Louise Verstrepen 2020-2021 Ecologie
Ecologie:
Dragende concepten van ‘ecologie’
Hier zit een gradiënt in van heel fundamenteel onderzoek naar beheer en beleid:
- Trofische ecosystemen
o Alles wat te maken heeft van overdracht van voedsel naar voedsel in de zin van
koolstofbestanddelen
o Koolstofoverdracht
o Eten en gegeten worden
- Niet-trofische relatie ecosystemen
- Stabiliteit ecosystemen
- Draagkracht ecosystemen
o Hoeveel kunnen ze aan
o Wanneer wordt deze overschreden
- Exploitaties ecosystemen
o Menselijke relatie daartoe
- Impact van exploitatie ecosystemen
o Stabiliteit
o Populaties
o Evolutie
Ecologie is complex
- Alles hangt met alles samen
- Vergelijking met een pizza, onderdelen redelijk zichtbaar, maar toch 1 smaak
- Geen tiramisu, waar de onderdelen niet zichtbaar zijn, de ingrediënten
Titels belangrijk voor onze wetenschappelijke cultuur
1
Functionele Biologie van de Planten, Fungi en Protisten
,Louise Verstrepen 2020-2021 Ecologie
1-De Boo 2001 De kritische grens. Ecosystemen kunnen plotseling
instorten. NRC
Voor de les gelezen:
Caraïbische eilanden waren 25 jaar geleden nog een mooie duikplek vol met koraalriffen. Vandaag ziet
deze plek er vele anders uit, door een verandering in landgebruik kwamen er veel meer
voedingsstoffen in het water terecht waardoor de bruinwieren sneller en sneller gingen groeien. Dit
vormde aanvankelijk geen probleem omdat de vissen dit ook als voedselbron zagen. Maar door
overbevissing konden de wieren steeds meer groeien tot ze het hele onderwaterlandschap hadden
ingenomen. Vissers wijten dit probleem aan een ecosysteem dat ineens instort door één welbepaalde
factor of evenement dat ze kunnen plaatsen, maar dit is een lang proces tot er een bepaalde grens
wordt overschreden omdat de mens het ecosysteem uitholt en het verzwakt.
Ook heeft men het over hoe kleine veranderingen in bijvoorbeeld het zoutgehalte van het water
invloed heeft op de dichtheid en zo op de oceaanstromingen en vervolgens op de klimaten. Een
verandering die klein lijkt kan een kettingreactie in gang zetten.
Tijdens de les:
- Artikel gebaseerd op ander artikel uit nature
- Overgang van ‘state 1’ naar ‘state 2’
- Termen
o Kritische grens
o Veerkracht/ resiliëntie van een systeem
o Alternatieve evenwichtstoestanden
o Kritische grens
- Systeem kan heel veel impacten aan
o Koraalrif kent langdurig proces van eutroficatie
▪ Eutroficatie = overvloedige toevoer van stikstof en fosfaten
o Ecosysteem kan een beetje verandering aan
▪ Veerkracht
o Tot de druppel de emmer doet overlopen
o Hier zal het systeem omslaan in een andere stabiele toestand
- Zee-egels
o Diadema antillarum
o Doet overname van grotere vissen in het systeem
o Vorm van ecologische verschuiving
2
Functionele Biologie van de Planten, Fungi en Protisten
,Louise Verstrepen 2020-2021 Ecologie
2-Diamond 2001 Dammed experiments. Science
Voor de les:
Bij het splitsen van een landschap, door bijvoorbeeld de vorming van een eiland na het installeren van
een dam, geraakt het ecosysteem op dat eiland uit evenwicht. Hoe kleiner dat eiland is, hoe minder
ecosystemen er aanwezig zullen zijn. Bij de meeste eilanden die zo gevormd worden is er na verloop
van tijd een afwezigheid van een toppredator en komt één van de herbivoren in vele grotere aantallen
voor door het gebrek aan competitie. Dit is voor elk eiland verschillend.
