Samenvatting 1.1RT
Wat is radiotherapie?
Radiotherapie = therapie dmv ioniserende straling.
Veelal kwaadaardige tumoren.
Uitwendige bestraling (teletherapie).
Inwendige bestraling (brachytherapie). Vooral bij patiënten met gynaecologische tumoren of
prostaatkanker.
Intra Operatieve Bestraling (IORT).
De straling heeft hogere intensiteit.
Tumorcel (hoge dosis) hersteld niet, een gezonde cel (lage dosis) over het algemeen wel.
Behandeling gebaseerd op TNM-classificatie:
T = tumor (1 klein – 4 groot)
N = nodus (lymfeklier, des te hoger de N-waarde des te meer lymfeklieren er zijn aangetast)
M = metastasen (uitzaaiingen, M0 0f M1)
Opzet van de behandeling:
- Curatief = gericht op genezing
Meerdere bestralingsbundels.
Geavanceerdere technieken.
- Palliatief = (niet meer te genezen) behandeling van klachten, klachten verminderen
Eenvoudige techniek.
Een of twee bestralingsbundels.
Sparing omliggende organen is minder belangrijk, omdat de patiënt vaak niet zo lang meer te
leven heeft.
Patiënt met borstkanker:
Behandeling:
o Operatie
o Radiotherapie gehele borst
Route op een RT-afdeling
o Intake
o Moulage/masker (optioneel)
o CT-scan
o Planning:
Uitreken dosis in tumorgebied
Bepalen van dosis in gezond weefsel
Bepalen van dosis in kritiek weefsel
o Bestraling
o Follow-Up (controle bezoek)
Taken radiotherapeut:
Vragen hoe de ziektegeschiedenis is
Patiënt onderzoeken
Anamnese afnemen
Vragen wat de klachten zijn
Behandelingsplan afgesproken
, Doel RT:
- Een door de arts bepaalde stralingsdosis afgeven in een bepaald volume (doelgebied)
Wat is PDD?
- Procentuele diepte dosis
- % = relatieve dosis
- Dmax onder de huid
- Dmax = 100% (op zo’n 2 cm onder de huid)
- PDD meten we langs de centrale as van de bundel.
- X-as = diepte in de patiënt in cm.
- Y-as = dosis in percentages.
Centrale as = bundelas bij asymmetrische velden.
Punt P is de tumor
dosis∈punt P
PDD = ×100 %
dosis∈Dmax
Voor Dmax is er een toename van dosis elektronenevenwicht.
Na Dmax is er een afname van dosis verzwakking (door weefsel en de kwadratische afname van
de intensiteit, omgekeerde kwadraten wet).
Elektronenevenwicht
- Fotonen geven niet direct energie af, want in de lucht heb je geen deeltjes waarmee de
fotonen kunnen ioniseren dus vandaar dat ze niet meteen hun energie afgeven.
- Die energieafgifte gebeurd door ionisaties via elektronen in het weefsel. Door de ionisaties
gaan de elektronen naar de buitenste schil (exciteren). En zodra ze weer terugschieten naar
hun eigen schil komt er energie vrij. Maar die energie komt verder in de patiënt tot uiting.
- Afstand tussen ionisatie en dosis
- In de eerste paar mm heb je niks om tegenaan te botsen, dus ook geen energieafgiften.
Rode lijnen zijn de bundellijnen.
d.m.v. de centrale as kan je zien op welke plek welke hoeveelheid dosis komt. Daaruit kun je een
curve tekenen.
Meten in waterbak met een ionisatiekamer. Dat is in een waterbak, omdat je lichaam heel veel water
bezit.
Filmdosismetrie:
Zwarting op film omzetten in waardes/ getallen.
Hoe zwarter het is, des te groter de dosis.
Fantoom van perplex platen met film : zwarting dosis
Elektronen zijn minder sterk dan fotonen en verzwakken dus ook eerder. En elektronen verstrooien
dus meer naar de zijkant en krijg je geen strakke lijn.
Hoe hoger de energie hoe dieper de straling komt.
Metingen hebben aangetoond dat de PDD afhankelijk is van:
Energie van de straling heeft invloed op de PDD
Op dezelfde diepte heb ik meer energie.
20MV is langer en dunner en 100kV is korter en breder
Hogere energie voorwaartse en schuinvoorwaartse strooiing
Lagere energie zijwaartse en terugstrooiing (backscatter) daarmee verlies je kracht om de diept in
te gaan. Dus dan ligt het Dmax ook een stukje terug.
