Pathofysiologie
Spijsvertering oncologie
Computationele pathologie
Ontsteking
,Spijsvertering oncologie
Kanker: Proces als gevolg van genetische verandering, waardoor verstoorde groeiregulatie optreedt.
Cellen gaan invasief groeien en kunnen metasteren, waardoor de patiënt kan overlijden.
Kanker is het gevolg van fouten bij de DNA replicatie. Ongeveer 1/100.000 nucleotiden wordt
verkeerd ingebouwd. 99% van deze fouten wordt direct gerepareerd door reparatiemechanismes.
Voor een kankercel zijn meestal meerdere mutaties nodig en deze moeten functioneel zijn. In veel
gevallen is de cel niet in staat te overleven en gaat daardoor in apoptose.
Risicofactoren voor kanker zijn alcohol, uv-straling, röntgenstraling, oplosmiddelen, zware metalen,
chronische ontsteking en erfelijke aanleg.
Normale cellen hebben geen grote proliferatiepotentiaal. Celgroei vindt gereguleerd plaats door
ingebouwde mechanismes:
- Groei alleen bij stimulatie van groeifactoren.
- Bij schade geen celdeling totdat de schade is gerepareerd.
- Wanneer de schade onherstelbaar is gaat de cel in apoptose.
- Beperkte delingscapaciteit door telomeren.
- Lokalisatie in het weefsel staat vast.
- Groei afhankelijk van doorbloeding van weefsel.
Alle kankers voldoen aan 6 kenmerken (hallmarks of cancer). Later zijn daar 4 nieuwe kenmerken aan
toegevoegd:
1. Produceren eigen groeisignalen.
2. Ongevoelig voor groeibeperkende signalen.
3. Ontwijken van apoptose.
4. Ongelimiteerde proliferatiepotentiaal.
5. Weefsel zet aan tot aanmaak eigen bloedvaten (angiogenese).
6. Tumor breekt los en doorbreekt weefsel. Leidt tot weefsel invasie.
7. Ontwijken vernietiging door immuunsysteem.
8. Tumor bevorderende ontsteking.
9. Genoominstabiliteit en mutatie.
10. Dereguleren cellulaire energie (meer productie energie voor snellere groei).
Kankercellen maken een eigen micromilieu waar proliferatie goed kan plaatsvinden. In het milieu
vindt angiogenese plaats voor voldoende aanvoer van voedingsstoffen. Een anti-tumoractiviteit zorgt
ervoor dat kankercellen niet worden opgeruimd of beperkt. Steunweefsel geeft het weefsel steun.
Mutatie van het gen voor p53 zorgt ervoor dat cellen apoptose kunnen ontwijken. p53 is betrokken
bij het onderbreken van de celcyclus wanneer een mutatie is geconstateerd. Defecten in caretaker
genen (stabiliseren het genoom) kunnen ervoor zorgen dat mutaties niet worden gerepareerd:
- Mismatch repair gen: Slecht/niet herkennen van verkeerd ingebouwde nucleotiden.
- Nucleotide excision repair gen: Schade door uv-straling kan niet/slecht worden opgelost.
- Base excision repair gen: Reparatie van kleine basepaarfouten is slecht/niet mogelijk.
, Morfologie darmkanker
Veel patiënten presenteren zich met algemene symptomen als moeheid, afvallen, anemie en
algehele malaise (niet goed voelen). Tumorspecifieke symptomen zoals bloedverlies (per anum,
vaginaal of haemoptoe (bloed ophoesten)), zwelling of chronisch hoesten kunnen voorkomen.
Een patiënt die klachten ervaart of geselecteerd is bij een bevolkingsonderzoek komt mogelijk in
aanmerking voor een aanvullend beeldvormend onderzoek, zoals endoscopie. Tijdens het onderzoek
kunnen biopten afgenomen worden van eventuele poliepen. Deze biopten gaan voor pathologisch
onderzoek. Bevolkingsonderzoek naar darmkanker is zinvol, omdat:
- Colonkanker heeft vaak een benigne voorstadium. Deze is vaak als poliep te herkennen.
- Screening is niet invasief.
- Screening kan doelgroepgericht.
- Onderzoek hoeft pas na positief uitvallen van screening.
- Kleur van de ontlasting geeft informatie over plek.
- Colonkanker komt relatief vaak voor in de bevolking.
