oorzaken (Q-koorts, syfilis…)
Symptomen:
- Meestal vaag, asymptomatisch (moe)
- Icterus (bij 1/3 pt)
- Eventueel huiduitslag, gewrichtszwellingen, GI-ongemakken..
- Herstelfase = enkele weken
o Kan gepaard gaan met ernstige postvirale asthenie
Hepatitis D (delta-virus) kan niet op zichzelf bestaan, heeft HBV nodig om te overleven
Vooral gezien in Balkanstaten en Turkije
Labo:
- Transaminasen = lektesten
o Geven idee of er al dan niet ontsteking achter zit (meestal virale hepatitis)
- Alkalische fosfatasen
o Gestegen: cholestatische leverziekten
- Gamma-GT
o Gestegen: steatotische leverziekten
- Bij heel ernstige vormen:
o Stijging bilirubine + INR (international normalized ratio)
INR= manier om stolling te beoordelen, kwaliteit lever checken
, Als deze 2 heel hoog zijn LEVERTRANSPLANTATIE!
Collateral damage ziekten:
- Bv. Corona
- Grijpen elders in op het lichaam, maar veroorzaken na een tijdje ook verstoorde levertesten
- Pt gaan niet dood door verstoorde levertesten
ACUTE HEPATITIS A
Verdwijnt stilletjes aan
Klassieke geelzucht bij kinderen
Feco-orale overdracht
Nooit chronisch
Je gaat daar een keer goed ziek van zijn (GI-klachten)
Op oudere leeftijd besmet (>45j): gepaard met zekere mortaliteit
Vooral als opa van 80j besmet is door zijn kleinkind uit de crèche: ernstig
Vroeger was bijna iedereen al in contact geweest met hepatitis A
Maar door onze verbeterde gezondheid/hygiëne (minder buiten spelen, vaker handen wassen)
hebben veel mensen geen antistoffen meer fataal
Hoe stel je diagnose?
- Antistoffen aanvragen
o IgM: of er recent hepatitis A is geweest
o IgG: op langere termijn
Of je al dan niet immuniteit hebt
- Persoon die bij u komt:
o GI-problemen
o Geel ogen
o Voelt zich ziek
o Zeer hoge transaminasen
Mensen die medicatie nemen (diabetes, hoge cholesterol…) moeten stoppen in geval van gestoorde
levertesten!
Kijken of medicatie echt nodig is, of het geen kwaad kan om het even te stoppen
Ook de pil stoppen! Want anders kan je een verlengd verloop van HAV krijgen
ACUTE HEPATITIS B VIRUS
Heel China heeft nog altijd HBV
Niet overgedragen door feco-oraal, het is een SOA
Overdracht kan ook via moeder kind
Wat moet je doen bij vermoeden van HBV?
, - Hepatitis B s-antigen = surface
o Negatief = geen HBV
o Positief = wel HBV (verschillende varianten)
- Naar DNA kijken van HBV
o Via PCR om DNA te checken
Soms kan pt drager zijn van HBV en heeft dus dat surface antigen
Als die dan een acute HAV doet, dan zit je verkeerd te denken aan HBV!
Dus nooit zeggen bij positieve surface-antigen dat het acute HBV is!
Kan wel chronisch worden itt HAV
- Hoe jonger je in contact komt met het virus, hoe meer kans op chronisch worden
o Als een baby bv (door moeder overgedragen): 90% chronisch
Vaccinatie sinds 1999 in België
Blijft wel een uitdaging door grote migratiestroom
Als moeder HBV-s-antigen positief = maatregelen nemen wanneer kind wordt geboren
- Immunoglobulines in ene arm
- Vaccin in andere arm
Mensen uit Aziatische landen kunnen chronische HBV hebben met hoge viral load
Soms in 3e trimester zwangerschap: moeder antivirale therapie geven
ACUTE HEPATITIS C VIRUS
Stille panepidemie
Miljoenen mensen wereldwijd besmet door besmet bloed
Nu vooral bij HIV-positieve populatie, druggebruikers
Diagnose stellen
- Niet AS in acute fase (duurt tijdje voor die positief worden)
- PCR aanvragen voor RNA te checken
Moeder kan kind besmetten, maar is niet groot
Geen vaccin, want huidige anti-virale therapie zo efficiënt dat we binnen 10jaar bijna HCV zouden
uigeroeid hebben
ACUTE HEPATITIS E VIRUS
Sinds paar jaar ook in Europa
Besmet varkensvlees
Diagnose stellen
- Je gaat goed ziek zijn
- Transaminasen ook heel hoog
, - Antistoffen checken!
o IgM-AS bepalen
- RNA bepalen via PCR
Wordt niet chronisch, enkel bij mensen na transplantatie kan het chronisch worden
Geen behandeling, bij chronisch worden geven we een anti-viraal middel
Hepatoneuraal syndroom
- Je bent goed ziek
- Je hebt hoge transaminasen
- Antistoffen zijn positief
- Dan verdwijnt dit
- Dan krijg je opeens allemaal neurologische aandoeningen
o Bv. polyneuropathie
o Je krijgt tintelingen overal
o Je kan Guillan-Barré krijgen
o Collaterale damage = ook thv neuronen schade
Samenvatting:
HAV IgM bepalen
HBV HBsAg bepalen positief? HBV-DNA bepalen
HCV HCV-RNA bepalen
HEC IgM bepalen
Allemaal mensen die hoge transaminasen hebben
1.2 Toxisch leverlijden (DILI = Drug Induced Liver Injury)
Gestoorde levertesten na inname van medicatie
Kan alle vormen van levertesten geven
- Hepatitis
o Intoxicatie met paracetamol
- Cholestase
o Bv. amoxicilline-clavulaanzuur
- Gamma-GT
o Hoge dosis steroïden
Meeste mensen nemen medicatie
Medicatie moet ontgiftigd worden in de lever (afbreken)
Afh van genetische predispositie kunnen zich toxische metabolieten vormen (vooral als we medicatie
gaan mengen)
Bepaalde medicatie kan inductie of inhibitie geven van microsomale enzymen die de metaboliten
desintoxiceren