Tijdens de les:
- Grand natural experiment
o Geen officiële wetenschappelijke term
- Grootschalig experiment dat in drie cases niet zo bedoeld is
- Laat ons op deductieve wijze zien hoe ecosystemen functioneren
o Deductief = na het vormen van een hypothese experimenten doen om al dan niet de
hypothese al dan niet te verwerpen en eventueel verbeteren en een nieuwe
hypothese opstellen
o Inductieve aanpak = verworven door wat er te zien is
o Ecologie bestuderen betreft vaak grote gebieden met snelle veranderingen, dus vaak
inductieve experimenten
o Deductieve experimenten die hier besproken worden zijn unieke kansen
- Bosontginningen waarbij een aantal stukken van de bosontginningen werden gespaard
o Gebeurde op verschillende afstanden, op verschillende schalen
- Bouwen van een stuwdam in een heuvelig landschap dat alles buiten de toppen onder water
zette
o Heuveltoppen worden eilanden met verschillende grootte en verschillende afstanden
tot het vaste land
- Oorspronkelijk aaneengesloten ecosysteem dat nu in kleine stukjes wordt opgedeeld
- Domein van de eilandbiografie
o Eilanden niet enkel land omringd door water, maar ook habitateilanden, ecosystemen
omringd door andere ecosystemen omring
- Toppredatoren zullen bij zo een experiment als eerste verdwijnen
o Hebben een veel groter oppervlakte nodig om ecologisch te kunnen overleven
o Als het fragment te klein wordt gaan deze verdwijnen
o Zeer deterministisch
o Te weten uit de overdracht van biomassa van hoog trofisch naar laag trofisch niveau
ongeveer 10% is
- Stochastisch gegeven
o Met het wegvallen van de toppredator
▪ Wegvallen van de top-down-controle
o Faunarelaxatie
▪ = Herschikking van de trofische niveaus daar het wegvallen van de
toppredator
▪ Hier dus dat er een herschikking gebeurt van de fauna door een verandering
aan de top. De Top down controle valt weg en er vindt een relaxatie plaats.
o Veel herbivoren hebben geen predatiedruk meer en gaan fel kunnen uitbreiden
3
Functionele Biologie van de Planten, Fungi en Protisten
, Louise Verstrepen 2020-2021 Ecologie
o Trofische cascade
▪ Meer herbivoren, dus meer begrazing
o Niet elke eiland kent dezelfde faunarelaxatie
▪ Zullen toevalligheden optreden
- Capibara
o 17de E, eerste afbeelding in het Westen van een Capibara
o Is een groot knaagdier
o Zuid-Amerika
o Fragmentatie
o Op bepaalde eilanden kunnen ze niet wegzwemmen
o Nemen hier sterk toe en vreten het eiland kaal
o Kleine ecologische draagkracht in elk gebied, ten opzichte van de grootte
o Wegvallen van de toppredator gebeurt overal, maar gaat sneller in de kleine gebieden
o De hoogste trofische niveaus vallen weg
o Ook stochastische processen
▪ Identieke systemen kunnen door toevalligheden in een totaal andere richting
evolueren
- Parasitoïden
o = parasieten die leven op andere levende organismen en consumeren door hun
o Zijn equivalent aan predatoren omdat ze afhankelijk zijn van
SLOSS-debat
- Geen uiteindelijke conclusie
- SLOSS –debat = Single Large or Several Small
- Vaak op het examen
- Fragmenten van oorspronkelijk aaneengesloten regenwoud
- Zoals bij het voorbeeld van de regenwouden
- Welke van de 2 beter is gebaseerd op het theoretisch onderzoek dat
we hiervoor zagen
- Bij een epidemie is het voordeliger als er meerdere kleine
ecosystemen zijn
o Zoals B, maar nog beter is C, wanneer er nog meer plaats is
- Weten dat een SLOSS-debat bestaat in natuur, land... beheer
o Volledig gebaseerd uit het type onderzoeken die we daarnet
al behandelden.
