MA – ‘Wat is maatschappijleer?’ samenvatting
Hoofdstuk 1
Maatschappelijke vraagstukken
- wanneer waarden en normen van verschillende groepen botsen
1. grote groepen ondervinden gevolgen
2. tegengestelde belangen
3. gemeenschappelijke oplossing nodig
- gaat over problemen op macroniveau (grootschalig)
- gevolgen zijn op microniveau (individueel)
Waarden en normen
- waarden = uitgangspunten/principes die mensen belangrijk vinden in hun
leven en die ze daarom willen nastreven
- idealen = zaken die je graag zou willen bereiken in je leven
ontstaan door waarden
- normen = opvattingen over hoe je je behoort te gedragen
op grond van bepaalde waarde
Belangentegenstellingen
- belang = het voor- of nadeel dat iemand ergens bij heeft
o belang van een individu = 1 persoon
o belang van het collectief = hele groep
- dilemma = een lastige keuze uit 2+ alternatieven die allemaal nadelen hebben
individuele rationaliteit vs. collectieve rationaliteit
Gemeenschappelijke oplossingen
- oplossing bij een maatschappelijk vraagstuk
- ontstaan:
1. verschillende belangen tegen elkaar afwegen
2. nieuwe regels en wetten
3. compromis (= een overeenkomst waarbij alle partijen iets toegeven)
Dynamische samenleving
- het constant veranderen van normen, waarden en belangen
- afhankelijk van:
1. de plaats
2. de tijd
3. de groep
- nieuwe samenleving > nieuwe maatschappelijke vraagstukken
De 4 thema’s van MA
1. Rechtstaat = persoonlijke vrijheid en rechtszekerheid
o Hoe zorgt de rechtsstaat voor een rechtvaardigheid?
2. Parlementaire democratie = politici besluite, invloed burgers
o Wat betekent het om in een democratie te leven?
3. Pluriforme samenleving = cultuur, instroom nieuwkomers
o Hoe gaan we met alle verschillen in de samenleving om?
4. Verzorgingsstaat = zichzelf/elkaar zorgen, overheid invloed welzijn
, o In welke situaties moeten mensen hun problemen zelf oplossen en
wanner moet de overheid helpen?
Kernconcepten
1. waarden en normen
2. belangen
3. macht
4. sociale ongelijkheid
5. sociale cohesie
Macht
- macht = het vermogen om het gedrag van anderen dringend te beïnvloeden
o gezag = macht die geaccepteerd is
o formele macht = geïnstitutionaliseerde macht van docenten,
burgemeester, …
o informele macht = mensen beïnvloeden zonder regels,
vriendengroep
- machtsbronnen = waaraan je macht kan ontlenen
o geld, functie, beroep, kennis, overtuigingskracht, aanzien, aantal,
leeftijd en geweld
Sociale ongelijkheid
- sociale ongelijkheid = een ongelijke verdeling van maatschappelijke kansen,
financiële middelen en politieke macht
o maatschappelijke kansen: arbeidsmarkt, onderwijs
o financiële middelen: inkomen,
o politieke macht: politiek invloed
Sociale cohesie
- sociale cohesie = de mate waarin mensen door onderlinge bindingen het
gevoel hebben bij elkaar te horen
- interdependentie = mensen zijn afhankelijk van elkaar
- belangrijk voor de continuïteit van een samenleving
Hoofdstuk 2
Informatiesamenleving
- samenleving met grote belang van informatie
- zenders = informatie gevers
o media, tv, kranten
- ontvangers = informatie krijgers
o tegenwoordig altijd en overal
Betrouwbaarheid informatie
- kritisch kijken:
1. Wie is de zender?
2. Met welk doel wordt het bericht verzonden?
3. Is de informatie actueel?
4. Welke bronnen worden er gebruikt?
5. Is er sprake van hoor en wederhoor?
Hoofdstuk 1
Maatschappelijke vraagstukken
- wanneer waarden en normen van verschillende groepen botsen
1. grote groepen ondervinden gevolgen
2. tegengestelde belangen
3. gemeenschappelijke oplossing nodig
- gaat over problemen op macroniveau (grootschalig)
- gevolgen zijn op microniveau (individueel)
Waarden en normen
- waarden = uitgangspunten/principes die mensen belangrijk vinden in hun
leven en die ze daarom willen nastreven
- idealen = zaken die je graag zou willen bereiken in je leven
ontstaan door waarden
- normen = opvattingen over hoe je je behoort te gedragen
op grond van bepaalde waarde
Belangentegenstellingen
- belang = het voor- of nadeel dat iemand ergens bij heeft
o belang van een individu = 1 persoon
o belang van het collectief = hele groep
- dilemma = een lastige keuze uit 2+ alternatieven die allemaal nadelen hebben
individuele rationaliteit vs. collectieve rationaliteit
Gemeenschappelijke oplossingen
- oplossing bij een maatschappelijk vraagstuk
- ontstaan:
1. verschillende belangen tegen elkaar afwegen
2. nieuwe regels en wetten
3. compromis (= een overeenkomst waarbij alle partijen iets toegeven)
Dynamische samenleving
- het constant veranderen van normen, waarden en belangen
- afhankelijk van:
1. de plaats
2. de tijd
3. de groep
- nieuwe samenleving > nieuwe maatschappelijke vraagstukken
De 4 thema’s van MA
1. Rechtstaat = persoonlijke vrijheid en rechtszekerheid
o Hoe zorgt de rechtsstaat voor een rechtvaardigheid?
2. Parlementaire democratie = politici besluite, invloed burgers
o Wat betekent het om in een democratie te leven?
3. Pluriforme samenleving = cultuur, instroom nieuwkomers
o Hoe gaan we met alle verschillen in de samenleving om?
4. Verzorgingsstaat = zichzelf/elkaar zorgen, overheid invloed welzijn
, o In welke situaties moeten mensen hun problemen zelf oplossen en
wanner moet de overheid helpen?
Kernconcepten
1. waarden en normen
2. belangen
3. macht
4. sociale ongelijkheid
5. sociale cohesie
Macht
- macht = het vermogen om het gedrag van anderen dringend te beïnvloeden
o gezag = macht die geaccepteerd is
o formele macht = geïnstitutionaliseerde macht van docenten,
burgemeester, …
o informele macht = mensen beïnvloeden zonder regels,
vriendengroep
- machtsbronnen = waaraan je macht kan ontlenen
o geld, functie, beroep, kennis, overtuigingskracht, aanzien, aantal,
leeftijd en geweld
Sociale ongelijkheid
- sociale ongelijkheid = een ongelijke verdeling van maatschappelijke kansen,
financiële middelen en politieke macht
o maatschappelijke kansen: arbeidsmarkt, onderwijs
o financiële middelen: inkomen,
o politieke macht: politiek invloed
Sociale cohesie
- sociale cohesie = de mate waarin mensen door onderlinge bindingen het
gevoel hebben bij elkaar te horen
- interdependentie = mensen zijn afhankelijk van elkaar
- belangrijk voor de continuïteit van een samenleving
Hoofdstuk 2
Informatiesamenleving
- samenleving met grote belang van informatie
- zenders = informatie gevers
o media, tv, kranten
- ontvangers = informatie krijgers
o tegenwoordig altijd en overal
Betrouwbaarheid informatie
- kritisch kijken:
1. Wie is de zender?
2. Met welk doel wordt het bericht verzonden?
3. Is de informatie actueel?
4. Welke bronnen worden er gebruikt?
5. Is er sprake van hoor en wederhoor?