- Vroegtijdige resectie kan metastase en invasie voorkomen.
- Screening geeft mogelijk informatie over erfelijke coloncarcinomen.
- Vervolgonderzoek via colonscopie kan poliepen verwijderen en PA laten onderzoeken.
- Screening is kosten/baten effectief.
Een hamartoom is een (meestal) goedaardige tumor, die in tegenstelling tot een tumor, met
dezelfde snelheid en op dezelfde plek als het omliggende weefsel groeit. Metastase vindt niet plaats
bij een hamartoom.
In de naamgeving wordt onderscheid gemaakt tussen goedaardige en kwaadaardige tumoren op
basis van type weefsel:
Type weefsel Soort Benigne Maligne
Epitheliaal Klierepitheel Adenoom Adenocarcinoom
Bedekkend epitheel Papilloom Plaveiselcarcinoom
Mesenchymaal Kraakbeen Chondroom Chondrosarcoom
(bind- en Bot Osteoom Osteosarcoom
steunweefsel Vetweefsel Lipoom Liposarcoom
Spierweefsel Myoom Myosarcoom
Fibroblast Fibroom Fibrosarcoom
Zenuwweefsel Glioom (graad 1) Glioom (graad 2,3,4)
Lymfocyt Niet, “uitgezaaid” in Lymfoom (vaste tumor
bloedbaan in lymfeklier)
Leukemie (in bloed)
Darmkanker ontstaat bijna altijd via een goedaardig voorstadium. Hiervoor ontstaan goedaardige
poliepen die kunnen overgaan in kwaadaardige tumoren. Voorstadia kan endoscopisch worden
verwijderd en onderzocht. Niet altijd worden alle laesies gevonden, omdat poliepen zich kunnen
verschuilen achter de darmplooien of laesies onopvallend aanwezig zijn.
In plaats van een conventionele colonscopie kan virtuele colonscopie worden afgewogen. Onderzoek
van de colon vindt dan plaats via een CT- of MRI-scan. Voordelen zijn dat de patiënt geen colonscopie
met de betreffende voorbereiding hoeft te ondergaan, waarbij beschadiging van weefsel kan
Spijsvertering oncologie
Computationele pathologie
Ontsteking
,Spijsvertering oncologie
Kanker: Proces als gevolg van genetische verandering, waardoor verstoorde groeiregulatie optreedt.
Cellen gaan invasief groeien en kunnen metasteren, waardoor de patiënt kan overlijden.
Kanker is het gevolg van fouten bij de DNA replicatie. Ongeveer 1/100.000 nucleotiden wordt
verkeerd ingebouwd. 99% van deze fouten wordt direct gerepareerd door reparatiemechanismes.
Voor een kankercel zijn meestal meerdere mutaties nodig en deze moeten functioneel zijn. In veel
gevallen is de cel niet in staat te overleven en gaat daardoor in apoptose.
Risicofactoren voor kanker zijn alcohol, uv-straling, röntgenstraling, oplosmiddelen, zware metalen,
chronische ontsteking en erfelijke aanleg.
Normale cellen hebben geen grote proliferatiepotentiaal. Celgroei vindt gereguleerd plaats door
ingebouwde mechanismes:
- Groei alleen bij stimulatie van groeifactoren.
- Bij schade geen celdeling totdat de schade is gerepareerd.
- Wanneer de schade onherstelbaar is gaat de cel in apoptose.
- Beperkte delingscapaciteit door telomeren.
- Lokalisatie in het weefsel staat vast.
- Groei afhankelijk van doorbloeding van weefsel.
Alle kankers voldoen aan 6 kenmerken (hallmarks of cancer). Later zijn daar 4 nieuwe kenmerken aan
toegevoegd:
1. Produceren eigen groeisignalen.
2. Ongevoelig voor groeibeperkende signalen.
3. Ontwijken van apoptose.
4. Ongelimiteerde proliferatiepotentiaal.
5. Weefsel zet aan tot aanmaak eigen bloedvaten (angiogenese).
6. Tumor breekt los en doorbreekt weefsel. Leidt tot weefsel invasie.
7. Ontwijken vernietiging door immuunsysteem.
8. Tumor bevorderende ontsteking.
9. Genoominstabiliteit en mutatie.
10. Dereguleren cellulaire energie (meer productie energie voor snellere groei).
Kankercellen maken een eigen micromilieu waar proliferatie goed kan plaatsvinden. In het milieu
vindt angiogenese plaats voor voldoende aanvoer van voedingsstoffen. Een anti-tumoractiviteit zorgt
ervoor dat kankercellen niet worden opgeruimd of beperkt. Steunweefsel geeft het weefsel steun.
