Schaarste, geld en handel
1.1 kiezen is kostbaar
Wensen worden ook wel behoeften genoemd. Een middel is een product of dienst die in een
behoefte kan voorzien. Maar middelen zijn niet eindeloos, daardoor ontstaat schaarste. Schaarste is
een spanningsveld tussen onbegrensde behoeften en beperkt aanwezige middelen. Het betekend
niet zeldzaam is. Brood gaat ooit op dus is het schaars. Middelen zijn alternatief aanwendbaar: met
hetzelfde middel kunnen verschillende behoeften bevredigd worden. Er zijn dan meerdere
aanwendingsrichtingen, de manier waarop een product gebruikt wordt.
De beste aanwendingsrichting is als de opbrengsten het meest uitstijgen boven de kosten. Deze
heeft de hoogste netto baten: opbrengsten-kosten. Kosten: geldwaarde van het gebruik of verbruik
van productiefactoren. Baten: resultaat van het gebruik van een middel.
Wat zijn de baten van plezier? Hoeveel je ervoor over hebt om iets leuks te doen, zoals uitslapen. Als
dat 4 euro is dan is je opbrengst 4 euro. Kosten van ongerief: hoeveel je ervoor over hebt om niet te
werken.
Opofferingskosten zijn netto baten van de best denkbare alternatieve aanwending.
Gecorrigeerde netto baten: de netto baten – opofferingskosten (kan negatief zijn).
Iets is een opbrengst maar geen ontvanger als een aandeel stijgt (waarde stijgt van iets).
Iets is een ontvangst maar geen opbrengst als je geld ontvangt maar er niet rijker door wordt
(geleend geld).
Iets kost geld als de waarde van een product afneemt na aanschaf. Als de waarde hetzelfde is na de
ruil als voor de ruil, dan is het een uitgave. Het is handig om een opdracht te maken waar je de
bovenstaande genoemde begrippen moet berekenen.
1.2 kiezen of delen
Het totaal aan middelen dat iemand heeft, is zijn budget. Tastbare middelen zijn goederen en geld
waarover iemand beschikt, ze zijn inwisselbaar. Tijd wordt niet meegerekend.
Er zijn productcombinaties: combinaties van middelen waaraan het budget wordt uitgegeven. Een
budgetlijn geeft alle mogelijke combinaties van twee producten die maximaal gekocht kunnen
worden. De formule van een budgetlijn is B=p1q1 + p2q2. Maak hier een oefening over, dit kan op de
toets komen.
Door een stijging (daling) van het budget verschuift de budgetlijn evenwijdig van (naar) de oorsprong
af (toe). Als de prijs van een product verandert, dan verandert de helling.
2.1 wederzijds voordeel
Ruilen is een uitwisseling van middelen. Als beide partijen er baat bij hebben is er wederzijds
voordeel. Je hebt de aanbieder en de ontvanger. Bij een ruil ben je beide.
Autarkie is een economie zonder ruil. In praktijk is dit bijna nooit. Een land in autarkie ruilt dus niks,
dat is slecht voor de welvaart. Ook bevredigen mensen in een economie waar geruild wordt hun
behoeften beter. Voordeel autarkie: niet afhankelijk van andere landen, nadeel: overschotten +
tekorten.
De ruilverhouding is de waarde van het ene middel uitgedrukt in het aantal eenheden van het
andere middel.
1.1 kiezen is kostbaar
Wensen worden ook wel behoeften genoemd. Een middel is een product of dienst die in een
behoefte kan voorzien. Maar middelen zijn niet eindeloos, daardoor ontstaat schaarste. Schaarste is
een spanningsveld tussen onbegrensde behoeften en beperkt aanwezige middelen. Het betekend
niet zeldzaam is. Brood gaat ooit op dus is het schaars. Middelen zijn alternatief aanwendbaar: met
hetzelfde middel kunnen verschillende behoeften bevredigd worden. Er zijn dan meerdere
aanwendingsrichtingen, de manier waarop een product gebruikt wordt.
De beste aanwendingsrichting is als de opbrengsten het meest uitstijgen boven de kosten. Deze
heeft de hoogste netto baten: opbrengsten-kosten. Kosten: geldwaarde van het gebruik of verbruik
van productiefactoren. Baten: resultaat van het gebruik van een middel.
Wat zijn de baten van plezier? Hoeveel je ervoor over hebt om iets leuks te doen, zoals uitslapen. Als
dat 4 euro is dan is je opbrengst 4 euro. Kosten van ongerief: hoeveel je ervoor over hebt om niet te
werken.
Opofferingskosten zijn netto baten van de best denkbare alternatieve aanwending.
Gecorrigeerde netto baten: de netto baten – opofferingskosten (kan negatief zijn).
Iets is een opbrengst maar geen ontvanger als een aandeel stijgt (waarde stijgt van iets).
Iets is een ontvangst maar geen opbrengst als je geld ontvangt maar er niet rijker door wordt
(geleend geld).
Iets kost geld als de waarde van een product afneemt na aanschaf. Als de waarde hetzelfde is na de
ruil als voor de ruil, dan is het een uitgave. Het is handig om een opdracht te maken waar je de
bovenstaande genoemde begrippen moet berekenen.
1.2 kiezen of delen
Het totaal aan middelen dat iemand heeft, is zijn budget. Tastbare middelen zijn goederen en geld
waarover iemand beschikt, ze zijn inwisselbaar. Tijd wordt niet meegerekend.
Er zijn productcombinaties: combinaties van middelen waaraan het budget wordt uitgegeven. Een
budgetlijn geeft alle mogelijke combinaties van twee producten die maximaal gekocht kunnen
worden. De formule van een budgetlijn is B=p1q1 + p2q2. Maak hier een oefening over, dit kan op de
toets komen.
Door een stijging (daling) van het budget verschuift de budgetlijn evenwijdig van (naar) de oorsprong
af (toe). Als de prijs van een product verandert, dan verandert de helling.
2.1 wederzijds voordeel
Ruilen is een uitwisseling van middelen. Als beide partijen er baat bij hebben is er wederzijds
voordeel. Je hebt de aanbieder en de ontvanger. Bij een ruil ben je beide.
Autarkie is een economie zonder ruil. In praktijk is dit bijna nooit. Een land in autarkie ruilt dus niks,
dat is slecht voor de welvaart. Ook bevredigen mensen in een economie waar geruild wordt hun
behoeften beter. Voordeel autarkie: niet afhankelijk van andere landen, nadeel: overschotten +
tekorten.
De ruilverhouding is de waarde van het ene middel uitgedrukt in het aantal eenheden van het
andere middel.