Wat is radiotherapie?
Radiotherapie = therapie dmv ioniserende straling.
Veelal kwaadaardige tumoren.
Uitwendige bestraling (teletherapie).
Inwendige bestraling (brachytherapie). Vooral bij patiënten met gynaecologische tumoren of
prostaatkanker.
Intra Operatieve Bestraling (IORT).
De straling heeft hogere intensiteit.
Tumorcel (hoge dosis) hersteld niet, een gezonde cel (lage dosis) over het algemeen wel.
Behandeling gebaseerd op TNM-classificatie:
T = tumor (1 klein – 4 groot)
N = nodus (lymfeklier, des te hoger de N-waarde des te meer lymfeklieren er zijn aangetast)
M = metastasen (uitzaaiingen, M0 0f M1)
Opzet van de behandeling:
- Curatief = gericht op genezing
Meerdere bestralingsbundels.
Geavanceerdere technieken.
- Palliatief = (niet meer te genezen) behandeling van klachten, klachten verminderen
Eenvoudige techniek.
Een of twee bestralingsbundels.
Sparing omliggende organen is minder belangrijk, omdat de patiënt vaak niet zo lang meer te
leven heeft.
Patiënt met borstkanker:
Behandeling:
o Operatie
o Radiotherapie gehele borst
Route op een RT-afdeling
o Intake
o Moulage/masker (optioneel)
o CT-scan
o Planning:
Uitreken dosis in tumorgebied
Bepalen van dosis in gezond weefsel
Bepalen van dosis in kritiek weefsel
o Bestraling
o Follow-Up (controle bezoek)
Taken radiotherapeut:
Vragen hoe de ziektegeschiedenis is
Patiënt onderzoeken
Anamnese afnemen
Vragen wat de klachten zijn
Behandelingsplan afgesproken
, Doel RT:
- Een door de arts bepaalde stralingsdosis afgeven in een bepaald volume (doelgebied)
Wat is PDD?
- Procentuele diepte dosis
- % = relatieve dosis
- Dmax onder de huid
- Dmax = 100% (op zo’n 2 cm onder de huid)
- PDD meten we langs de centrale as van de bundel.
- X-as = diepte in de patiënt in cm.
- Y-as = dosis in percentages.
Centrale as = bundelas bij asymmetrische velden.
Punt P is de tumor
dosis∈punt P
PDD = ×100 %
dosis∈Dmax
Voor Dmax is er een toename van dosis elektronenevenwicht.
Na Dmax is er een afname van dosis verzwakking (door weefsel en de kwadratische afname van
de intensiteit, omgekeerde kwadraten wet).
Elektronenevenwicht
- Fotonen geven niet direct energie af, want in de lucht heb je geen deeltjes waarmee de
fotonen kunnen ioniseren dus vandaar dat ze niet meteen hun energie afgeven.
- Die energieafgifte gebeurd door ionisaties via elektronen in het weefsel. Door de ionisaties
gaan de elektronen naar de buitenste schil (exciteren). En zodra ze weer terugschieten naar
hun eigen schil komt er energie vrij. Maar die energie komt verder in de patiënt tot uiting.
- Afstand tussen ionisatie en dosis
- In de eerste paar mm heb je niks om tegenaan te botsen, dus ook geen energieafgiften.
Rode lijnen zijn de bundellijnen.
d.m.v. de centrale as kan je zien op welke plek welke hoeveelheid dosis komt. Daaruit kun je een
curve tekenen.
Meten in waterbak met een ionisatiekamer. Dat is in een waterbak, omdat je lichaam heel veel water
bezit.
Filmdosismetrie:
Zwarting op film omzetten in waardes/ getallen.
Hoe zwarter het is, des te groter de dosis.
Fantoom van perplex platen met film : zwarting dosis
Elektronen zijn minder sterk dan fotonen en verzwakken dus ook eerder. En elektronen verstrooien
dus meer naar de zijkant en krijg je geen strakke lijn.
Hoe hoger de energie hoe dieper de straling komt.
Metingen hebben aangetoond dat de PDD afhankelijk is van:
Energie van de straling heeft invloed op de PDD
Op dezelfde diepte heb ik meer energie.
20MV is langer en dunner en 100kV is korter en breder
Hogere energie voorwaartse en schuinvoorwaartse strooiing
Lagere energie zijwaartse en terugstrooiing (backscatter) daarmee verlies je kracht om de diept in
te gaan. Dus dan ligt het Dmax ook een stukje terug.