Mutatie van het gen voor p53 zorgt ervoor dat cellen apoptose kunnen ontwijken. p53 is betrokken
bij het onderbreken van de celcyclus wanneer een mutatie is geconstateerd. Defecten in caretaker
genen (stabiliseren het genoom) kunnen ervoor zorgen dat mutaties niet worden gerepareerd:
- Mismatch repair gen: Slecht/niet herkennen van verkeerd ingebouwde nucleotiden.
- Nucleotide excision repair gen: Schade door uv-straling kan niet/slecht worden opgelost.
- Base excision repair gen: Reparatie van kleine basepaarfouten is slecht/niet mogelijk.
, Morfologie darmkanker
Veel patiënten presenteren zich met algemene symptomen als moeheid, afvallen, anemie en
algehele malaise (niet goed voelen). Tumorspecifieke symptomen zoals bloedverlies (per anum,
vaginaal of haemoptoe (bloed ophoesten)), zwelling of chronisch hoesten kunnen voorkomen.
Een patiënt die klachten ervaart of geselecteerd is bij een bevolkingsonderzoek komt mogelijk in
aanmerking voor een aanvullend beeldvormend onderzoek, zoals endoscopie. Tijdens het onderzoek
kunnen biopten afgenomen worden van eventuele poliepen. Deze biopten gaan voor pathologisch
onderzoek. Bevolkingsonderzoek naar darmkanker is zinvol, omdat:
- Colonkanker heeft vaak een benigne voorstadium. Deze is vaak als poliep te herkennen.
- Screening is niet invasief.
- Screening kan doelgroepgericht.
- Onderzoek hoeft pas na positief uitvallen van screening.
- Kleur van de ontlasting geeft informatie over plek.
- Colonkanker komt relatief vaak voor in de bevolking.
- Vroegtijdige resectie kan metastase en invasie voorkomen.
- Screening geeft mogelijk informatie over erfelijke coloncarcinomen.
- Vervolgonderzoek via colonscopie kan poliepen verwijderen en PA laten onderzoeken.
- Screening is kosten/baten effectief.
Een hamartoom is een (meestal) goedaardige tumor, die in tegenstelling tot een tumor, met
dezelfde snelheid en op dezelfde plek als het omliggende weefsel groeit. Metastase vindt niet plaats
bij een hamartoom.
In de naamgeving wordt onderscheid gemaakt tussen goedaardige en kwaadaardige tumoren op
basis van type weefsel:
Type weefsel Soort Benigne Maligne
Epitheliaal Klierepitheel Adenoom Adenocarcinoom
Bedekkend epitheel Papilloom Plaveiselcarcinoom
Mesenchymaal Kraakbeen Chondroom Chondrosarcoom
(bind- en Bot Osteoom Osteosarcoom
steunweefsel Vetweefsel Lipoom Liposarcoom
Spierweefsel Myoom Myosarcoom
Fibroblast Fibroom Fibrosarcoom
Zenuwweefsel Glioom (graad 1) Glioom (graad 2,3,4)
Lymfocyt Niet, “uitgezaaid” in Lymfoom (vaste tumor
bloedbaan in lymfeklier)
Leukemie (in bloed)
Darmkanker ontstaat bijna altijd via een goedaardig voorstadium. Hiervoor ontstaan goedaardige
poliepen die kunnen overgaan in kwaadaardige tumoren. Voorstadia kan endoscopisch worden
verwijderd en onderzocht. Niet altijd worden alle laesies gevonden, omdat poliepen zich kunnen
verschuilen achter de darmplooien of laesies onopvallend aanwezig zijn.
In plaats van een conventionele colonscopie kan virtuele colonscopie worden afgewogen. Onderzoek
van de colon vindt dan plaats via een CT- of MRI-scan. Voordelen zijn dat de patiënt geen colonscopie
met de betreffende voorbereiding hoeft te ondergaan, waarbij beschadiging van weefsel kan