4
Functionele Biologie van de Planten, Fungi en Protisten
Ecologie:
Dragende concepten van ‘ecologie’
Hier zit een gradiënt in van heel fundamenteel onderzoek naar beheer en beleid:
- Trofische ecosystemen
o Alles wat te maken heeft van overdracht van voedsel naar voedsel in de zin van
koolstofbestanddelen
o Koolstofoverdracht
o Eten en gegeten worden
- Niet-trofische relatie ecosystemen
- Stabiliteit ecosystemen
- Draagkracht ecosystemen
o Hoeveel kunnen ze aan
o Wanneer wordt deze overschreden
- Exploitaties ecosystemen
o Menselijke relatie daartoe
- Impact van exploitatie ecosystemen
o Stabiliteit
o Populaties
o Evolutie
Ecologie is complex
- Alles hangt met alles samen
- Vergelijking met een pizza, onderdelen redelijk zichtbaar, maar toch 1 smaak
- Geen tiramisu, waar de onderdelen niet zichtbaar zijn, de ingrediënten
Titels belangrijk voor onze wetenschappelijke cultuur
1
Functionele Biologie van de Planten, Fungi en Protisten
,Louise Verstrepen 2020-2021 Ecologie
1-De Boo 2001 De kritische grens. Ecosystemen kunnen plotseling
instorten. NRC
Voor de les gelezen:
Caraïbische eilanden waren 25 jaar geleden nog een mooie duikplek vol met koraalriffen. Vandaag ziet
deze plek er vele anders uit, door een verandering in landgebruik kwamen er veel meer
voedingsstoffen in het water terecht waardoor de bruinwieren sneller en sneller gingen groeien. Dit
vormde aanvankelijk geen probleem omdat de vissen dit ook als voedselbron zagen. Maar door
overbevissing konden de wieren steeds meer groeien tot ze het hele onderwaterlandschap hadden
ingenomen. Vissers wijten dit probleem aan een ecosysteem dat ineens instort door één welbepaalde
factor of evenement dat ze kunnen plaatsen, maar dit is een lang proces tot er een bepaalde grens
wordt overschreden omdat de mens het ecosysteem uitholt en het verzwakt.
Ook heeft men het over hoe kleine veranderingen in bijvoorbeeld het zoutgehalte van het water
invloed heeft op de dichtheid en zo op de oceaanstromingen en vervolgens op de klimaten. Een
verandering die klein lijkt kan een kettingreactie in gang zetten.
Tijdens de les:
- Artikel gebaseerd op ander artikel uit nature
- Overgang van ‘state 1’ naar ‘state 2’
- Termen
o Kritische grens
o Veerkracht/ resiliëntie van een systeem
o Alternatieve evenwichtstoestanden
o Kritische grens
- Systeem kan heel veel impacten aan
o Koraalrif kent langdurig proces van eutroficatie
▪ Eutroficatie = overvloedige toevoer van stikstof en fosfaten
o Ecosysteem kan een beetje verandering aan
▪ Veerkracht
o Tot de druppel de emmer doet overlopen
o Hier zal het systeem omslaan in een andere stabiele toestand
- Zee-egels
o Diadema antillarum
o Doet overname van grotere vissen in het systeem
o Vorm van ecologische verschuiving
2
Functionele Biologie van de Planten, Fungi en Protisten
,Louise Verstrepen 2020-2021 Ecologie
2-Diamond 2001 Dammed experiments. Science
Voor de les:
Bij het splitsen van een landschap, door bijvoorbeeld de vorming van een eiland na het installeren van
een dam, geraakt het ecosysteem op dat eiland uit evenwicht. Hoe kleiner dat eiland is, hoe minder
ecosystemen er aanwezig zullen zijn. Bij de meeste eilanden die zo gevormd worden is er na verloop
van tijd een afwezigheid van een toppredator en komt één van de herbivoren in vele grotere aantallen
voor door het gebrek aan competitie. Dit is voor elk eiland verschillend.
