Samenvatting vwo 6 aardrijkskunde; middellandse zeegebied

1. Afrikaanse plaat beweegt naar de Euraziatische toe, Afrika draait richting Europa.
2. Bovenstaande gebeurt omdat de oceanische korst in het oostelijke deel wegzakt.
3. De Euraziatische plaat beweegt weg van Afrika  rekkrachten ontstaan op de
convergente plaatgrens.
4. De rek het sterkst in het westelijke deel van de Middellandse Zee  plaat draait weg
van de Euraziatische plaat  minder convergerende beweging dus meer rek.
5. Continentale korst van de Euraziatische plaat wordt dus uitgerekt en verzakt 
ontstaan van de westelijke Middellandse Zee. (Tyrrheense Zee in het bijzonder)
3. Aarde: Middellandse Zeegebied
3.1 Platentektoniek rond de Middellandse Zee
Draaien en rekken op een convergente plaatgrens




Mini-oceanen, een verdronken gebergte en een
losgescheurde plaat
 Ontstaan mini-oceanen:
 Afwisseling convergente en divergente
bewegingen  worden vaak weer dicht
gedrukt.
 Daar liggen nu jonge gebergten
(alpiene plooiingsgebieden)
 Bestaan uit sedimentgesteenten
(dikke lagen zand, klei en kalk)

,  Mini-oceanen die er nog zijn:
 Zwarte Zee en Tyrrheense Zee
 Ontstaan door grote rek dus kon magma van grote diepte omhoog is
gekomen en een nieuwe oceanische korst heeft gevormd
 Egeïsche Zee is ook een door rek verzakt gebied
 Verzakking beperkt  toppen van de voormalige bergen steken uit
boven de zee
Turkije is los gescheurd van de Euraziatische plaat dit komt door dat de Arabische plaat
afbrak van de Afrikaanse plaat en in een hoger tempo noordwaarts schoof. Zo kwam Turkije
klem te zitten in het oosten tussen de Euraziatische en Arabische plaat. Daarom moest de
microplaat waarop Turkije ligt naar het westen bewegen, deze beweegt horizontaal langs de
Noord-Anatolische breuk. De langste transforme breuk ter wereld.
Het mozaïek van microplaten
Zie boek.

3.2 Een onrustig gebied
Aardbevingen
Aardbevingen in het Middellandse Zee gebied ontstaan voornamelijk doordat Afrika tegen
de klok in draait. Door het bewegen van de microplaten wordt er spanning opgebouwd. Hoe
langer de spanning opbouwt, hoe krachtiger de aardbeving zal zijn. Hoe ondieper het
hypocentrum van een aardbeving ligt, hoe gevaarlijker. Voor- en naschokken vinden plaats
omdat bij een aardbeving nieuwe breuken ontstaan en niet alle spanning direct verdwijnt.
Naschokken kunnen veel schade veroorzaken doordat de gebouwen tijdens de eerste beving
al flink zijn aangetast en nu helemaal instorten.

Italië en Griekenland  aardbevingen door subductie
Turkije  (zwaarste) aardbevingen door transforme plaatbeweging

Vulkanisme (in het Middellandse Zee gebied)
Vulkanen in het Middellandse Zee Gebied ontstaan door subductie.
 Dikke stroperige lava  lange opbouw/hoge druk, dus zijn de meeste vulkanen
stratovulkanen  caldera’s ontstaan doordat een explosieve eruptie de top van de
vulkaan er afblaast.
 Etna is anders omdat:
 Ligt dicht bij de plaatgrens
 Rekspanning op de grens (Afrikaanse en Euraziatische plaat) zorgt ervoor dat
hier diep magma naar boven kan komen
 Minder stroperig/explosief  uitbarstingen komen vaker voor
 Uitbarstingen effusief
 Is een schildvulkaan
 Magmahaarden worden ouder  explosieve uitbarstingen  resterende
magma wordt stroperiger.