Tijdens de les:
- Grand natural experiment
o Geen officiële wetenschappelijke term
- Grootschalig experiment dat in drie cases niet zo bedoeld is
- Laat ons op deductieve wijze zien hoe ecosystemen functioneren
o Deductief = na het vormen van een hypothese experimenten doen om al dan niet de
hypothese al dan niet te verwerpen en eventueel verbeteren en een nieuwe
hypothese opstellen
o Inductieve aanpak = verworven door wat er te zien is
o Ecologie bestuderen betreft vaak grote gebieden met snelle veranderingen, dus vaak
inductieve experimenten
o Deductieve experimenten die hier besproken worden zijn unieke kansen
- Bosontginningen waarbij een aantal stukken van de bosontginningen werden gespaard
o Gebeurde op verschillende afstanden, op verschillende schalen
- Bouwen van een stuwdam in een heuvelig landschap dat alles buiten de toppen onder water
zette
o Heuveltoppen worden eilanden met verschillende grootte en verschillende afstanden
tot het vaste land
- Oorspronkelijk aaneengesloten ecosysteem dat nu in kleine stukjes wordt opgedeeld
- Domein van de eilandbiografie
o Eilanden niet enkel land omringd door water, maar ook habitateilanden, ecosystemen
omringd door andere ecosystemen omring
- Toppredatoren zullen bij zo een experiment als eerste verdwijnen
o Hebben een veel groter oppervlakte nodig om ecologisch te kunnen overleven
o Als het fragment te klein wordt gaan deze verdwijnen
o Zeer deterministisch
o Te weten uit de overdracht van biomassa van hoog trofisch naar laag trofisch niveau
ongeveer 10% is
- Stochastisch gegeven
o Met het wegvallen van de toppredator
▪ Wegvallen van de top-down-controle
o Faunarelaxatie
▪ = Herschikking van de trofische niveaus daar het wegvallen van de
toppredator
▪ Hier dus dat er een herschikking gebeurt van de fauna door een verandering
aan de top. De Top down controle valt weg en er vindt een relaxatie plaats.
o Veel herbivoren hebben geen predatiedruk meer en gaan fel kunnen uitbreiden
3
Functionele Biologie van de Planten, Fungi en Protisten
, Louise Verstrepen 2020-2021 Ecologie
o Trofische cascade
▪ Meer herbivoren, dus meer begrazing
o Niet elke eiland kent dezelfde faunarelaxatie
▪ Zullen toevalligheden optreden
- Capibara
o 17de E, eerste afbeelding in het Westen van een Capibara
o Is een groot knaagdier
o Zuid-Amerika
o Fragmentatie
o Op bepaalde eilanden kunnen ze niet wegzwemmen
o Nemen hier sterk toe en vreten het eiland kaal
o Kleine ecologische draagkracht in elk gebied, ten opzichte van de grootte
o Wegvallen van de toppredator gebeurt overal, maar gaat sneller in de kleine gebieden
o De hoogste trofische niveaus vallen weg
o Ook stochastische processen
▪ Identieke systemen kunnen door toevalligheden in een totaal andere richting
evolueren
- Parasitoïden
o = parasieten die leven op andere levende organismen en consumeren door hun
o Zijn equivalent aan predatoren omdat ze afhankelijk zijn van
SLOSS-debat
- Geen uiteindelijke conclusie
- SLOSS –debat = Single Large or Several Small
- Vaak op het examen
- Fragmenten van oorspronkelijk aaneengesloten regenwoud
- Zoals bij het voorbeeld van de regenwouden
- Welke van de 2 beter is gebaseerd op het theoretisch onderzoek dat
we hiervoor zagen
- Bij een epidemie is het voordeliger als er meerdere kleine
ecosystemen zijn
o Zoals B, maar nog beter is C, wanneer er nog meer plaats is
- Weten dat een SLOSS-debat bestaat in natuur, land... beheer
o Volledig gebaseerd uit het type onderzoeken die we daarnet
al behandelden.
4
Functionele Biologie van de Planten, Fungi en Protisten
